Bỏ thuốc lá để bảo vệ não bộ

Hút thuốc là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới nhưng lại hoàn toàn có thể phòng tránh được

Nhiều người hút thuốc từng muốn bỏ thuốc nhưng lại lo ngại những thay đổi sau đó, đặc biệt là tăng cân. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đăng trên tạp chí Học viện Thần kinh học Mỹ (American Academy of Neurology) cho thấy việc cai thuốc vẫn mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe não bộ, ngay cả khi cân nặng có tăng nhẹ.

Nghiên cứu được thực hiện trên gần 33.000 người trưởng thành trung niên và cao tuổi tại Mỹ, tất cả đều chưa mắc sa sút trí tuệ ở thời điểm bắt đầu theo dõi. Các nhà khoa học đã theo dõi họ trong khoảng 10 năm, định kỳ ghi nhận tình trạng hút thuốc, cân nặng và đánh giá trí nhớ, khả năng tư duy.

Trong số những người tham gia, khoảng 20% đang hút thuốc, 36% từng hút thuốc và hơn 43% chưa từng hút. Sau thời gian theo dõi, gần 5.900 người được chẩn đoán mắc sa sút trí tuệ. Kết quả cho thấy những người đã bỏ thuốc lá có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ thấp hơn khoảng 16% so với những người tiếp tục hút thuốc. Đặc biệt, lợi ích này tăng dần theo thời gian. Những người đã cai thuốc khoảng 7 năm có nguy cơ mắc bệnh gần tương đương với người chưa từng hút thuốc.

Theo nhóm nghiên cứu do chuyên gia Hui Chen thuộc Trường Y Đại học Chiết Giang - Hàng Châu, Trung Quốc dẫn đầu, hút thuốc có thể thúc đẩy quá trình viêm, tổn thương mạch máu và stress oxy hóa trong não. Đây đều là những yếu tố liên quan đến suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ ở tuổi già. Việc ngừng hút thuốc có thể giúp giảm bớt các tác động tiêu cực này theo thời gian.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng cân nặng sau cai thuốc đóng vai trò quan trọng. Những người tăng không quá 5kg sau khi bỏ thuốc vẫn duy trì được lợi ích bảo vệ não bộ. Ngược lại, ở nhóm tăng cân nhiều hơn, đặc biệt từ khoảng 10kg trở lên, lợi ích giảm nguy cơ sa sút trí tuệ gần như không còn rõ rệt.

Các chuyên gia cho rằng điều này có thể liên quan đến những thay đổi chuyển hóa trong cơ thể. Tăng cân quá mức sau cai thuốc có thể làm gia tăng nguy cơ tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh tim mạch vốn cũng ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ. Dù vậy, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng tăng cân nhẹ không nên trở thành lý do trì hoãn việc bỏ thuốc lá. Trên thực tế, lợi ích của cai thuốc đối với sức khỏe tổng thể vẫn vượt xa nguy cơ từ vài kilogram tăng thêm.

Nhiều nghiên cứu trước đây đã chứng minh hút thuốc làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ, ung thư phổi và nhiều bệnh mạn tính khác. Gần đây, ngày càng có thêm bằng chứng cho thấy thuốc lá cũng tác động tiêu cực đến não bộ, làm tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ.

Các chuyên gia khuyến nghị người đang cai thuốc nên kết hợp duy trì chế độ ăn cân bằng, vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc để hạn chế tăng cân quá mức. Những thay đổi nhỏ nhưng bền vững trong lối sống có thể giúp tối ưu lợi ích của việc bỏ thuốc đối với cả cơ thể và trí não.

Nhóm nghiên cứu cho biết cần thêm nhiều nghiên cứu trong tương lai để hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa cai thuốc, kiểm soát cân nặng và sức khỏe nhận thức ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, kết quả hiện tại tiếp tục củng cố thông điệp rằng bỏ thuốc lá ở bất kỳ độ tuổi nào cũng là một bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

 

Không chỉ hại phổi, hút thuốc còn gây tổn thương gan

WHO: Trẻ em gái 13-15 tuổi ở Châu Âu có tỷ lệ hút thuốc nhiều nhất thế giới

Nguy cơ tổn thương mắt vĩnh viễn do hút thuốc

Hút thuốc lá, thuốc lào và nguy cơ viêm phế quản mạn