Tại sao nhiều phụ nữ bất ngờ phát hiện mắc ADHD khi con vào mẫu giáo?

Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) không chỉ là vấn đề của trẻ em mà còn có thể ảnh hưởng đến người lớn, đặc biệt là phụ nữ

Khi con càng lớn, áp lực với mẹ càng tăng

Làm mẹ là một bài kiểm tra khắc nghiệt về khả năng đa nhiệm, đòi hỏi sự sắp xếp lịch trình phức tạp và đáp ứng các nhu cầu thay đổi liên tục. Khi trẻ đến tuổi mẫu giáo, các yêu cầu về tổ chức tăng lên đột ngột: từ việc chuẩn bị bữa trưa, đồ ăn nhẹ đến việc quản lý thời gian biểu đưa đón và các hoạt động của con. Đối với những phụ nữ có ADHD chưa được chẩn đoán, giai đoạn này trở nên quá tải vì:

- Khiếm khuyết chức năng điều hành: Những khó khăn trong việc bắt đầu và hoàn thành nhiệm vụ, quản lý thời gian và tổ chức cuộc sống trở nên trầm trọng hơn dưới áp lực nuôi con.

- Các chiến lược đối phó cũ không còn hiệu quả: Trước khi có con, nhiều phụ nữ có thể bù đắp triệu chứng bằng sự linh hoạt hoặc làm việc thêm giờ. Tuy nhiên, khi có con, sự tự chủ, thời gian và giấc ngủ đều bị cắt giảm, khiến các lỗ hổng thần kinh vốn có từ lâu trở nên dễ thấy và gây suy giảm chức năng nghiêm trọng.

- Sự khuếch đại do thiếu ngủ: Việc thiếu ngủ kéo dài trong quá trình chăm sóc trẻ nhỏ đóng vai trò như một chất xúc tác, làm lộ diện các triệu chứng ADHD cốt lõi mà trước đó họ có thể đã che giấu được.

Tại sao ADHD thường bị bỏ sót ở phụ nữ?

Theo Tiến sĩ Tamar Gur, Trung tâm Y tế Đại học bang Ohio (Mỹ), rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) từ lâu đã bị định kiến là căn bệnh của những bé trai hiếu động. Ở trẻ em gái, các triệu chứng thường biểu hiện tinh tế hơn như hay mơ mộng, mất tập trung hoặc nỗ lực bù đắp quá mức để đáp ứng kỳ vọng xã hội, khiến bệnh thường bị bỏ qua.

Nhiều phụ nữ chỉ nhận ra mình "khác biệt" khi cảm thấy bản thân vật lộn với những việc mà người khác dường như thực hiện dễ dàng. Nguy hiểm hơn, các triệu chứng ADHD thường bị nhầm lẫn hoặc che lấp bởi lo âu và trầm cảm hậu sản - những tình trạng vốn rất phổ biến sau sinh. Phải mất nhiều năm để họ nhận ra rằng sự khó khăn của mình là dai dẳng và gây khiếm khuyết thực sự chứ không chỉ đơn thuần là sự mệt mỏi thông thường.

Cách phân biệt ADHD với sự quá tải thông thường

Rất dễ nhầm lẫn giữa một bà mẹ đang kiệt sức và một bà mẹ mắc ADHD. Tuy nhiên, có những điểm khác biệt cốt lõi:

- Tính trọn đời: ADHD là một tình trạng thần kinh kéo dài suốt đời, thường có dấu hiệu từ trước 12 tuổi.

- Suy giảm chức năng đa môi trường: Các khó khăn về sự chú ý và tổ chức phải xuất hiện ở nhiều nơi (nhà ở, công việc, các mối quan hệ) chứ không chỉ trong những tháng căng thẳng nhất thời.

- Dấu hiệu đặc thù: Khó ước tính thời gian, bồn chồn nội tại, dễ bị quá tải cảm giác (như tiếng trẻ khóc gây khó chịu cực độ) và rối loạn điều tiết cảm xúc là những biểu hiện rõ rệt của ADHD.

Khi nào cần tìm sự hỗ trợ?

Nếu nhận thấy các triệu chứng trên kéo dài và ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống, các chuyên gia khuyến cáo nên trao đổi với những người có chuyên môn. Việc thăm khám có thể bao gồm sàng lọc ADHD, đồng thời đánh giá các rối loạn lo âu hoặc trầm cảm - những tình trạng thường gặp sau sinh. Hiện nay, ADHD ở người trưởng thành có nhiều phương pháp điều trị, từ trị liệu chuyên biệt đến dùng thuốc, trong đó sự kết hợp giữa hai phương pháp cho hiệu quả tốt nhất.

Việc tỷ lệ chẩn đoán ADHD tăng ở các bà mẹ không phải là một "trào lưu", mà là sự phản ánh của việc các rào cản về giới trong y học đang dần được phá bỏ. Nhận được chẩn đoán đúng không phải là một gánh nặng, mà là một sự giải thoát, giúp người mẹ hiểu rằng họ không lười biếng hay kém cỏi, mà đơn giản là có một bộ não hoạt động theo cách khác biệt.

 

Trẻ mắc tăng động giảm chú ý (ADHD): Kiên nhẫn là "chìa khóa"

ADHD ở bé gái khác với bé trai như thế nào?

Hội chứng ADHD ở nữ giới thường được chẩn đoán muộn hơn

Điểm giống và khác giữa ADHD và rối loạn lo âu