Phòng chống kháng kháng sinh là vấn đề sống còn của an ninh y tế

Bộ Y tế Việt Nam và các tổ chức quốc tế đã phối hợp tổ chức chiến dịch hưởng ứng Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc

"Máy móc, công nghệ không thể thay thế trái tim người thầy thuốc"!

Lan truyền thông tin ca nhiễm HIV trên mạng xã hội, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn

Liên tiếp xảy ra các vụ nghi ngộ độc thực phẩm, Bộ Y tế vào cuộc

Bổ nhiệm tân Thứ trưởng Bộ Y tế

Thực tế từ phòng hồi sức tích cực

Hưởng ứng Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc (18-24/11/2026), Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các đối tác quốc tế tổ chức Mít tinh và Hội nghị sơ kết Kế hoạch hành động phòng, chống kháng thuốc trong y tế giai đoạn 2026-2030.  

Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế chia sẻ ông đến tham dự không chỉ trên cương vị người quản lý nhà nước mà trước hết với những trải nghiệm thực tế của một bác sĩ trưởng thành từ chuyên ngành hồi sức tích cực.

Nhớ lại những năm tháng trực tiếp giành giật sự sống cho bệnh nhân nguy kịch, Thứ trưởng Đào Xuân Cơ nêu lên thực tế nghiệt ngã khi chứng kiến nhiều người bệnh đã vượt qua suy hô hấp, suy tuần hoàn nhờ sự hỗ trợ của các kỹ thuật hiện đại nhất, nhưng cuối cùng vẫn tử vong vì nhiễm khuẩn do vi khuẩn đa kháng.

PGS.TS Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại Hội nghị sơ kết Kế hoạch hành động phòng, chống kháng thuốc trong y tế giai đoạn 2026-2030

PGS.TS Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại Hội nghị sơ kết Kế hoạch hành động phòng, chống kháng thuốc trong y tế giai đoạn 2026-2030

"Chúng ta có thể đầu tư những hệ thống hồi sức hiện đại, những thiết bị hỗ trợ sự sống tiên tiến, nhưng nếu không còn kháng sinh hiệu quả để kiểm soát nhiễm khuẩn, thành quả của rất nhiều tiến bộ y học sẽ bị đe dọa. Kháng thuốc không đơn thuần là câu chuyện của vi sinh hay dược lâm sàng. Đây là vấn đề sống còn của chất lượng điều trị, an toàn người bệnh và an ninh y tế quốc gia", Thứ trưởng Đào Xuân Cơ nhấn mạnh.

Thuốc kháng sinh không phải là nguồn tài nguyên vô hạn. Nếu sử dụng thiếu trách nhiệm hôm nay, các thế hệ thầy thuốc mai sau có thể phải đối diện với những nhiễm khuẩn mà y học hiện đại không còn đủ phương tiện điều trị hiệu quả.

Thách thức toàn cầu và tiếp cận "Một sức khỏe"

Theo số liệu cập nhật của WHO, hơn 4,7 triệu ca tử vong trên toàn cầu trong năm 2021 có liên quan đến vi khuẩn kháng thuốc. Ước tính khoảng 1 trong 6 trường hợp nhiễm khuẩn được xác nhận bằng xét nghiệm năm 2023 có tình trạng kháng kháng sinh. Tại khu vực Đông Nam Á và Đông Địa Trung Hải, tỷ lệ này lên tới 1 trong 3 ca nhiễm khuẩn.

Mối đe dọa kháng thuốc bị đẩy nhanh do việc lạm dụng, sử dụng quá mức thuốc kháng vi sinh vật ở người, vật nuôi và nông nghiệp, cùng với tình trạng thiếu nước sạch và công tác vệ sinh, kiểm soát nhiễm khuẩn chưa đầy đủ.

Các tác nhân vi khuẩn đa kháng thường gặp tại bệnh viện như Acinetobacter baumannii, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa và vi khuẩn Enterobacterales kháng carbapenem đang là thách thức nghiêm trọng tại các đơn vị hồi sức tích cực, cấp cứu và ngoại khoa.

Chiến dịch năm 2026 đặt trọng tâm vào tiếp cận "Một sức khỏe" (One Health), nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa sức khỏe con người, động vật, thực vật, hệ thống thực phẩm và môi trường. Sự xuất hiện và lan truyền vi sinh vật kháng thuốc ở một lĩnh vực có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các lĩnh vực khác, do đó phòng chống kháng thuốc đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ liên ngành và toàn xã hội.  

Thay đổi hành vi từ thầy thuốc đến cộng đồng

Tiếp cận Một sức khỏe nhấn mạnh sự phối hợp liên ngành giữa y tế, nông nghiệp và môi trường nhằm kiểm soát sự lan truyền của vi khuẩn kháng thuốc

Tiếp cận "Một sức khỏe" nhấn mạnh sự phối hợp liên ngành giữa y tế, nông nghiệp và môi trường nhằm kiểm soát sự lan truyền của vi khuẩn kháng thuốc

Để triển khai hiệu quả Chiến lược Quốc gia phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023-2030 và Kế hoạch hành động ngành y tế giai đoạn 2026-2030, Bộ Y tế yêu cầu toàn ngành chuyển mạnh từ tư duy triển khai hoạt động sang quản trị bằng kết quả.

Tuy nhiên, quản lý kháng sinh không phải là giảm sử dụng bằng mọi giá hay tạo thêm gánh nặng báo cáo cho bệnh viện, mà nhằm giảm các chỉ định không hợp lý và phòng ngừa các ca nhiễm khuẩn có thể tránh được.

Bộ Y tế kêu gọi các bác sĩ coi mỗi quyết định kê đơn kháng sinh là một quyết định chuyên môn có trách nhiệm với người bệnh và cộng đồng. Các cơ sở y tế cần xây dựng văn hóa an toàn người bệnh.

Đối với người dân, Bộ Y tế khuyến cáo tuyệt đối không tự ý mua hay sử dụng kháng sinh không có đơn, không dùng lại đơn thuốc cũ, không yêu cầu bác sĩ kê kháng sinh khi không có chỉ định, đồng thời tuân thủ hướng dẫn điều trị, chủ động tiêm vắc xin và thực hiện vệ sinh phòng bệnh.

"Phòng, chống kháng thuốc không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, không chỉ là trách nhiệm quản lý nhà nước. Đó còn là trách nhiệm của chúng ta đối với tương lai của nền y học và sức khỏe của các thế hệ mai sau”, Thứ trưởng Đào Xuân Cơ đúc kết.

 
Quỳnh Trang
Mời quý vị độc giả đọc tin hàng ngày về chủ đề sức khỏe tại suckhoecong.vn trong chuyên mục Trò chuyện