Một số mô hình chăm sóc người cao tuổi tại châu Á

TS. Đoàn Hữu Minh, đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam - Ảnh: Việt An/Sức khỏe+

Chia sẻ tại hội thảo khoa học "Nghiên cứu xây dựng mô hình chăm sóc người cao tuổi nhằm thích ứng với già hóa dân số", TS. Đoàn Hữu Minh, đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), đã giới thiệu một số mô hình chăm sóc người cao tuổi đang được triển khai tại các quốc gia châu Á.

Nhật Bản và Hàn Quốc phát triển bảo hiểm chăm sóc dài hạn

Nhật Bản là quốc gia có tỷ lệ người cao tuổi thuộc nhóm cao nhất thế giới, người từ 65 tuổi trở lên chiếm khoảng 29% dân số.

Để đáp ứng nhu cầu chăm sóc người cao tuổi, nước này triển khai hệ thống "bảo hiểm chăm sóc dài hạn" (Long-term Care Insurance - LTCI) từ năm 2000. Nguồn kinh phí của hệ thống được huy động từ hai nguồn: 50% từ thuế và 50% từ khoản đóng góp bắt buộc của người dân từ 40 tuổi trở lên.

Người cao tuổi tại Nhật Bản được tiếp cận dịch vụ chăm sóc dựa trên nhu cầu thực tế, không phụ thuộc vào điều kiện kinh tế. Mỗi trường hợp đều được đội ngũ quản lý chuyên trách đánh giá, xây dựng kế hoạch chăm sóc và điều phối các dịch vụ phù hợp. Hệ thống này ưu tiên chăm sóc tại nhà, kết hợp chăm sóc y tế, phục hồi chức năng và hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày. Các bệnh viện chủ yếu điều trị các trường hợp cấp tính, trong khi người cao tuổi được chăm sóc tại nhà hoặc cộng đồng khi tình trạng sức khỏe ổn định.

Theo TS. Đoàn Hữu Minh, cách tổ chức này góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi, đồng thời giảm áp lực cho hệ thống y tế và tiết kiệm chi phí xã hội. 

Học hỏi kinh nghiệm từ Nhật Bản, Hàn Quốc triển khai hệ thống bảo hiểm chăm sóc dài hạn trên phạm vi toàn quốc từ năm 2008.

Quốc gia này đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý hồ sơ, kết nối người dân với các đơn vị cung cấp dịch vụ và nâng cao tính minh bạch của hệ thống.

Singapore gắn chăm sóc người cao tuổi với chính sách nhà ở

Khác với mô hình bảo hiểm của Nhật Bản và Hàn Quốc, Singapore lựa chọn lồng ghép chính sách chăm sóc người cao tuổi với hệ thống nhà ở công cộng.

Theo triết lý "nhiều bàn tay giúp đỡ" (many helping hands), việc chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm chung của cá nhân, gia đình và Nhà nước.

Chính phủ hỗ trợ các gia đình lựa chọn sống cùng hoặc sống gần cha mẹ thông qua các chính sách ưu đãi. Đồng thời, nước này phát triển các khu nhà ở tích hợp dịch vụ chăm sóc để người cao tuổi có thể tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi sinh sống.

Về tài chính, Singapore áp dụng Quỹ Tiết kiệm Trung ương (Central Provident Fund - CPF), chương trình tiết kiệm an sinh xã hội bắt buộc. Trong quỹ này có tài khoản Medisave, cho phép người dân tích lũy và sử dụng để chi trả chi phí chăm sóc sức khỏe, điều này đặc biệt có lợi cho người cao tuổi khi sức khỏe ngày càng yếu.

Theo TS. Đoàn Hữu Minh, cách tiếp cận này giúp giảm gánh nặng tài chính cho Nhà nước, đồng thời duy trì sự gắn kết giữa các thế hệ trong gia đình.

Trung Quốc ưu tiên chăm sóc tại nhà và cộng đồng

Trung Quốc triển khai mô hình "90-7-3", trong đó 90% người cao tuổi được chăm sóc tại nhà, 7% được chăm sóc tại cộng đồng và 3% tại các cơ sở chăm sóc tập trung.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, nước này phát triển mô hình chăm sóc thông minh thông qua các thiết bị Internet vạn vật (IoT - công nghệ kết nối các thiết bị với Internet để thu thập và chia sẻ dữ liệu) và dịch vụ khám, chữa bệnh từ xa, giúp theo dõi sức khỏe người cao tuổi ngay tại nhà.

Mới đây, Trung Quốc tiếp tục ban hành chính sách phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi theo hình thức tương trợ cộng đồng, đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 70% cộng đồng dân cư ở cả thành thị và nông thôn được bố trí cơ sở phục vụ chăm sóc người cao tuổi.

Theo TS. Đoàn Hữu Minh, mô hình này góp phần giảm áp lực cho các cơ sở chăm sóc tập trung, đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục sinh sống trong môi trường quen thuộc.

Thái Lan phát huy vai trò của cộng đồng

Là quốc gia bước vào giai đoạn già hóa dân số khi mức thu nhập còn ở ngưỡng trung bình cao, Thái Lan lựa chọn mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng nhằm tiết kiệm chi phí.

Nước này triển khai chương trình "tình nguyện viên dành cho người cao tuổi", huy động những người cao tuổi còn khỏe mạnh tham gia theo dõi sức khỏe và hỗ trợ những người yếu hơn tại địa phương.

Song song với đó là mạng lưới hơn 10.000 bệnh viện cấp huyện, đóng vai trò cung cấp các dịch vụ chăm sóc phòng ngừa cho người cao tuổi.

Theo TS. Đoàn Hữu Minh, dù còn phụ thuộc nhiều vào lực lượng tình nguyện viên, đây vẫn là mô hình đáng tham khảo đối với các quốc gia có nguồn lực còn hạn chế nhờ phát huy được vai trò của cộng đồng trong chăm sóc người cao tuổi.

 

Nhà trẻ viện dưỡng lão: Khi người cao tuổi là người trông trẻ

Những người chủ động "đón tuổi già" ở viện dưỡng lão

Người già và viện dưỡng lão: Tại sao không?

“Nghịch lý tuổi già” – cuốn sách dành cho sức khỏe người già