Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc virus Nipah, nhiều nước kích hoạt tình trạng báo động

Bệnh nhân nhiễm virus Nipah được chuyển vào khoa hồi sức tích cực (ICU) tại Ấn Độ trong đợt dịch năm 2024 - Ảnh: Reuters.

Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, theo thông tin từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến ngày 26/01/2026, Ấn Độ ghi nhận 05 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah (trong đó có 02 trường hợp có xét nghiệm khẳng định) tại một bệnh viện ở Tây Bengal. 

Vius Nipah được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia. Đến năm 2001, bệnh do virus Nipah được ghi nhận đầu tiên trên người tại Bangladesh và sau đó ghi nhận tại Ấn Độ. 

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do virus Nipah ghi nhận rải rác ca bệnh ở phạm vi nhỏ tại một số quốc gia, chưa tạo thành các ổ dịch lớn. Tỷ lệ chết/ mắc ở các trường hợp nhập viện khoảng 40-75%. Hiện bệnh chưa vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.

Virus Nipah được xếp vào bệnh truyền nhiễm nhóm A tại Việt Nam, là nhóm bệnh đặc biệt nguy hiểm. Virus lây chủ yếu từ động vật sang người, nhất là dơi ăn quả, thông qua thực phẩm hoặc vật phẩm nhiễm virus. Bệnh cũng có thể lây từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân. Thời gian ủ bệnh thường từ 4 đến 14 ngày.

Người nhiễm có thể xuất hiện đau đầu, đau cơ, nôn, đau họng, sau đó chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và dấu hiệu thần kinh của viêm não cấp. Diễn tiến nặng nhanh là đặc điểm khiến bệnh có nguy cơ tử vong cao.

Đến ngày 26/1, Việt Nam chưa phát hiện có ca mắc. Bộ Y tế đã chỉ đạo tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng các biện pháp đáp ứng khi có tình huống xảy ra, đồng thời phối hợp với WHO và các quốc gia để cập nhật diễn biến dịch.

Để chủ động phòng chống, Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế đến khu vực có dịch nếu không cần thiết. Người trở về từ vùng dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong 14 ngày. Nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như đau đầu, nôn, đau họng, chóng mặt, lú lẫn hoặc co giật cần liên hệ cơ sở y tế gần nhất và thông báo rõ yếu tố dịch tễ cho nhân viên y tế.

Người dân cần bảo đảm an toàn thực phẩm theo nguyên tắc ăn chín uống sôi, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không sử dụng trái cây có dấu vết bị động vật cắn, tránh uống các loại nhựa cây sống chưa qua chế biến.

Cần hạn chế tiếp xúc với dơi ăn quả và động vật có nguy cơ cao, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc động vật. Khi chăm sóc người nghi ngờ mắc bệnh phải sử dụng khẩu trang, găng tay và phương tiện bảo hộ, sau đó vệ sinh tay đúng cách.

Virus Nipah bùng phát ở Ấn Độ, hàng loạt quốc gia siết chặt kiểm dịch

Sau khi Ấn Độ ghi nhận 5 ca nhiễm virus Nipah tại bang West Bengal, nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ Châu Á đã nhanh chóng tăng cường giám sát y tế tại các cửa khẩu hàng không nhằm ngăn nguy cơ dịch bệnh xâm nhập.

Thái Lan, Nepal và Đài Loan (Trung Quốc) sớm nâng mức cảnh báo, triển khai các biện pháp sàng lọc đối với hành khách đến từ khu vực có dịch.

Cơ quan Hàng không Dân dụng Thái Lan cho biết nước này sẽ áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt đối với toàn bộ các chuyến bay xuất phát từ West Bengal, bắt đầu từ 0h ngày 26/1, đồng thời linh hoạt điều chỉnh theo diễn biến thực tế của dịch bệnh.

Ngay từ khâu trước chuyến bay, các hãng hàng không được yêu cầu tiến hành sàng lọc sức khỏe ban đầu tại điểm khởi hành. Hành khách có dấu hiệu cần theo dõi phải cung cấp giấy tờ y tế liên quan trước khi lên máy bay và tuân thủ đầy đủ các hướng dẫn phòng dịch trong suốt hành trình.

