Thuốc trừ sâu có thể gây ra những ảnh hưởng gì tới sức khỏe?

Thuốc trừ sâu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe con người theo nhiều cách khác nhau

Mọi người có thể tiếp xúc với dư lượng thuốc trừ sâu qua thực phẩm, nhưng lượng thực tế hấp thụ vào cơ thể thường rất thấp, thấp hơn hàng nghìn lần so với mức phơi nhiễm của những người trực tiếp sản xuất hoặc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Các trường hợp ngộ độc cấp tính do ăn phải thực phẩm có chứa dư lượng thuốc trừ sâu hàng ngày là rất hiếm gặp, trong khi các tác động sức khỏe mạn tính từ dư lượng nhỏ trong thực phẩm gần như không xảy ra. Những ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe thường chỉ được ghi nhận ở các trường hợp phơi nhiễm với thuốc trừ sâu kéo dài trong môi trường lao động hoặc sinh hoạt đặc thù, chứ không phải từ chế độ ăn uống thông thường.

Một số loại thuốc trừ sâu có thể hoạt động như chất gây rối loạn nội tiết, bắt chước hoặc cản trở hoạt động của hormone trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và quá trình phát triển của một người. Tuy nhiên, các hoạt chất trong thuốc trừ sâu mới đều phải trải qua quá trình đánh giá nghiêm ngặt trước khi được cấp phép lưu hành. Những chất được xác định có nguy cơ cao thường đã bị loại bỏ trước khi có thể có mặt ngoài thị trường.

Hiện nay, mối lo ngại chủ yếu liên quan đến một số loại thuốc trừ sâu thế hệ cũ, hoặc các sản phẩm phân hủy của chúng có thể tồn lưu trong môi trường (đất và nước) nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Việc phơi nhiễm kéo dài với hàm lượng cao các hóa chất này, như chlordecone, lindane, endosulfan hay carbofuran, đã được chứng minh có thể gây tổn thương gan, rối loạn chức năng sinh sản và suy giảm thần kinh.

 

Châu Âu kiểm soát dư lượng thuốc trừ sâu nghiêm ngặt thế nào?

Rửa thế nào để làm sạch thuốc trừ sâu trên rau củ quả?

Ngoài ra, một số loại thuốc trừ sâu có thể làm gián đoạn hoạt động của tế bào và gây tổn thương DNA, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ung thư. Ví dụ, glyphosate (một loại thuốc diệt cỏ) từng được đề cập trong một số nghiên cứu về mối liên hệ với nguy cơ phát triển khối u.

Để hạn chế tối đa các nguy cơ đối với sức khỏe, việc sử dụng thuốc trừ sâu cũng như kiểm soát dư lượng của chúng trong thực phẩm được quản lý rất chặt chẽ. Trước khi được phê duyệt, mỗi hoạt chất phải trải qua hàng trăm nghiên cứu nhằm đánh giá các tác động tiềm tàng đối với gan, hệ thần kinh, khả năng sinh sản, nguy cơ ung thư và nhiều chỉ số sức khỏe khác.

Theo thời gian, các yêu cầu về dữ liệu và quy trình đánh giá ngày càng toàn diện hơn, nhằm bảo đảm mọi rủi ro đều được xem xét kỹ lưỡng. Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) cũng thường xuyên rà soát mức độ an toàn của các hoạt chất đã được cấp phép, vốn thường có thời hạn phê duyệt khoảng 10 năm trước khi được xem xét gia hạn.

Khi đánh giá độc tính của thuốc trừ sâu, nguyên tắc quan trọng nhất là "liều lượng quyết định độc tính". Nói cách khác, nguy cơ đối với sức khỏe phụ thuộc vào lượng hóa chất mà con người thực sự tiếp xúc. Vì vậy, các cơ quan quản lý thiết lập mức dư lượng tối đa cho từng loại thuốc trừ sâu trên thực phẩm, nhằm bảo đảm lượng hấp thụ luôn nằm trong giới hạn an toàn.

Trên thực tế, rất khó để bạn có thể ăn được lượng thực phẩm với mức dư lượng thuốc trừ sâu đủ nhiều ở mức có thể gây hại cho sức khỏe. Ví dụ, để đạt tới lượng ăn vào hàng ngày có thể chấp nhận được (ADI) của một loại thuốc trừ sâu nhóm organochlorine trên dâu tây, một người cần ăn khoảng 34kg dâu tây mỗi ngày - một con số vượt xa khả năng thực tế. Vì vậy, khuyến nghị ăn ít nhất 400gr trái cây, rau củ mỗi ngày để bảo vệ sức khỏe vẫn mang lại lợi ích vượt trội so với những rủi ro tiềm tàng từ dư lượng thuốc trừ sâu trong thực phẩm.