SUCKHOE+ | Sự kết hợp giữa chế độ ăn tươi ngon theo mùa, thói quen vận động, tinh thần "sống chậm" cùng sự gắn kết gia đình chặt chẽ giúp người Ý, đặc biệt là các cụ bà, duy trì tuổi thọ và sức khỏe dẻo dai.
Italia hiện là quốc gia dẫn đầu Liên minh Châu Âu (EU) về tuổi thọ trung bình, sở hữu số lượng người sống trên 100 tuổi ngày càng tăng. Đặc biệt, Sardinia nằm ở phía tây bán đảo Ý, nổi tiếng là một trong 5 "Vùng Xanh" (Blue Zones) của thế giới, nơi tập trung mật độ cao những người trường thọ.
Đón nhận tuổi già với tâm thế tích cực
Tại Italia, quá trình già đi được nhìn nhận như một phần tự nhiên của cuộc sống chứ không phải điều cần che giấu.
Gần đây, giới trẻ còn “truyền tai nhau” các thói quen lành mạnh, thong dong của các cụ bà để kéo dài tuổi thọ và giải tỏa căng thẳng.
Chia sẻ với tờ Self, cụ bà Licia Fertz, 96 tuổi, sống tại Viterbo, chia sẻ rằng bà vẫn duy trì trang điểm và mặc trang phục mang màu sắc tươi sáng ngay cả khi không ra khỏi nhà, bởi việc chỉn chu hình thức là một hành động tự yêu bản thân. Cụ bà "xì teen" này còn sở hữu trang mạng xã hội với hơn 200.000 người theo dõi.
Khoa học chứng minh thái độ đối với sự già đi ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ lão hóa thực tế của cơ thể. Giáo sư tâm lý học Sonja Lyubomirsky từ Đại học California, Riverside (Mỹ), nhận định con người hoàn toàn có thể lựa chọn coi sự già đi là món quà của trí tuệ, sự trưởng thành và giàu có về trải nghiệm sống.
Vận động tự nhiên trong sinh hoạt hàng ngày
Yếu tố di truyền chỉ quyết định khoảng 20% tuổi thọ, trong khi 80% còn lại phụ thuộc vào các yếu tố lối sống do con người tự kiểm soát.
Tại vùng núi Sardinia, nơi có tỷ lệ nam giới sống tới 100 tuổi cao gấp 10 lần so với Mỹ, những người chăn dê, chăn cừu thường xuyên đi bộ gần 10km mỗi ngày trên địa hình núi đá dốc.
Người dân Italia không bắt buộc phải đến phòng tập gym, bởi hoạt động thể chất đã được lồng ghép tự nhiên vào sinh hoạt mỗi ngày. Thói quen đi bộ ra chợ, leo cầu thang, chăm sóc sân vườn diễn ra liên tục mà không cần theo dõi calo hay đếm bước chân.
Bác sĩ Daniel Lieberman, Đại học Harvard (Mỹ) lấy dẫn chứng, hàng trăm nghiên cứu đã chứng minh đi bộ là hình thức vận động nền tảng giúp con người lão hóa chậm hơn và khỏe mạnh hơn.
Chế độ ăn Địa Trung Hải tươi ngon, theo mùa
Chế độ ăn Địa Trung Hải ảnh hưởng lớn tới nền ẩm thực Italia. Trong chế độ ăn truyền thống tại Sardinia, nguyên liệu chính bao gồm đại mạch (chiếm khoảng 50% lượng ngũ cốc), các loại đậu, rau củ tự trồng và hạn chế tối đa đường tinh luyện.
Thịt đỏ chỉ xuất hiện trong các dịp đặc biệt. Thay cho hải sản, người dân vùng núi ăn nhiều sữa và phô mai từ sữa dê và cừu ăn cỏ. Đây là nguồn thực phẩm chứa hàm lượng cao acid béo omega-3 giúp bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh viêm nhiễm, Alzheimer và tim mạch.
Ngoài ra, loại rượu vang đỏ Cannonau đặc sản địa phương chứa hàm lượng chất chống oxy hóa, flavonoid và polyphenol rất cao giúp chống viêm và ngăn ngừa bệnh tật.
Giáo sư danh dự Antonino De Lorenzo, Đại học Rome Tor Vergata (Italia) giải thích rằng, ăn thực phẩm theo mùa giúp đảm bảo độ tươi ngon, hàm lượng dinh dưỡng cao và hạn chế tối đa chất bảo quản công nghiệp.
