Làm sao để miếng rửa bát không thành ổ vi khuẩn?

Vi khuẩn lây nhiễm chéo từ miếng rửa bát sang thực phẩm có thể gây ngộ độc thực phẩm

Ổ vi khuẩn “cứng đầu” trong miếng rửa bát

Theo nghiên cứu công bố năm 2026 trên tạp chí Vệ sinh An toàn thực phẩm (Journal of Food Protection), miếng bọt biển rửa bát có thể tạo điều kiện cho các mầm bệnh truyền qua thực phẩm như Salmonella, E.coli và Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng) tồn tại trong thời gian dài và lây nhiễm sang các bề mặt khác

Trong thử nghiệm, các nhà khoa học đã cấy các chủng vi khuẩn này vào mẫu miếng rửa bát và theo dõi sự phát triển của chúng. Kết quả cho thấy vi khuẩn có thể sống sót trong miếng rửa bát ít nhất 2 tuần.

Ngay cả khi miếng rửa bát đã khô, mầm bệnh vẫn tiếp tục tồn tại và việc dùng miếng rửa bát bị ô nhiễm tiếp xúc với các bề mặt khác có thể truyền vi khuẩn ra khắp bếp.

Nhiều gia đình tin rằng miếng rửa bát còn sạch, nếu nhìn bằng mắt thường không bẩn và không có mùi hôi. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa độ ẩm, vụn thức ăn, kết cấu rỗng tạo điều kiện cho vi khuẩn trong miếng rửa bát phát triển và nhân lên nhanh chóng.

Dù vậy, không phải ai tiếp xúc với miếng rửa bát kém vệ sinh cũng sẽ bị bệnh ngay. Mức độ rủi ro phụ thuộc vào chủng loại, số lượng vi khuẩn, lượng thức ăn tiêu thụ và sức đề kháng của từng người.

Nguy cơ sức khỏe từ các chủng vi khuẩn phổ biến

Theo bác sĩ Hafiz Ahmad, Trưởng Phòng thí nghiệm Vi sinh và Sinh học phân tử tại Bệnh viện RAK (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất), ba loại vi khuẩn được khảo sát trong nghiên cứu tác động đến sức khỏe con người theo những cách khác nhau:

- Salmonella: Gây tiêu chảy, sốt, co thắt bụng và nôn mửa. Ở những người có hệ miễn dịch yếu hoặc thuộc nhóm dễ bị tổn thương, nhiễm Salmonella có thể tiến triển nghiêm trọng.

- E.coli: Phần lớn các chủng E.coli là vô hại và tồn tại tự nhiên trong ruột người. Tuy nhiên, một số chủng gây bệnh như E. coli tiết độc tố Shiga có thể gây bệnh đường ruột nặng và biến chứng hội chứng tăng ure và tan máu (HUS), đặc biệt ở trẻ nhỏ.

- Staphylococcus aureus (Tụ cầu vàng): Là mầm bệnh thực phẩm nguy hiểm có khả năng tồn tại dai dẳng trên cấu trúc xốp của miếng rửa bát.

Ngộ độc thực phẩm do các vi khuẩn trên gây ra triệu chứng phổ biến gồm tiêu chảy, đau quặn bụng, buồn nôn, nôn mửa và sốt. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch suy giảm là những đối tượng dễ gặp biến chứng nặng, cần được thăm khám y tế sớm.

6 nguyên tắc đảm bảo an toàn thực phẩm khi sử dụng miếng rửa bát

Kết quả nghiên cứu trên không có nghĩa là người tiêu dùng phải "tạm biệt" miếng rửa bát hoàn toàn. Thay vào đó, mỗi gia đình cần áp dụng các biện pháp vệ sinh đúng cách để hạn chế tích tụ vi khuẩn:

Không dùng miếng rửa bát lau nước thịt, hải sản sống

Bác sĩ Ahmad khuyên tuyệt đối không dùng miếng rửa bát để lau nước từ thịt sống, hải sản, gia cầm hoặc trứng. Hãy dùng khăn giấy đa năng dùng một lần, vứt ngay sau khi lau rồi làm sạch và khử trùng bề mặt.

Phân loại dụng cụ lau dọn

Dùng dụng cụ riêng biệt cho từng khu vực trong nhà bếp: Bát đĩa, mặt bếp và các khu vực bẩn nặng để tránh lây nhiễm chéo.

Bảo quản khô ráo

Sau khi sử dụng, cần loại bỏ vụn thức ăn, vắt khô nước và để miếng rửa bát ở khay thoáng khí cho khô hoàn toàn.

Khử trùng bằng nhiệt

Luộc miếng rửa bát bằng nước sôi có thể làm tiêu diệt vi khuẩn sau mỗi lần dùng. Tuy nhiên, vụn thức ăn mắc kẹt bên trong có thể làm giảm hiệu quả tiệt trùng.

Thay mới định kỳ

Bác sĩ Ahmad khuyên nên thay miếng rửa bát khoảng 1 tuần/lần, hoặc tối đa 1-2 tuần/lần đối với miếng rửa bát sử dụng thường xuyên, ngay cả khi nó trông vẫn sạch và không có mùi. Gia đình có trẻ nhỏ, người già hoặc người bệnh cần thay thường xuyên hơn.

Lựa chọn dụng cụ thay thế

Khăn lau microfiber có thể giặt máy (giặt ở nhiệt độ từ 60°C trở lên) hoặc bàn chải rửa bát là những lựa chọn thay thế tốt. Dù vậy, bàn chải hay khăn vẫn có thể nhiễm khuẩn nếu không được làm sạch, làm khô và thay mới đúng cách.

 

Đồ dùng nhà bếp nào nên kiểm tra và thay mới định kỳ?

Mẹo vệ sinh vật dụng nhà bếp với dầu olive

5 vật dụng nhà bếp làm tăng nguy cơ nhiễm vi nhựa

Mẹo vệ sinh nhà bếp với giấm táo