Vì sao chúng ta thèm đồ ăn khi buồn hoặc căng thẳng?

Nhiều người có xu hướng tìm tới đồ ăn để xoa dịu cảm xúc

Vì sao tâm trạng ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn?

Cơn thèm những món ăn yêu thích khi buồn, thất vọng hoặc căng thẳng không đơn thuần xuất phát từ cảm giác đói bụng. Đây có thể là phản ứng của não bộ nhằm tìm kiếm một cách nhanh chóng để giảm cảm giác khó chịu.

Những thực phẩm chứa nhiều đường, chất béo hoặc muối thường kích thích hệ thống khen thưởng của não, thúc đẩy giải phóng chất dẫn truyền thần kinh dopamine liên quan đến cảm giác dễ chịu. Khi căng thẳng kéo dài, nồng độ hormone cortisol tăng cũng có thể làm gia tăng mong muốn tìm tới những thực phẩm giàu năng lượng.

Bên cạnh cơ chế sinh học, ký ức và trải nghiệm trong quá khứ cũng đóng vai trò quan trọng. Một món ăn từng gắn với cảm giác được chăm sóc, an toàn hoặc hạnh phúc có thể trở thành "món ăn an ủi" khi trưởng thành. Ví dụ, một người từng được mẹ nấu cháo hoặc soup khi bị ốm có thể tiếp tục thèm món ăn đó mỗi khi mệt mỏi. Không chỉ hương vị, món ăn còn gợi lại những cảm xúc tích cực từng đi kèm với chúng.

Theo đó, ăn uống trong những thời điểm này thường liên quan đến nhu cầu điều chỉnh cảm xúc nhiều hơn là nhu cầu cung cấp năng lượng. Khi cảm thấy quá tải, cô đơn hoặc căng thẳng, não bộ có xu hướng tìm kiếm một giải pháp đem lại sự dễ chịu nhanh chóng. Thực phẩm, đặc biệt là những món nhiều đường, chất béo hoặc muối, có thể đáp ứng nhu cầu này trong thời gian ngắn.

Ăn món yêu thích có thực sự giúp cải thiện tâm trạng?

Một món ăn yêu thích có thể giúp giảm cảm giác khó chịu và tạo ra sự dễ chịu tức thời. Tuy nhiên, nếu thường xuyên sử dụng thực phẩm như một cách chính để đối phó với căng thẳng, hành vi này có thể hình thành một vòng lặp không lành mạnh.

Sau cảm giác dễ chịu ban đầu, một số người có thể xuất hiện cảm giác tội lỗi hoặc thất vọng vì đã ăn quá nhiều. Những cảm xúc này lại tiếp tục kích thích nhu cầu tìm đến thức ăn để giải tỏa. Về lâu dài, việc ăn uống theo cảm xúc có thể góp phần làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, bệnh tim mạch và tạo ra mối quan hệ tiêu cực với thực phẩm.

Một vấn đề khác là cảm giác thỏa mãn có thể giảm dần khi hành vi này lặp lại. Ví dụ, nếu trước đây bạn chỉ cần ăn một ít khoai tây chiên hoặc vài miếng chocolate để cảm thấy dễ chịu, sau một thời gian, bạn có thể cần ăn nhiều hơn mới đạt được cảm giác tương tự.

Điều này không có nghĩa bạn cần loại bỏ hoàn toàn những món ăn yêu thích. Vấn đề nằm ở việc thức ăn có trở thành phương thức duy nhất để đối phó với cảm xúc hay không.

Làm gì khi thường xuyên thèm đồ ăn vì muốn giải tỏa cảm xúc?

Trước tiên, nên dừng lại một chút và tự hỏi cơ thể, tâm trí thực sự đang cần gì. Cơn thèm có thể xuất phát từ cảm giác đói, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của tình trạng thiếu ngủ, căng thẳng, cô đơn, buồn chán hoặc cần được nghỉ ngơi.

Nếu vẫn muốn ăn món yêu thích, không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn. Ăn với lượng phù hợp và trong trạng thái chủ động thường tốt hơn việc cố gắng cấm đoán một loại thực phẩm rồi sau đó ăn quá mức.

Một kỹ thuật được nhiều chuyên gia tâm lý đề cập là "lướt qua cơn thèm". Thay vì lập tức đáp ứng hoặc cố gắng kìm nén, hãy coi cảm giác thèm ăn như một con sóng: Chúng xuất hiện, tăng lên rồi dần giảm xuống. Việc nhận biết rằng cơn thèm ăn chỉ mang tính tạm thời có thể giúp giảm hành vi ăn uống bốc đồng.

Bên cạnh đó, cần xây dựng thêm những cách tự chăm sóc khác như ngủ đủ giấc, duy trì thời điểm các bữa ăn đều đặn, vận động thường xuyên, nghỉ ngơi và kết nối với người thân, bạn bè. Đây đều là những yếu tố có thể hỗ trợ kiểm soát căng thẳng và cảm xúc.

Khi cảm xúc trở nên quá mạnh, có thể tạm thời rời khỏi môi trường hoặc yếu tố kích thích nhu cầu ăn uống. Thay vào đó, hãy thực hiện một vài hoạt động thư giãn hoặc kỹ thuật ổn định tâm lý trước khi quyết định có ăn hay không.

Điều quan trọng không phải là loại bỏ hoàn toàn những món ăn mang lại cảm giác thoải mái. Mục tiêu là xây dựng nhiều cách đối phó với cảm xúc khác nhau, để thức ăn chỉ là một lựa chọn trong số đó. Khi ăn món yêu thích một cách có chủ đích, không mặc cảm và không phụ thuộc, thực phẩm vẫn có thể mang lại niềm vui mà không trở thành nguyên nhân của những thói quen ăn uống thiếu lành mạnh.

 

Giảm nguy cơ sỏi thận bằng cách thay đổi chế độ ăn uống

Có phải ai cũng cần uống 2 lít nước mỗi ngày?

Ăn uống bình thường vẫn tăng cholesterol máu: Nguyên nhân từ đâu?

Bỏ túi thực đơn ăn uống đa dạng cho cả tuần