Gene di truyền có thể ảnh hưởng đến sở thích ăn đồ ngọt, đồ béo?

Ăn nhiều đồ ngọt, đồ béo làm gia tăng nguy cơ béo phì và đái tháo đường type 2 cùng nhiều bệnh lý khác có liên quan

Nghiên cứu được trình bày tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Dinh dưỡng Mỹ đã phân tích dữ liệu của gần 500.000 người tham gia trong cơ sở dữ liệu Ngân hàng Sinh học (UK Biobank). Đây được xem là một trong những nghiên cứu lớn nhất từng thực hiện về mối liên hệ giữa gene và sở thích vị giác.

Các nhà khoa học kết hợp dữ liệu di truyền với bảng khảo sát về thói quen ăn uống để xây dựng điểm số phản ánh khuynh hướng di truyền đối với các vị như ngọt hoặc béo. Sau đó, họ đánh giá liệu những người có điểm số cao có thực sự tiêu thụ nhiều thực phẩm thuộc nhóm này hơn hay không, đồng thời đối chiếu với tình trạng béo phì và đái tháo đường type 2.

Kết quả ban đầu cho thấy những người có khuynh hướng di truyền thích đồ ngọt tiêu thụ trung bình nhiều hơn khoảng 7g thực phẩm ngọt mỗi ngày. Dù con số này không lớn nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng sự chênh lệch có thể tích lũy theo thời gian và góp phần làm tăng lượng calo nạp vào cơ thể.

Ngoài ra, những người có điểm số di truyền cao đối với sở thích đồ ngọt hoặc đồ béo cũng có xu hướng có chỉ số khối cơ thể (BMI) cao hơn và nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 cao hơn so với những người còn lại.

Theo các chuyên gia, phát hiện này giúp lý giải vì sao việc lựa chọn thực phẩm không chỉ phụ thuộc vào ý chí. Di truyền có thể tác động đến các thụ thể vị giác, hệ thống tạo cảm giác phần thưởng trong não, cũng như cơ chế điều hòa cảm giác đói và no. Điều này khiến một số người cảm thấy thực phẩm nhiều đường hoặc nhiều chất béo hấp dẫn hơn bình thường.

Bên cạnh đó, các yếu tố biểu sinh tức những thay đổi trong cách gene hoạt động dưới tác động của môi trường cũng có thể ảnh hưởng đến sở thích ăn uống. Chế độ dinh dưỡng thời thơ ấu, giấc ngủ, căng thẳng và thói quen ăn uống kéo dài đều có thể góp phần hình thành những sở thích này.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng thực phẩm giàu đường và chất béo thường có mật độ năng lượng cao nhưng giá trị dinh dưỡng thấp. Việc tiêu thụ thường xuyên vượt quá nhu cầu của cơ thể sẽ làm tăng nguy cơ tăng cân, từ đó dẫn đến béo phì và đái tháo đường type 2.

Một chế độ ăn lành mạnh với đầy đủ các dưỡng chất cần thiết là chìa khoá để cải thiện sức khoẻ

Ngoài yếu tố sinh học, môi trường thực phẩm hiện đại cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều sản phẩm chế biến sẵn được thiết kế để có hương vị hấp dẫn hơn, khiến người tiêu dùng dễ ăn nhiều hơn và khó kiểm soát khẩu phần.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh không nên cho rằng cứ thích đồ ngọt hay đồ béo là do di truyền. Phần lớn mọi người đều có xu hướng yêu thích những hương vị này. Bên cạnh gene, văn hóa, môi trường sống, điều kiện kinh tế và thói quen sinh hoạt đều ảnh hưởng đến lựa chọn thực phẩm hằng ngày.

Hiện nay cũng chưa có cách đơn giản để xác định một người có mang các biến thể gene liên quan đến sở thích ăn uống hay không. Xét nghiệm di truyền thường không được chỉ định rộng rãi và chỉ thực hiện khi có lý do y khoa cụ thể. Quan trọng hơn, việc mang khuynh hướng di truyền không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh. Theo đó, nguy cơ hoàn toàn có thể được giảm thiểu thông qua thay đổi lối sống.

Những biện pháp đơn giản như giảm dần khẩu phần đồ ngọt, hạn chế tần suất sử dụng thực phẩm nhiều chất béo, lựa chọn món ăn nhẹ có kích thước nhỏ hơn hoặc kết hợp đồ ngọt với thực phẩm giàu protein và chất xơ có thể giúp tạo cảm giác no lâu, từ đó hạn chế ăn quá mức. Theo thời gian, vị giác cũng có thể thay đổi và cơ thể sẽ dần ít phụ thuộc vào các thực phẩm quá ngọt hoặc quá béo.

Trong trường hợp cảm giác thèm ăn quá mức ảnh hưởng đến việc kiểm soát cân nặng hoặc sức khỏe, cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

 

Điều trị béo phì bằng phẫu thuật nội soi cắt dạ dày hình ống

Phòng ngừa béo phì: Làm sao cải thiện tình trạng kháng leptin?

Dấu hiệu ở mắt cảnh báo bệnh đái tháo đường type 2

Đái tháo đường: Tê bì chân có phải do biến chứng thần kinh?