Tại sao cơ bắp chân lại là “trái tim thứ hai” của cơ thể?

Cơ bắp chân được ví như "trái tim thứ hai", giúp đẩy máu ngược chiều trọng lực trở về tim

Vai trò của “trái tim thứ hai”

Khi nói đến hệ tuần hoàn, đa số mọi người đều nghĩ tim là cơ quan duy nhất đảm nhiệm vai trò bơm máu đi khắp cơ thể. Mạch máu đưa máu giàu oxy từ tim đến các cơ quan ở chi dưới chỉ mất vài giây. Tuy nhiên, hành trình đưa máu từ chân quay trở lại tim lại khó khăn hơn nhiều vì phải di chuyển ngược chiều trọng lực.

Để giải quyết thách thức này, cơ thể sử dụng cơ bắp chân làm "máy bơm" hỗ trợ. Mỗi khi chúng ta cất bước, các cơ bắp chân co bóp và ép chặt vào các tĩnh mạch sâu.

Lực ép này tạo thành một nhịp đẩy máu vọt lên trên, kết hợp với hệ thống van một chiều trong lòng tĩnh mạch giúp giữ cho dòng chảy đi đúng hướng mà không bị dồn ngược xuống. Quá trình này đồng thời hỗ trợ vận chuyển chất thải chuyển hóa đến phổi, gan và thận để đào thải.

Bác sĩ Ashish Kumar, chuyên gia tim mạch tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ) giải thích, mỗi bước đi giống như một cú hích đẩy máu về tim. Đó là lý do các bác sĩ và nhà khoa học thường gọi cơ bắp chân là “trái tim thứ hai” của cơ thể.

Mối nguy từ lối sống tĩnh tại

Nhiều người gặp phải cảm giác đôi chân nặng nề, căng tức sau nhiều giờ ngồi làm việc tại bàn học hoặc đi tàu xe đường dài. Khi cơ thể đứng hoặc ngồi yên một chỗ quá lâu, hoạt động bơm của bắp chân giảm sút, khiến máu dồn tích lại ở chân, gây sưng nề và khó chịu.

Lối sống ít vận động, thói quen ngồi lâu, lười uống nước hay tư thế sai đều khiến hệ tuần hoàn trở nên trì trệ. Máu tích tụ lâu ngày ở chân làm tăng nguy cơ suy tĩnh mạch, hoặc hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu.  

Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Cơ sinh học (Journal of Biomechanics) cho thấy những người có cơ bắp chân yếu, hoặc khối lượng cơ thấp thường có hiệu suất tuần hoàn và chức năng tim kém hơn. Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cũng nhấn mạnh cơ chế bơm ở bắp chân giúp duy trì tuần hoàn khỏe mạnh và giảm bớt gánh nặng cho tim.

Các bài tập đơn giản kích hoạt "trái tim thứ hai" mỗi ngày

Nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên trên 31 bệnh nhân bị suy tĩnh mạch cho thấy, sau 6 tháng kiên trì tập luyện tích cực, sức mạnh và chức năng của cơ bắp chân ở các bệnh nhân đã tăng lên rõ rệt.  

Bạn không cần máy móc đắt tiền hay phòng tập chuyên nghiệp để duy trì chức năng của các cơ bắp chân. Bác sĩ Ashish Kumar cùng các chuyên gia gợi ý các động tác dễ thực hiện ngay tại nhà hoặc nơi làm việc:

Đứng nhón gót chân: Đứng thẳng (có thể bám nhẹ vào bàn hoặc điểm tựa chắc chắn), từ từ nhón cao gót chân rồi hạ xuống nhẹ nhàng. Thực hiện 15 - 20 lần khi đang đánh răng, nấu ăn hoặc nghỉ giữa giờ.

Nâng gót và mũi chân khi ngồi: Khi đang ngồi làm việc, nhấc 2 gót chân lên khỏi mặt đất, hạ xuống rồi tiếp tục nhấc mũi chân lên. Động tác này giúp kích hoạt cơ bắp chân ngay cả khi bạn không đứng dậy.

Xoay cổ chân: Xoay tròn cổ chân theo 2 chiều để duy trì độ linh hoạt cho các mạch máu. Bài tập này đặc biệt hữu ích khi di chuyển trên máy bay hoặc xe khách đường dài.

Các hoạt động như đi bộ, đạp xe, đi cầu thang bộ.... cũng đòi hỏi sự tham gia tích cực của cơ chân, hỗ trợ tim bơm máu hiệu quả.

Ngoài ra, đối với những người có công việc phải đứng, ngồi quá lâu, kết hợp đeo tất y khoa (vớ áp lực) sẽ giúp ôm nhẹ đôi chân, cải thiện lưu thông máu.

 

Tình trạng sưng phù chân không phải lúc nào cũng có thể tự xử lý bằng bài tập. Bạn nên đến cơ sở y tế để kiểm tra nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau:

- Sưng nề hoặc đau nhức đột ngột ở một bên chân.

- Đau nhức, chuột rút bắp chân xuất hiện thường xuyên khi đi bộ.

- Nổi tĩnh mạch ngoằn ngoèo, da chân bị đổi màu hoặc luôn có cảm giác tê lạnh, châm chích.

 

Đau bắp chân khi đi lại: Khám ngay, để lâu thành hoại tử!

Ngăn ngừa chuột rút bắp chân như thế nào?

Podcast: Ngồi lâu, ít vận động, cẩn thận suy giãn tĩnh mạch!

Biện pháp cải thiện suy giãn tĩnh mạch tại nhà