Hiểm họa thuốc lá điện tử với sức khỏe thanh thiếu niên

Siết chặt quản lý và cấm toàn diện các loại thuốc lá mới là giải pháp cấp bách để bảo vệ thế hệ trẻ

Vì sao giới trẻ "sập bẫy" vape?

Từ ngày 1/1/2025, Việt Nam chính thức cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử cũng như thuốc lá nung nóng. Việt Nam trở thành quốc gia thứ 6 trong khu vực ASEAN thực hiện chính sách cấm hoàn toàn các sản phẩm này.

Đây là một giải pháp kịp thời, quyết liệt nhằm hạn chế tác hại của thuốc lá thế hệ mới với sức khỏe thế hệ trẻ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, các tập đoàn thuốc lá đang liên tục đa dạng hóa sản phẩm chứa nicotine, thay đổi thiết kế bao bì để sản phẩm như vape trông bắt mắt hơn, nhất là với giới trẻ.

Một trong những cách thức marketing của các tập đoàn là cho rằng hút thuốc lá điện tử dạng vape là một giải pháp thay thế an toàn hơn cho thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy bằng chứng rõ rệt về những tác hại lâu dài của những sản phẩm thế hệ mới này.

Theo Bác sĩ Santosh Nepal, Viện Phổi, Trung tâm Y tế Đại học Pittsburgh (Mỹ), hút vape không chỉ là hít vào hơi nước. Các ống chứa dung dịch có chứa các chất như nicotine, glycerol và propylene glycol để tạo hương vị, cùng các chất làm đặc như vitamin E. Thành phần này được chứng minh là có liên quan trực tiếp đến tổn thương phổi.

Trước hết, người hút vape có thể bị tổn thương phổi cấp tính và tổn thương phổi vĩnh viễn dẫn đến các tình trạng như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), sẹo phổi. Các triệu chứng khó thở, ho khan, đau ngực… có thể xuất hiện sau một thời gian ngắn sử dụng vape.

Tác động tiêu cực của vape không chỉ dừng lại ở phổi. Khi phổi bị thương và không thể chuyển oxy vào máu một cách hiệu quả, tim phải làm việc vất vả, dẫn đến nguy cơ suy tim, đau tim hoặc đột quỵ.  

Thuốc lá điện tử và thiết bị vape cũng được coi là "cánh cửa" đưa người dùng đến với các loại ma túy độc hại hơn, đồng thời ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và gây hại cho sự phát triển của thai nhi.

Đặc biệt, thanh thiếu niên là độ tuổi rất dễ bị phụ thuộc vào các chất gây nghiện như vape. Bác sĩ Nepal cho biết, nhiều em dùng thuốc lá điện tử để theo đuổi hình ảnh thời thượng, hoặc tìm đến vape để giải tỏa căng thẳng (stress), lo âu và các thách thức tâm lý.

Vì thế, cha mẹ đóng vai trò then chốt để giúp con tránh xa thuốc lá điện tử. Phụ huynh nên quan sát các hoạt động của con, ảnh hưởng từ bạn bè cũng như các dấu hiệu căng thẳng hoặc thay đổi hành vi. Nên thảo luận về tác hại của vape với con một cách cởi mở và khuyến khích con tìm đến những cách giải tỏa căng thẳng tích cực hơn.

Siết chặt hành lang pháp lý để bảo vệ thế hệ tương lai

Việc siết chặt quản lý không chỉ bảo vệ thế hệ trẻ khỏi nạn nghiện nicotine mà còn đảm bảo trật tự, an toàn xã hội trước sự xâm nhập của các loại ma túy mới núp bóng thuốc lá điện tử.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ký ban hành Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 9/6/2026 về tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá, bao gồm cả thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Bộ Y tế cũng đang đề xuất 3 chính sách quan trọng, xem xét để bổ sung vào Luật sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Một nội dung trong đó là cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua và sử dụng thuốc lá, nhằm ngăn chặn nguy cơ nghiện nicotine đang ngày càng trẻ hóa và len lỏi vào trường học.

Song song với đó là thúc đẩy các chính sách nghiêm ngặt khác như: Cấm toàn diện các loại thuốc lá mới; Cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

 

Thuốc lá ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch thế nào?

Đề xuất cấm bán thuốc lá cho người sinh từ năm 2010 trở đi

Bỏ thuốc lá để bảo vệ não bộ

Phổi có thể tự phục hồi sau khi bỏ thuốc lá?