Ít vận động có thể ảnh hưởng đến não bộ như thế nào?

Lối sống thiếu lành mạnh, ít vận động có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ não bộ

Khi cơ thể vận động, lưu lượng máu đến não được cải thiện, giúp cung cấp oxy và các chất dinh dưỡng cần thiết cho hoạt động thần kinh. Vận động cũng liên quan đến quá trình sản sinh và điều hòa một số chất dẫn truyền thần kinh có vai trò đối với việc điều chỉnh tâm trạng.

Một ngày ít vận động không đồng nghĩa với việc não bộ sẽ lập tức suy giảm chức năng. Tuy nhiên, sau một ngày ngồi nhiều, một số người có thể cảm thấy uể oải, thiếu năng lượng, giảm động lực hoặc khó tập trung. Tình trạng này thường được mô tả là “sương mù não”, có thể khiến việc xử lý công việc trở nên kém hiệu quả hơn. Những thay đổi này thường mang tính tạm thời và có thể cải thiện khi cơ thể vận động trở lại.

Điều đáng lưu ý hơn là tình trạng ít vận động kéo dài. Nhiều nghiên cứu cho thấy mức độ hoạt động thể chất thấp có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ cao hơn. Các cơ chế được quan tâm bao gồm rối loạn chuyển hóa, viêm và những thay đổi liên quan đến sức khỏe mạch máu.

Một trong những vấn đề được nghiên cứu nhiều là vai trò của tế bào microglia - các tế bào miễn dịch thường trú trong não. Những tế bào này có nhiệm vụ giám sát và bảo vệ hệ thần kinh. Khi môi trường chuyển hóa bị rối loạn kéo dài, hoạt động của tế bào microglia có thể thay đổi theo hướng thúc đẩy tình trạng viêm. Viêm thần kinh mạn tính được cho là có liên quan đến nhiều bệnh thoái hóa thần kinh, trong đó có Alzheimer và bệnh Parkinson.

Sức khỏe tinh thần cũng chịu ảnh hưởng

Lối sống ít vận động không chỉ liên quan đến khả năng nhận thức, mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa việc dành nhiều thời gian ngồi và nguy cơ xuất hiện các triệu chứng lo âu, trầm cảm.

Tuy nhiên, mối liên hệ này không hoàn toàn đơn giản. Người ít vận động có thể dễ gặp các vấn đề về tâm trạng hơn, nhưng ngược lại, căng thẳng, lo âu hoặc trầm cảm cũng có thể khiến một người giảm mức độ hoạt động thể chất. Vì vậy, không nên xem ít vận động là nguyên nhân duy nhất của các vấn đề sức khỏe tâm thần.

Dù vậy, bằng chứng cho thấy tăng cường vận động có thể hỗ trợ cải thiện tâm trạng và giảm một số triệu chứng lo âu, trầm cảm. Vận động không thay thế các phương pháp điều trị chuyên môn khi cần thiết, nhưng có thể trở thành một phần hữu ích trong lối sống lành mạnh.

Không nhất thiết phải đến phòng tập

Để giảm tác động của việc ngồi nhiều, bạn không nhất thiết phải bắt đầu ngay bằng những bài tập cường độ cao. Điều quan trọng trước tiên là hạn chế những khoảng thời gian ngồi liên tục.

Nếu phải làm việc tại bàn trong thời gian dài, nên đứng dậy, đi lại hoặc vận động nhẹ sau một khoảng thời gian nhất định. Chỉ vài phút đi bộ, duỗi người hoặc thay đổi tư thế cũng giúp phá vỡ thời gian ngồi kéo dài.

Các hoạt động đơn giản như đi bộ sau bữa ăn, đi cầu thang bộ thay vì thang máy, đỗ xe xa hơn, đi bộ khi nghe điện thoại, làm vườn hoặc dắt thú cưng đi dạo... đều có thể góp phần tăng tổng thời gian vận động trong ngày.

Một buổi đi bộ khoảng 10 phút cũng có thể là điểm khởi đầu phù hợp. Quan trọng là lựa chọn hoạt động dễ thực hiện và có thể duy trì lâu dài, thay vì đặt ra mục tiêu quá cao rồi nhanh chóng bỏ cuộc.

Kết hợp vận động và tập luyện

Bên cạnh việc giảm thời gian ngồi, nên duy trì hoạt động thể chất có kế hoạch. Tập luyện thường xuyên có thể hỗ trợ lưu thông máu lên não, cải thiện sức khỏe chuyển hóa và khả năng thích nghi của hệ thần kinh.

Theo khuyến nghị phổ biến dành cho người trưởng thành, mục tiêu có thể hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa phải mỗi tuần, hoặc 75 phút hoạt động cường độ mạnh. Ngoài ra, nên kết hợp với các bài tập tăng cường cơ bắp ít nhất 2 ngày mỗi tuần.

Bạn không cần đạt mục tiêu này ngay từ đầu. Có thể bắt đầu bằng 20 - 30 phút vận động mỗi ngày rồi tăng dần theo khả năng. Điều quan trọng là biến vận động thành một phần thường xuyên của cuộc sống.

Nhìn chung, một cơ thể khỏe mạnh và một bộ não khỏe mạnh có mối liên hệ chặt chẽ. Vì vậy, thay vì chỉ quan tâm đến số bước đi hay thời gian tập luyện, mỗi người nên chú ý hơn đến việc giảm những khoảng thời gian ngồi quá lâu và duy trì vận động đều đặn trong suốt cả ngày.

 

Người bị rung nhĩ khi tập thể dục cần lưu ý gì?

Tập thể dục khi mang thai có thể giúp trẻ phát triển trí não tốt hơn?

Doanh nghiệp được khuyến khích thưởng cho nhân viên chăm tập thể dục

Lợi ích của collagen với người tập thể dục thể thao