Theo báo cáo của Cục Dân số, Bộ Y tế vào năm 2025, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu lớn về chỉ số phát triển con người (HDI). Tuy vậy, công tác dân số hiện nay vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, một trong số đó là việc phổ cập khám sức khỏe tiền hôn nhân.

Số liệu thống kê cho thấy, tính đến năm 2022, tỷ lệ nam, nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn chỉ mới đạt 30%. Con số này còn cách rất xa so với mục tiêu mà Nghị quyết 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về công tác dân số trong tình hình mới ban hành năm 2017.

Quan niệm "hôn nhân thuận theo tự nhiên" là một trong những rào cản lớn cản trở việc kiểm soát các dị tật, bệnh lý bẩm sinh ở trẻ sơ sinh.

Thực tế, tỷ lệ trẻ sơ sinh được tầm soát ít nhất 2 bệnh năm 2022 mới đạt 45%, trong khi mục tiêu năm 2030 là 90% trẻ được tầm soát ít nhất 5 bệnh bẩm sinh phổ biến.

Phá vỡ định kiến, nâng cao nhận thức về khám sức khỏe trước khi cưới không còn là câu chuyện cá nhân, mà đã trở thành trách nhiệm xã hội nhằm cải thiện chất lượng dân số quốc gia.

Trong buổi tọa đàm với Tạp chí Sức khỏe+, TS.BS Vương Vũ Việt Hà, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Bưu điện đã chia sẻ những lợi ích thiết thực của buổi khám sức khỏe tiền hôn nhân.

Thứ nhất, người đi khám nắm rõ sức khỏe tổng quát của bản thân, có được thông tin đầy đủ về tình trạng chức năng của các bộ phận trong cơ thể, ví dụ như chức năng tim mạch, chức năng gan, chức năng thận. 

Thứ hai, bạn có thể hiểu rõ sức khỏe của người bạn đời sẽ đồng hành lâu dài cùng mình trong tương lai.

Thứ ba, các cặp đôi có thể nhận biết sớm các nguy cơ cho thế hệ tương lai. Thông qua các xét nghiệm về di truyền và đánh giá chức năng sinh sản của cả hai, các cặp đôi có thể biết được các rủi ro, nguy cơ sinh ra em bé không khỏe mạnh hoặc bị dị tật bẩm sinh. Điều này giúp hai bạn có sự chuẩn bị tốt nhất cho cuộc hôn nhân của mình.

Bên cạnh đó, khám tiền hôn nhân còn là hành động thể hiện trách nhiệm đối với gia đình nhỏ tương lai. Khi biết những vấn đề sức khỏe đang gặp phải, người vợ, người chồng sẽ chủ động cải thiện lối sống, điều chỉnh chế độ sinh hoạt và môi trường sống để giúp nâng cao sức khỏe bản thân.

Đặc biệt, khám tiền hôn nhân giúp phát hiện các "sát thủ thầm lặng" là các bệnh lý di truyền mang gene ẩn (như tan máu bẩm sinh Thalassemia, loạn dưỡng cơ Duchenne). Những người mang gene ẩn hoàn toàn khỏe mạnh bình thường, nhưng nếu hai vợ chồng cùng mang một loại gene lỗi, con sinh ra sẽ có xác suất khoảng 25% mắc bệnh lý nghiêm trọng.

Đối với các bạn trẻ có quan điểm "chưa định sinh con thì chưa cần khám", bác sĩ Vương Hà khuyến cáo đây là nhận thức chưa đầy đủ. Mặc dù một số yếu tố sức khỏe có thể thay đổi theo lối sống (như chất lượng tinh trùng của nam giới), nhưng các yếu tố bẩm sinh và di truyền như dị tật tử cung bẩm sinh ở nữ giới, gene ẩn bệnh lý không thể thay đổi theo thời gian. Khám sớm giúp các cặp đôi luôn ở thế chủ động kiểm soát và có phương án xử lý phù hợp thay vì rơi vào thế bị động.

Để chuẩn bị tốt nhất cho hành trình xây dựng tổ ấm, các cặp đôi được khuyên nên đi khám trước khi có kế hoạch mang thai khoảng 1 năm. Khoảng thời gian này giúp người phụ nữ hoàn thành các mũi tiêm vaccine cần thiết (Rubella, sởi, quai bị, viêm gan B) hoặc giúp nam giới có đủ thời gian để cải thiện chất lượng tinh trùng nếu có bất thường.

Tại Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, Bệnh viện Bưu điện, quy trình thăm khám được thiết kế chuyên sâu cho từng đối tượng:

 

Về chi phí, một gói khám sức khỏe sinh sản tiền hôn nhân cơ bản cho cả hai vợ chồng tại Bệnh viện Bưu điện dao động trong khoảng 5-6 triệu đồng. Với các gói chuyên sâu có thực hiện thêm đánh giá bản đồ gene di truyền cho cả hai người, tổng chi phí sẽ ở khoảng 10 triệu. Đây là sự đầu tư xứng đáng cho sức khỏe của các cặp vợ chồng, giúp tránh các gánh nặng tài chính khổng lồ trong tương lai.