Nhận diện nhanh và xử trí đúng cách các bệnh do nắng nóng

Biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan gây ra tác động tiêu cực với sức khỏe

Sóng nhiệt năm 2026 đến sớm

Tại Ấn Độ, nhiệt độ tại nhiều thành phố thường xuyên vượt ngưỡng 45 độ C. Thống kê đến 24/5, đã có ít nhất 16 người đã tử vong do sốc nhiệt trong mùa hè năm nay.

Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng nhiệt độ cực cao có thể làm mất nước, khiến máu đặc lại và trong trường hợp nghiêm trọng, dẫn đến suy nội tạng. Đáng chú ý, không chỉ cái nắng ban ngày mà nhiệt độ ban đêm duy trì ở mức cao cũng khiến cơ thể không có thời gian phục hồi.

Trong khi đó, tại Nhật Bản, các chuyên gia cảnh báo nguy cơ sốc nhiệt xuất hiện ngay từ tháng 5, khi cơ thể chưa kịp thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Khi độ ẩm cao, mồ hôi không thể bay hơi, khiến thân nhiệt không giảm được. Nhiều người có thể bị mất nước mà không cảm thấy khát, dẫn đến nguy cơ ngất xỉu.

Theo Ủy ban Kinh tế và Xã hội Châu Á và Thái Bình Dương của Liên Hợp Quốc (ESCAP), hiện tượng El Nino được dự báo sẽ quay trở lại vào giữa năm 2026 (có thể sớm nhất là từ tháng 5 đến tháng 7) với cường độ mạnh. Hậu quả là sự gia tăng của thời tiết cực đoan, các đợt nắng nóng gay gắt đi kèm với các bệnh do nhiệt. Thậm chí, El Nino còn thúc đẩy sự lây lan của các bệnh truyền qua vật trung gian như sốt xuất huyết.

Hiểm họa do nắng nóng: Từ chuột rút đến sốc nhiệt

Các bệnh do nhiệt thường không ập đến rầm rộ mà bắt đầu bằng những dấu hiệu thường bị bỏ qua.

Chuột rút do nhiệt

Cơn đau thường xuất hiện ở chân, bụng hoặc cánh tay sau khi hoạt động ngoài trời quá lâu. Đây là lúc cơ thể đang rơi vào trạng thái mất nước và mất điện giải qua mồ hôi.

Xử trí: Di chuyển đến nơi thoáng mát, nghỉ ngơi, kéo giãn cơ bắp nhẹ nhàng. Uống nước lọc hoặc nước điện giải chậm rãi.

Kiệt sức do nhiệt

Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên nặng hơn, cơ thể bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt. Triệu chứng bao gồm: Chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, da ẩm ướt và nhịp tim nhanh. Nhiều người mô tả cảm giác này như cơ thể đột ngột bị "sập nguồn".

Xử trí: Vào bóng râm ngay lập tức, cởi bớt quần áo, làm mát da bằng khăn ẩm hoặc quạt, và uống bổ sung điện giải. Nếu triệu chứng kéo dài hơn 30 phút hoặc không thể uống nước, cần can thiệp y tế ngay.

Sốc nhiệt

Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất khi cơ thể hoàn toàn mất khả năng điều hòa thân nhiệt. Khác với kiệt sức, người bị sốc nhiệt thường có làn da nóng, đỏ và khô (không có mồ hôi). Nạn nhân có thể bị mê sảng, co giật hoặc mất ý thức.

Xử trí: Gọi cấp cứu ngay lập tức. Trong lúc chờ đợi, đưa người bệnh vào nơi mát, dội nước mát lên da và đặt túi đá vào các vùng có mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn để hạ nhiệt nhanh nhất có thể.

Bài học "thích nghi" với khí hậu

Hiệp hội Thời tiết Nhật Bản nhấn mạnh tầm quan trọng của biện pháp giúp cơ thể quen dần với cái nóng trước các đợt nắng nóng cao điểm. Quá trình này thường mất từ vài ngày đến hai tuần thông qua việc tập thể dục vừa phải (như đi bộ 30 phút hoặc chạy bộ 15 phút) để cải thiện lưu thông máu và khả năng đổ mồ hôi.

 

Tuần này, cả ba miền nước ta đang hứng chịu một đợt nắng nóng cao điểm, nhiều nơi nhiệt độ lên tới 40 độ C. Nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời có thể chênh lệch 2-4°C, thậm chí cao hơn, phụ thuộc vào các điều kiện mặt đệm như bê tông, đường nhựa.

Để bảo vệ bản thân, các chuyên gia khuyên người dân nên xây dựng những thói quen đơn giản nhưng hiệu quả:

- Uống đủ nước: Chủ động uống nước ngay cả khi không khát.

- Trang phục phù hợp: Mặc quần áo rộng rãi, nhẹ và sáng màu.

- Tránh giờ cao điểm: Hạn chế ra ngoài vào buổi trưa và đầu giờ chiều, đặc biệt là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như người già, trẻ em và phụ nữ mang thai.

- Lắng nghe cơ thể: Cảm thấy cơ thể khác lạ trong tiết trời khắc nghiệt là dấu hiệu cần dừng lại và nghỉ ngơi ngay, không nên cố gắng quá sức.

 

Podcast: Cẩn thận nguy cơ say nắng, say nóng trong đợt nắng nóng đầu mùa

Đề phòng nguy cơ say nắng và ngộ độc thực phẩm khi thời tiết nóng bức

Say nóng - tình trạng nguy hiểm cần xử trí sớm

Kem chống nắng mở ra bao lâu thì hết hạn?