Nhiều quốc gia kích hoạt chế độ ứng phó khẩn cấp với virus Hanta

Ảnh chụp từ trên không của tàu du lịch MV Hondius ngoài khơi cảng Praia, thủ đô của Cape Verde, vào ngày 4/5/2026 - Ảnh: AFP/Getty Images.

Những ngày gần đây, nhiều nước trên thế giới đã áp dụng hàng loạt biện pháp kiểm soát các ca nhiễm virus Hanta, liên quan đến ổ dịch trên tàu du lịch MV Hondius của Hà Lan đang neo ngoài khơi Tenerife (Tây Ban Nha) cùng những rủi ro tiềm tàng.

Trước đó, ngày 8/5, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã đưa ra thông báo khẩn xác nhận ít nhất 6 trường hợp nhiễm virus Hanta liên quan đến tàu MV Hondius đang có hành trình trên Đại Tây Dương. Tính đến thời điểm hiện tại, dịch bệnh đã khiến 3 người tử vong.

Tất cả các ca nhiễm được xác định là biến thể Andes - chủng virus Hanta hiếm hoi đã được khoa học xác nhận có khả năng lây truyền từ người sang người trong điều kiện tiếp xúc gần và kéo dài. WHO khuyến cáo, tất cả những người trên tàu du lịch xuất hiện virus Hanta cần được coi là người tiếp xúc có nguy cơ cao và được theo dõi tích cực trong 42 ngày.

Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh WHO cùng các cơ quan y tế toàn cầu sẽ hỗ trợ đưa những hành khách vẫn còn trên tàu trở về nước từ ngày 10/5.

Tuy nhiên, WHO nhiều lần nhấn mạnh nguy cơ đối với cộng đồng toàn cầu hiện vẫn ở mức thấp và kêu gọi các quốc gia liên quan tiếp tục phối hợp y tế công cộng, bao gồm truy vết tiếp xúc, quản lý ca bệnh, phòng ngừa lây nhiễm và truyền thông minh bạch.

WHO cũng khẳng định ổ lây nhiễm virus Hanta trên tàu du lịch MV Hondius ở Đại Tây Dương không phải là dấu hiệu khởi đầu của cuộc khủng hoảng giống như đại dịch COVID-19.

Các nước chủ động ứng phó sớm

Sự việc liên quan đến mức độ lây nhiễm virus Hanta của hành khách trên tàu du lịch MV Hondius hiện thu hút sự chú ý của thế giới. Cơ quan y tế nhiều nước đang tích cực phối hợp điều tra, truy vết hành khách và thủy thủ đoàn nhằm xác định chính xác nguồn lây cũng như mức độ phát tán của virus. 

Các nước có hành khách trên tàu như Nam Phi và Châu Âu thực hiện truy vết quy mô lớn xác định những người đã tiếp xúc với nhóm hành khách rời tàu. 

Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh (UKHSA) đẩy mạnh biện pháp ứng phó sớm trước diễn biến dịch bệnh. Hai hành khách người Anh trên tàu đang tự cách ly tại nhà và một công dân Anh khác đã được sơ tán khỏi tàu và đưa bằng máy bay đến Hà Lan điều trị.

Tây Ban Nha triển khai quy trình tiếp nhận đặc biệt đối với tàu MV Hondius khi cập Cảng Tenerife. Hành khách được di chuyển bằng lộ trình khép kín, hạn chế tiếp xúc với cộng đồng và được phân loại y tế trước khi hồi hương.

Trung tâm Phòng, chống dịch bệnh Châu Âu (ECDC) cũng đã ban hành khuyến nghị coi toàn bộ hành khách trên tàu là nhóm nguy cơ cao để phục vụ công tác giám sát dịch tễ. Các quốc gia như: Anh, Pháp, Đức, Hà Lan, Thụy Sĩ hay Đan Mạch đồng loạt tiến hành truy vết, xét nghiệm và theo dõi y tế đối với công dân trở về từ chuyến đi.