Người Ý có thói quen đi chợ hàng ngày hoặc vài ngày một lần để mua thực phẩm tươi, thay vì tích trữ tủ lạnh đồ ăn cho nhiều tuần. Mặc dù ăn mì pasta hàng ngày, họ kiểm soát khẩu phần ở mức vừa phải và dừng lại khi cảm thấy vừa đủ no.
Duy trì sự gắn kết trong gia đình và cộng đồng
Mô hình Piacenza’s Elderly and Children Together là biểu tượng thành công của Italia về giáo dục liên thế hệ và chăm sóc người cao tuổi - Ảnh: The New York Times
Sự gắn kết gia đình và cộng đồng là trụ cột quan trọng tạo nên sự trường thọ của người Ý. Các thế hệ trong gia đình, từ ông bà, cha mẹ đến con cháu, thường sống gần nhau hoặc chung một mái nhà.
Tại Sardinia, người cao tuổi luôn được kính trọng. Họ tiếp tục đóng góp cho gia đình thông qua công việc làm vườn, nấu ăn. Mỗi buổi chiều tối, thói quen đi dạo tại các quảng trường giúp mọi người gặp gỡ xóm giềng, trò chuyện và duy trì sự kết nối xã hội.
Người bà đóng vai trò tích cực trong việc chăm sóc và nuôi dạy cháu nhỏ. Nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt động chăm sóc cháu (như đưa đón, giúp làm bài tập) giúp người cao tuổi đạt điểm số cao hơn trong các bài kiểm tra về trí nhớ và ngôn ngữ, đóng vai trò như vùng đệm chống lại sự suy giảm nhận thức.
Tương tự, nghiên cứu trên Tạp chí Y học Dự phòng Mỹ chỉ ra những người dành hơn 100 giờ mỗi năm cho các hoạt động tình nguyện có nguy cơ tử vong thấp hơn, sống lạc quan và có mục đích rõ ràng hơn.
Sáng kiến người cao tuổi đóng vai trò là tình nguyện viên tại các trường mẫu giáo, thư viện hoặc trung tâm văn hóa được phát triển rất mạnh mẽ nhằm giải quyết tình trạng già hóa dân số và giảm sự cô đơn ở người già.
Tinh thần "Dolce far niente" và sống có mục đích
Người Ý thấu hiểu giá trị của việc sống chậm và nghỉ ngơi. Phương châm này còn được đúc kết thành thành ngữ "Dolce far niente", chỉ sự ngọt ngào của việc không làm gì cả.
Tại các quán cà phê, hình ảnh người cao tuổi thong thả thưởng thức ly espresso và ngắm dòng người qua lại phản ánh tâm thế sống trọn vẹn ở hiện tại.
Chính thái độ sống không giới hạn tuổi tác giúp người cao tuổi duy trì sự minh mẫn.
Ở tuổi ngoài một trăm, bà Anna Possi (sinh năm 1924) vẫn vui vẻ pha chế và phục vụ cà phê tại quán Bar Centrale ở làng Nebbiuno. Dù quy tắc truyền thống thường không ủng hộ uống cà phê có sữa sau 12 giờ trưa, bà Anna lại có góc nhìn rất cởi mở và thoải mái. Bà sẵn sàng phục vụ cappuccino cho khách vào bất kỳ thời điểm nào họ muốn.
Hay câu chuyện của cụ ông Sergio Sanfilippo, người quay lại trường đại học để hoàn thành hai môn thi cuối cùng và tốt nghiệp xuất sắc ở tuổi 96, cũng là minh chứng cho thấy con người không bao giờ quá già để hoàn thành những mục tiêu ý nghĩa.
Dù vậy, Italia là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Sự thay đổi này đặt ra áp lực chưa từng có đối với việc duy trì ngân sách hưu trí công, hệ thống y tế và dịch vụ chăm sóc dài hạn.
Tấm áp phích được treo bên ngoài cơ sở nhà ở cao cấp cho người cao tuổi ở Italia với khẩu hiệu: “Ai bảo là già chứ? Hãy sống trọn vẹn ở mọi lứa tuổi” - Ảnh: Reuters
Theo Reuters, mô hình Silver Housing (khu dân cư cao cấp cho người cao tuổi) tại Italia đang phát triển như một giải pháp thay thế mới trong bối cảnh hệ thống chăm sóc người cao tuổi truyền thống chịu nhiều áp lực.
Khác với các viện dưỡng lão truyền thống vốn tập trung vào người cần chăm sóc y tế liên tục, Silver Housing hướng đến những người cao tuổi còn khỏe mạnh, có khả năng tự chủ. Mô hình này kết hợp giữa không gian sống độc lập với các dịch vụ và hoạt động cộng đồng.
Bình luận của bạn