 

Bùng phát virus Nipah: Dịch bệnh nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao

Ấn Độ bùng phát dịch bệnh thần kinh gây tê liệt, có thể dẫn tới tử vong

WHO cảnh báo khẩn về siro ho nhiễm độc ở Ấn Độ

Virus Nipah bùng phát ở Ấn Độ, TP.HCM giám sát chặt người nhập cảnh

Tại Thái Lan, Bộ Y tế đã siết chặt sàng lọc y tế tại các sân bay quốc tế lớn như Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket đối với hành khách đến từ Tây Bengal (Ấn Độ). Các biện pháp kiểm soát được áp dụng dựa trên kinh nghiệm phòng dịch COVID-19, bao gồm đo thân nhiệt, theo dõi triệu chứng và phát thẻ cảnh báo y tế cho du khách.

Công tác vệ sinh, khử khuẩn và chuẩn bị phòng dịch cũng được tăng cường tại sân bay Phuket, trong bối cảnh hãng hàng không Ấn Độ Indigo đang khai thác đường bay thẳng hàng ngày giữa Kolkata và Phuket.

Ngành quản lý công viên và động vật hoang dã Thái Lan cũng yêu cầu tăng cường kiểm soát tại các hang động và điểm du lịch tự nhiên, đồng thời khuyến cáo du khách tuân thủ nguyên tắc: “Không săn bắt, không hái lượm, không ăn động vật hoang dã”.

Tại Đài Loan, đại diện Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh cho biết cơ quan này đang xem xét xếp virus Nipah vào nhóm bệnh truyền nhiễm bắt buộc khai báo loại 5 - mức cao nhất theo quy định địa phương - sau khi Ấn Độ ghi nhận ổ dịch mới, theo Focus Taiwan.

Trong khi đó tại Nepal, chính phủ đã nâng mức cảnh báo y tế, tăng cường kiểm tra sức khỏe tại sân bay quốc tế Tribhuvan (Kathmandu) và các cửa khẩu đường bộ giáp Ấn Độ. Các bàn kiểm dịch y tế được thiết lập để phát hiện sớm ca nghi nhiễm, trong bối cảnh lượng người qua lại biên giới với Tây Bengal mỗi ngày rất lớn.

Tương tự, Hong Kong (Trung Quốc) cũng tăng cường kiểm tra sức khỏe đối với du khách đến từ Ấn Độ.

 

Theo các báo cáo công bố đến cuối tháng 1, Ấn Độ ghi nhận 5 ca nhiễm virus Nipah, xuất phát từ một bệnh viện tư nhân ở thị trấn Barasat, cách trung tâm thành phố khoảng 25 km, tập trung tại bang West Bengal. Nhà chức trách nước này đã tiến hành truy vết và cách ly gần 100 trường hợp tiếp xúc gần để khoanh vùng, kiểm soát ổ dịch.

Dù chưa ghi nhận thêm ca mắc mới ngoài khu vực này, các cơ quan y tế vẫn duy trì mức cảnh giác cao. Virus Nipah có khả năng lây truyền từ người sang người và từng gây tỷ lệ tử vong cao trong các đợt bùng phát trước đây.

Virus Nipah (NiV) thuộc chi Henipavirus, là tác nhân lây truyền từ động vật sang người, qua thực phẩm bị ô nhiễm hoặc tiếp xúc trực tiếp giữa người với người. Tại Ấn Độ, đây là đợt bùng phát Nipah thứ tư tại bang Kerala trong vòng 5 năm, lần gần nhất được ghi nhận vào năm 2023. Trước đó, thế giới từng ghi nhận nhiều đợt dịch Nipah, trong đó Malaysia và Singapore là hai quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề trong giai đoạn 1998-1999 với hơn 100 ca tử vong.

Loại virus này tồn tại tự nhiên trong dơi và có thể lây sang người thông qua thực phẩm bị nhiễm bẩn hoặc tiếp xúc với dịch cơ thể của động vật nhiễm bệnh. Virus cũng có thể lây từ dơi sang lợn, sau đó truyền sang người và tiếp tục lây từ người sang người qua giọt bắn và nước bọt. Tỷ lệ tử vong của virus Nipah dao động 40-75%. Những người sống sót có thể phải chịu di chứng thần kinh vĩnh viễn như mất trí nhớ, suy giảm nhận thức, co giật. Hiện tại, chưa có vaccine phòng ngừa hoặc thuốc điều trị đặc hiệu cho virus Nipah.