Tại Mỹ, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) cũng theo dõi chặt chẽ tình trạng các hành khách mang quốc tịch Mỹ ở trên tàu du lịch MV Hondius. Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ đạo phản ứng phối hợp liên ngành, bao gồm liên lạc trực tiếp với hành khách và hợp tác với các đối tác quốc tế thúc đẩy truy vết, kiểm soát mức độ lây lan của dịch bệnh. 

Không chỉ dừng ở kiểm dịch, nhiều nước cũng đẩy mạnh các biện pháp phòng ngừa từ gốc. Tại Chile và Argentina - khu vực được xem là môi trường tự nhiên của virus Hanta chủng Andes, chính quyền địa phương tăng cường kiểm soát loài gặm nhấm, vệ sinh các khu du lịch sinh thái và cảnh báo du khách hạn chế tiếp xúc với khu vực có nguy cơ tồn tại chất thải của chuột hoang.

Với Châu Á, hai cư dân Singapore trở về từ tàu du lịch MV Hondius đã thực hiện cách ly và đang được theo dõi tại Trung tâm Quốc gia về Bệnh truyền nhiễm Singapore.

Một người có triệu chứng sổ mũi nhưng sức khỏe vẫn ổn định, trong khi người còn lại không có triệu chứng. Tuy vậy, các ca bệnh tại Singapore cũng làm dấy lên lo ngại ở Châu Á về lịch sử di chuyển gần đây của hành khách trước khi ổ dịch được xác nhận, do virus này có thể có thời gian ủ bệnh kéo dài.

Tại Đài Bắc (Đài Loan, Trung Quốc), giới chức đã triển khai chiến dịch vệ sinh quy mô lớn và tăng cường bẫy chuột sau khi ghi nhận một trường hợp tử vong do virus Hanta. Trong khi đó, tại Việt Nam, trước diễn biến dịch bệnh do WHO cập nhật, Bộ Y tế cho biết đang tiếp tục phối hợp với WHO cùng các cơ quan liên quan để theo dõi sát tình hình, cập nhật thông tin, đồng thời đưa ra các khuyến cáo và hướng dẫn địa phương triển khai biện pháp phòng, chống dịch phù hợp.

Hiện giới chức y tế ở Châu Á, Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) đã nghiên cứu bằng chứng hiện có và ban đầu đánh giá nguy cơ nhiễm virus Hanta ra cộng đồng ở mức thấp. 

Rõ ràng, triển vọng kiểm soát căn bệnh từ virus Hanta hoàn toàn khả quan, cho thấy thế giới đang từng bước hình thành năng lực ứng phó hiệu quả hơn trước các dịch bệnh mới nổi, không còn bị động như giai đoạn đầu của đại dịch COVID-19. Dẫu vậy, ổ dịch lần này vẫn là lời nhắc nhở rằng các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người tiếp tục là thách thức lớn của nhân loại.

Virus Hanta tồn tại chủ yếu trong các loài gặm nhấm như chuột. Những động vật này mang virus nhưng thường không biểu hiện bệnh. Mầm bệnh được đào thải qua nước tiểu, phân và nước bọt, sau đó phát tán ra môi trường. Con người có thể nhiễm bệnh khi hít phải các hạt bụi chứa virus hoặc khi tiếp xúc với thực phẩm, nước uống bị nhiễm bẩn.

WHO ghi nhận ca nhiễm Hantavirus đầu tiên trên du thuyền Hondius vào ngày 2/5. Virus này có tỷ lệ tử vong lên tới 40-50%, gây nguy hiểm đặc biệt cho người cao tuổi, trong khi độ tuổi trung bình của khách trên tàu lên tới 65.

 

Cảnh báo loại virus lây truyền từ chuột sau ổ dịch chết người trên tàu du lịch

Nhật Bản: Chuẩn bị thử nghiệm lâm sàng vaccine ngừa virus Nipah

Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc virus Nipah, nhiều nước kích hoạt tình trạng báo động

Đức: Phát hiện virus bại liệt hoang dã tái xuất sau hơn 30 năm