Lo âu quá mức khi thi cử: Hệ lụy không dừng lại ở điểm số

Lo âu khi thi cử khiến nhiều học sinh rơi vào trạng thái căng thẳng

Hệ lụy không dừng lại ở điểm số

Lo âu quá mức khi thi cử là trạng thái căng thẳng vượt ngưỡng bình thường trước các kỳ kiểm tra. Biểu hiện thường gặp gồm lo sợ kéo dài, khó tập trung, mất ngủ, thậm chí hoảng loạn khi bước vào phòng thi hoặc đang làm bài.

Theo TS. Trâm Huỳnh, nhà sáng lập tổ chức giáo dục Prep4mance (Mỹ, nhiều phụ huynh cho rằng tình trạng này sẽ tự giảm khi trẻ lớn lên. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nếu không được nhận diện và kiểm soát, lo âu thi cử có thể kéo dài và để lại nhiều hệ lụy rõ rệt:

- Suy giảm sự tự tin trong học tập. Trẻ dễ nghi ngờ năng lực bản thân, thiếu chủ động khi tiếp cận bài mới, ngại thử sức với các môn học khó.

- Ảnh hưởng lựa chọn học tập và định hướng tương lai. Tâm lý sợ thất bại khiến trẻ né tránh những môn học có tính cạnh tranh cao, từ đó thu hẹp cơ hội lựa chọn ngành học và định hướng đại học.

- Cản trở khả năng thể hiện trong môi trường làm việc. Những người từng chịu áp lực thi cử kéo dài có thể gặp khó khăn khi thuyết trình, báo cáo công việc, hoặc xử lý tình huống cần ra quyết định nhanh dưới áp lực.

- Hình thành “niềm tin tiêu cực” về bản thân. Khi tự gắn nhãn “học kém” hoặc “thi không tốt”, trẻ dễ rơi vào vòng lặp tâm lý tiêu cực. Niềm tin này dần chi phối hành vi và kết quả học tập.

- Phản ứng tiêu cực lặp lại trước áp lực. Một số em mất bình tĩnh trong phòng thi, không kiểm soát được cảm xúc; số khác né tránh bằng cách trì hoãn học tập, bỏ bê việc ôn luyện hoặc không tham gia kiểm tra.

TS. Trâm Huỳnh cho rằng, khi được hướng dẫn cách nhận diện và kiểm soát căng thẳng, trẻ không chỉ cải thiện kết quả học tập mà còn xây dựng tư duy tích cực, tạo nền tảng thích ứng với áp lực trong học tập và cuộc sống lâu dài.

Giải pháp giúp trẻ vượt qua áp lực

Trước hết, cần nhận diện sớm dấu hiệu bất thường. Lo lắng ở mức độ nhẹ là phản ứng bình thường, nhưng nếu trẻ thường xuyên căng thẳng, thay đổi cảm xúc rõ rệt hoặc né tránh việc học, đó là dấu hiệu cần quan tâm.

Bên cạnh đó, giúp trẻ hiểu rằng lo âu là phản ứng phổ biến sẽ góp phần giảm áp lực tâm lý. Sự trấn an đúng cách giúp trẻ không cảm thấy đơn độc hay bất thường.

Phương pháp học cũng rất quan trọng. Việc cho trẻ làm quen với các bài thi thử giúp giảm áp lực khi bước vào kỳ thi thật.

Ngoài ra, việc duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò nền tảng. Ngủ đủ giấc, ăn uống hợp lý và vận động thường xuyên giúp ổn định cảm xúc. Các kỹ thuật như hít thở sâu cũng mang lại hiệu quả.

Cuối cùng, thay vì chỉ chú trọng điểm số, việc ghi nhận nỗ lực của trẻ sẽ giúp duy trì động lực và giảm áp lực thành tích.

TS. Trâm Huỳnh lưu ý, nếu lo âu khiến trẻ mất ngủ, chán ăn hoặc không còn hứng thú với các hoạt động thường ngày, phụ huynh nên tìm đến chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ kịp thời.

 

Bangladesh: Gần 100 trẻ em tử vong nghi do dịch sởi bùng phát

Bài toán béo phì ở trẻ em: Lời giải đến từ nếp nhà

Ngày Thính giác Thế giới: Hành động sớm để bảo vệ thính lực trẻ em

WHO: Trẻ em gái 13-15 tuổi ở Châu Âu có tỷ lệ hút thuốc nhiều nhất thế giới