Bộ Y tế chính thức đưa đột quỵ vào danh mục sàng lọc sớm tại cộng đồng

PGS.TS. Mai Duy Tôn - Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai đang thăm khám cho người bệnh đột quỵ điều trị tại trung tâm - Ảnh: BVCC.

Từ ngày 1/7/2026, Bộ Y tế chính thức áp dụng Hướng dẫn kiểm soát yếu tố nguy cơ, người có yếu tố nguy cơ và người mắc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng theo Quyết định 1983/QĐ-BYT.

Một trong những điểm đáng chú ý của bộ hướng dẫn là bệnh đột quỵ được đưa vào danh mục các bệnh không lây nhiễm ưu tiên phát hiện, sàng lọc sớm tại cộng đồng, cùng với tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, một số bệnh ung thư phổ biến và bệnh thận mạn.

Theo hướng dẫn, người có nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm là người chưa mắc hoặc chưa được chẩn đoán mắc bệnh, nhưng có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh. Những người này sẽ được tư vấn, sàng lọc, theo dõi và quản lý dự phòng tại cộng đồng.

Việc phát hiện sớm được triển khai thông qua nhiều hình thức như kiểm tra sức khỏe học sinh; khám sàng lọc bệnh, tật; khám sức khỏe định kỳ; khám sức khỏe người lao động; khám sức khỏe người cao tuổi; khám sàng lọc và khám, chữa bệnh.

Khi đến trạm y tế hoặc cơ sở khám, chữa bệnh để sàng lọc nguy cơ đột quỵ, người dân sẽ được thực hiện các nội dung như: Tự điền phiếu đánh giá nguy cơ; đo huyết áp, cân nặng, vòng eo và chỉ số BMI; đo điện tim (ECG) nhằm phát hiện rung nhĩ - một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ.

Bên cạnh đó, người bệnh sẽ xét nghiệm đường huyết, protein niệu; kết quả sau khám sẽ được liên thông vào hồ sơ sức khỏe điện tử để theo dõi lâu dài.

Việc chủ động đi khám giúp phát hiện nguy cơ đột quỵ trước khi bệnh xảy ra, từ đó có biện pháp can thiệp sớm nhằm giảm nguy cơ biến chứng.

Tuy vậy, bên cạnh hoạt động khám sàng lọc, người dân cũng cần ghi nhớ quy tắc F.A.S.T để nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ, trong đó:

- F (Face): Méo miệng, lệch một bên mặt

Cách kiểm tra: Yêu cầu người bệnh mỉm cười hoặc nhe răng để thấy rõ.

- A (Arm): Yếu hoặc liệt tay, chân một bên

Cách kiểm tra: Yêu cầu người bệnh giơ hai tay lên và giữ trong 10 giây xem một bên có bị rơi xuống không.

- S (Speech): Nói khó, nói đớ hoặc không hiểu lời nói

Cách kiểm tra: Yêu cầu người bệnh lặp lại một câu ngắn đơn giản.

- T (Time): Gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện các dấu hiệu trên vì mỗi phút trôi qua có gần 2 triệu tế bào não bị tổn thương.

Theo Bộ Y tế, hướng dẫn mới cũng giúp chuẩn hóa hoạt động sàng lọc, tư vấn và quản lý nguy cơ đột quỵ ngay tại tuyến y tế cơ sở, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ như rung nhĩ, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa. Đồng thời lập hồ sơ quản lý, theo dõi lâu dài. Đây được kỳ vọng là bước tiến quan trọng trong việc giảm gánh nặng đột quỵ thông qua dự phòng ngay từ cộng đồng.

Bên cạnh việc tầm soát sớm các yếu tố nguy cơ, các chuyên gia khuyến cáo, phòng tránh đột quỵ hiệu quả đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ các bệnh lý nền như huyết áp và đái tháo đường, duy trì cân nặng hợp lý, và tuân thủ lối sống năng động, lành mạnh: ăn nhiều rau xanh, hạn chế dầu mỡ, bỏ thuốc lá, và khám sức khỏe tầm soát định kỳ.

 

Bộ Y tế hướng dẫn chuẩn hóa dinh dưỡng cho người bệnh ung thư

Bộ Y tế: Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026

Podcast: Nguy cơ đột quỵ từ những tổn thương vùng đầu cổ

TỌA ĐÀM trực tuyến: Đột quỵ mùa nắng nóng - Những nguy cơ không thể chủ quan