Não bộ được hưởng lợi khi bạn tự nhớ đường, tìm đường

Ít phụ thuộc vào GPS, tăng khả năng định hướng có thể giúp bảo vệ não bộ

Giống như hệ thống định vị GPS, não bộ có khả năng tự xây dựng những “bản đồ” giúp con người tìm đường và ghi nhớ không gian xung quanh. Bạn càng di chuyển và chú ý quan sát, tấm bản đồ này càng được củng cố. Một nghiên cứu công bố năm 2024 tại Mỹ đã chứng minh hoạt động tưởng chừng đơn giản này lại mang đến lợi ích to lớn cho sức khỏe não bộ khi về già.

Nghiên cứu do các nhà khoa học từ Đại học Harvard và các bệnh viện hàng đầu nước Mỹ thực hiện đã phân tích giấy chứng tử của gần 9 triệu người (từ năm 2020 - 2022). Họ đã phân loại thông tin về nghề nghiệp thành 443 nhóm. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu chỉ quan tâm đến nhóm tài xế taxi, tài xế xe cấp cứu. Đây là những nghề đòi hỏi người làm phải thường xuyên ghi nhớ đường đi, định hướng không gian và tìm tuyến đường phù hợp.

Sau đó, họ so sánh với một số nghề vận tải khác như tài xế xe buýt, phi công, thuyền trưởng. Người làm những nghề này thường hoạt động trên các tuyến đường hoặc hành trình được xác định trước, nên đòi hỏi về việc liên tục tự định hướng và xây dựng “bản đồ” trong đầu có xu hướng ít hơn.

Kết quả, các nhà nghiên cứu phát hiện ra: Trong gần 9 triệu người được phân tích, có 348.328 người (tương đương 3,88%) được ghi nhận tử vong do bệnh Alzheimer. Trong số 16.658 tài xế taxi, chỉ có 171 người tử vong do Alzheimer, tương đương với khoảng 1%. Trong 1.348 tài xế xe cấp cứu, tỷ lệ tử vong do Alzheimer cũng dưới 1%. Điều đáng chú ý là xu hướng này không được quan sát tương tự ở nhóm nghề vận tải đối chứng như tài xế xe buýt, phi công và thuyền trưởng.

Lý giải cho điều này, các chuyên gia nhắc lại một nghiên cứu kinh điển về tài xế taxi ở London (Vương quốc Anh). Để có bằng lái, họ phải học thuộc lòng hơn 25.000 tuyến phố. Kết quả chụp não cho thấy, vùng hồi hải mã (khu vực não quản lý khả năng ghi nhớ và định hướng) của các tài xế này lớn hơn hẳn so với người bình thường. Càng làm nghề lâu, vùng não này càng phát triển. Ngược lại, bệnh Alzheimer thường bắt đầu bằng việc teo rút chính vùng hồi hải mã này.

Dù đây mới là nghiên cứu mang tính quan sát, song chúng vẫn đưa ra một gợi ý quan trọng: Hãy xem việc tự định hướng như một bài "tập thể dục" cho não bộ. Bạn không cần vứt bỏ hoàn toàn các ứng dụng bản đồ điện tử, nhưng có thể áp dụng những thói quen sau:

- Tự nhớ đường: Cố gắng đi những tuyến đường quen thuộc mà không bật chỉ đường từng bước trên GPS.

- Quan sát xung quanh: Chú ý đến các địa điểm, ngã rẽ và cảnh vật thay vì chỉ nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại.

- Thay đổi lộ trình: Thỉnh thoảng hãy chọn một con đường mới để đi làm hoặc về nhà để kích thích não bộ khám phá.

Hãy hình dung não bộ giống như một bản đồ trong trò chơi điện tử: bạn càng đi nhiều, vùng sáng của bản đồ càng được mở rộng. Chủ động định hướng chính là cách đơn giản để giữ cho trí óc luôn minh mẫn.

 

Ít vận động có thể ảnh hưởng đến não bộ như thế nào?

Giao tiếp xã hội giúp não bộ lão hóa khỏe mạnh?

Chất chống oxy hóa trong loại quả này có thể giúp bảo vệ não bộ

Sức khỏe tim mạch ảnh hưởng thế nào đến não bộ?