Virus Shamonda được phân lập lần đầu từ gia súc tại Nigeria vào những năm 1960 - Ảnh minh họa.
COVID-19 có thể đánh thức các virus "ngủ đông" trong cơ thể
Trí tuệ nhân tạo đã tạo ra các loại virus chưa từng tồn tại này
Dịch virus Tây sông Nile bùng phát ở Châu Âu, WHO cảnh báo
Bộ Y tế khuyến cáo về bệnh do virus Adeno đang gia tăng
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 2/11 thông báo, Pháp đã ghi nhận trường hợp nhiễm Shamonda virus (SHAV) đầu tiên được xác nhận bằng xét nghiệm ở người trên thế giới. Bệnh nhân là một người đàn ông cao tuổi, có hệ miễn dịch suy giảm, sống tại vùng nông thôn phía đông nước Pháp và không đi du lịch nước ngoài trong vòng một năm trước khi mắc bệnh.
Theo WHO, bệnh nhân nhập viện ngày 18/8/2026 để điều trị bệnh lý nền. Đến ngày 23/9, người này xuất hiện các triệu chứng thần kinh nghiêm trọng, gồm rối loạn thị giác, lú lẫn, mất ý thức và co giật. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm não nặng ngày 25/9 và tử vong hôm 8/10.
Shamonda virus được phát hiện trong mẫu dịch não tủy của bệnh nhân bằng phương pháp giải trình tự metagenomics (phương pháp phân tích toàn bộ vật liệu di truyền (DNA/RNA)). Các xét nghiệm sinh học phân tử RT-PCR sau đó cũng xác nhận sự hiện diện của vật liệu di truyền virus trong nhiều mẫu bệnh phẩm. Đặc biệt, sinh thiết sau tử vong cho thấy tải lượng virus rất cao tại các mô não, gan và lách. Các tác nhân gây viêm não khác đã được loại trừ qua xét nghiệm.
Ngày 20/10, đầu mối quốc gia của Pháp về Điều lệ Y tế quốc tế đã thông báo trường hợp này với WHO. Cơ quan y tế Pháp cũng đã tiến hành điều tra dịch tễ nhằm xác định nguồn lây.
Theo hãng tin AP, bệnh nhân được điều trị tại Lyon (Pháp) và thuộc nhóm có hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng. Bộ Y tế Pháp nhận định đây là trường hợp đặc biệt, đồng thời cho biết, dựa trên những hiểu biết hiện tại, chưa xác định nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng nói chung.
Virus chủ yếu lưu hành trên động vật
Virus Shamonda thường chủ yếu được ghi nhận sự lây nhiễm ở gia súc (bò, cừu, dê, ngựa, lạc đà alpaca) thông qua vết đốt của côn trùng thuộc chi Culicoides - Ảnh: Jérôme Chabanne/Hans Lucas/AFP/Getty Images
Shamonda virus thuộc họ Peribunyaviridae, chi Orthobunyavirus, nhóm Simbu. Virus được phân lập lần đầu từ gia súc tại Nigeria vào những năm 1960, sau đó được phát hiện ở động vật tại một số khu vực Châu Phi, Nhật Bản và Châu Âu.
Trước trường hợp tại Pháp, Shamonda virus được xem là tác nhân gây bệnh chủ yếu trên động vật, tương tự virus Schmallenberg có quan hệ gần gũi và đang lưu hành tại Châu Âu. Chưa có trường hợp nhiễm bệnh ở người nào được ghi nhận trước đó.
Virus được phát hiện tại Châu Âu lần đầu vào mùa Hè năm 2026, với các trường hợp nhiễm được xác nhận hoặc nghi ngờ ở gia súc như bò, cừu, ngựa và lạc đà alpaca tại nhiều quốc gia, gồm Bỉ, Pháp, Đức, Hà Lan và Thụy Sĩ. Theo WHO, đến ngày 20/10, Pháp đã ghi nhận virus tại 54 tỉnh, chủ yếu trên đàn gia súc.
Shamonda virus được cho là lây truyền chủ yếu qua các loài côn trùng hút máu thuộc chi Culicoides (nhóm ruồi dĩn). Đây là những côn trùng nhỏ, thường hút máu động vật và có khả năng truyền một số mầm bệnh qua vết đốt. Tuy nhiên, các loài trung gian truyền bệnh chính của Shamonda virus hiện vẫn chưa được xác định đầy đủ.
Ở động vật, virus có thể gây bệnh cảnh toàn thân cấp tính như sốt, tiêu chảy, giảm hoạt động, chán ăn và giảm sản lượng sữa ở gia súc. Bệnh lý thần kinh cũng từng được ghi nhận ở ngựa có mô não dương tính với virus.
Chưa rõ nguồn lây và nguy cơ đối với con người
Đối với trường hợp tại Pháp, nguồn lây và con đường virus xâm nhập cơ thể bệnh nhân hiện chưa được xác định. Bệnh nhân sống tại khu vực đã ghi nhận virus lưu hành trên động vật từ tháng 7/2026 và có tiền sử tiếp xúc với muỗi. Do đó, lây truyền qua vật trung gian hút máu được xem là giả thuyết có khả năng, dù chưa có bằng chứng xác nhận côn trùng là nguồn lây trực tiếp trong trường hợp này.
Bệnh nhân từng được truyền máu nhiều lần trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 10/2026. Tuy nhiên, xét nghiệm các mẫu máu của người hiến liên quan đến những đơn vị hồng cầu đã truyền đều cho kết quả âm tính với Shamonda virus. Vì vậy, khả năng lây truyền qua đường truyền máu được đánh giá là thấp, dù chưa thể loại trừ hoàn toàn.
WHO cũng cho biết lây truyền qua thực phẩm hiện được đánh giá là ít khả năng xảy ra. Tuy nhiên, các cuộc điều tra vẫn đang được tiến hành để xác định liệu virus có thể bài tiết qua sữa của gia súc nhiễm bệnh hay không, qua đó đánh giá những nguy cơ tiềm ẩn đối với an toàn thực phẩm.
Đến thời điểm công bố thông báo ngày 2/11, chưa phát hiện thêm trường hợp nhiễm Shamonda virus ở người.
WHO nhận định trường hợp này cho thấy con người có thể nhiễm Shamonda virus. Tuy nhiên, chỉ một ca bệnh chưa đủ cơ sở để xác định mức độ phổ biến của tình trạng nhiễm virus ở người, mức độ nghiêm trọng của bệnh hoặc nguy cơ đối với những người có hệ miễn dịch bình thường.
Trong khi đó, Bộ Y tế Pháp cho biết, dựa trên những hiểu biết hiện tại, chưa xác định nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng nói chung và chưa có bằng chứng về lây truyền từ người sang người.
WHO khuyến nghị các quốc gia tăng cường giám sát dịch tễ trên cả người và động vật, phối hợp điều tra nguồn lây, nghiên cứu các loài côn trùng có khả năng truyền bệnh và theo dõi những trường hợp nghi nhiễm mới.
Tổ chức này nhấn mạnh cách tiếp cận Một sức khỏe (One Health), trong đó y tế con người, thú y và môi trường cần phối hợp chặt chẽ để làm rõ đặc điểm lưu hành, đường lây truyền và nguy cơ của Shamonda virus. Đánh giá nguy cơ cần tiếp tục được cập nhật khi có thêm bằng chứng khoa học.








Bình luận của bạn