Những virus khiến giới chuyên môn lo ngại trong năm 2026

Dịch bệnh toàn cầu ngày càng khó lường với sự gia tăng của nhiều virus nguy hiểm

Chia sẻ trên The Conversation, PGS Patrick Jackson cho biết, Trái đất ngày càng ấm lên và đông dân hơn khiến con người tiếp xúc với nhiều loại virus hơn, đa dạng hơn. Trong khi đó, giao thương và đi lại dễ dàng cũng giúp virus có thể nhanh chóng di chuyển khắp thế giới cùng với vật chủ là con người.

Trong năm 2026, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm sẽ theo dõi sát một số loại virus có thể gây ra các đợt lây nhiễm ở những nơi không ngờ tới hoặc với số ca vượt dự đoán.

Cúm A đứng trước ngưỡng đại dịch

Virus cúm A luôn là mối đe dọa thường trực. Loại virus này có thể lây nhiễm trên nhiều loài động vật và có khả năng đột biến rất nhanh. Đại dịch cúm gần đây nhất do chủng H1N1 gây ra năm 2009 đã khiến hơn 280.000 người trên toàn cầu tử vong chỉ trong năm đầu tiên, và đến nay virus này vẫn còn lưu hành. H1N1 thường được gọi là “cúm lợn” vì bắt nguồn từ lợn tại Mexico trước khi lan ra toàn thế giới.

Gần đây, giới khoa học đặc biệt theo dõi chủng cúm gia cầm độc lực cao H5N1. Virus này lần đầu được phát hiện ở người tại miền nam Trung Quốc năm 1997. Các loài chim hoang dã đã góp phần phát tán virus ra toàn cầu. Năm 2024, H5N1 lần đầu tiên được phát hiện ở bò sữa tại Mỹ và sau đó đã lây lan ra nhiều bang.

Virus gia cầm “nhảy” sang động vật có vú đã làm dấy lên lo ngại lớn rằng nó có thể thích nghi với con người. Đây là điều kiện cần để một đại dịch cúm mới bùng phát.

Trong năm 2026, các nhà khoa học sẽ tiếp tục tìm kiếm bằng chứng cho thấy H5N1 đã biến đổi đủ để có thể lây từ người sang người và nỗ lực phát triển vaccine đặc hiệu cho virus này.

Dịch Mpox (đậu mùa khỉ) diễn biến khó lường

Virus Mpox (trước đây gọi là virus đậu mùa khỉ) được phát hiện lần đầu vào thập niên 1950. Trong nhiều thập kỷ, bệnh rất hiếm gặp và chủ yếu xuất hiện ở khu vực cận Sahara châu Phi. Nhưng vào năm 2022, một đợt bùng phát virus Mpox phân nhánh II trên toàn cầu đã lan tới hơn 100 quốc gia chưa từng ghi nhận ca bệnh trước đó.

Mpox có họ hàng gần với virus đậu mùa. Người mắc bệnh thường bị sốt kèm phát ban đau đớn, có thể kéo dài nhiều tuần. Hiện đã có vaccine nhưng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Dù số ca Mpox đã giảm đáng kể sau năm 2022, virus này hiện đã “định cư” ở nhiều nơi trên thế giới. Kể từ tháng 8/2025, Mỹ đã ghi nhận bốn ca mắc, trong đó có những bệnh nhân không có tiền sử đi châu Phi. Điều này cho thấy dịch Mpox trong năm 2026 vẫn còn nhiều yếu tố khó lường.

Virus Oropouche lây qua côn trùng có nguy cơ lan rộng

Virus Oropouche được xác định lần đầu vào thập niên 1950 trên đảo Trinidad, ngoài khơi Nam Mỹ. Virus này lây truyền qua muỗi và một loài dĩn hút máu. Phần lớn người nhiễm bệnh bị sốt, đau đầu và đau cơ. Bệnh thường chỉ kéo dài vài ngày, nhưng một số bệnh nhân có thể bị suy nhược kéo dài nhiều tuần.  

Hiện vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải về virus Oropouche, chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu. Từ đầu những năm 2000, bệnh bắt đầu lan ra khỏi khu vực Amazon, đi tới Trung Mỹ và vùng Caribe. Đây là lưu ý quan trọng với người có ý định đi du lịch tới châu Mỹ.

Những mối đe dọa khác

Cũng theo chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, còn nhiều virus khác tiềm ẩn nguy cơ gây ra dịch bệnh trong năm 2026. Virus Chikungunya lây truyền qua muỗi vẫn gây ra các đợt bùng phát trên toàn cầu. Số ca sởi tiếp tục gia tăng trong bối cảnh tỷ lệ tiêm chủng vaccine giảm.

HIV cũng đứng trước nguy cơ quay trở lại. Những biến động chính trị toàn cầu đã gây ra gián đoạn trong viện trợ thuốc và các phương pháp điều trị HIV.

“Những loại virus chưa từng được phát hiện vẫn có thể xuất hiện trong tương lai, khi con người tiếp tục xâm lấn hệ sinh thái và di chuyển khắp hành tinh”, PGS Jackson cảnh báo.

 

Tại Hội nghị tổng kết công tác phòng, chống dịch bệnh năm 2025 do Viện Pasteur TP.HCM tổ chức, các chuyên gia dự báo sốt xuất huyết Dengue khởi đầu cao từ đầu năm 2026 với sự trở lại của chủng DenV-3. Bên cạnh đó, dịch tay chân miệng có thể bùng phát thành dịch do sự xuất hiện của chủng EV-71 (C1). Các bệnh phòng ngừa được bằng vaccine (sởi, ho gà, bạch hầu, bại liệt, não mô cầu) cũng có nguy cơ tăng từ rải rác đến chùm ca bệnh. Riêng HIV có nguy cơ tăng trở lại do các hoạt động can thiệp, phát hiện ca mới và dự phòng trước phơi nhiễm PrEP suy giảm.

Thời điểm cận Tết Nguyên đán, mật độ đi lại gia tăng, ngành y tế khuyến cáo khuyến cáo người dân chủ động tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch. Thận trọng với nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết, tay chân miệng và viêm màng não do não mô cầu.

 

Bộ Y tế: Nguy cơ gia tăng dịch bệnh dịp sát Tết

Virus cúm gia cầm hội đủ điều kiện gây ra một đại dịch mới

6 triệu chứng bất thường do biến thể cúm mới

Liên minh Châu Âu cấp phép lưu hành thuốc tiêm phòng HIV