Cà phê có thể giúp hỗ trợ kiểm soát đường huyết?

Cà phê dường như là "món khoái khẩu" buổi sáng cho "dân" văn phòng

Cà phê từ lâu đã được quan tâm không chỉ bởi hương vị và tác dụng kích thích tinh thần, mà còn bởi những lợi ích sức khỏe tiềm năng. Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Đồ uống từ Thực vật (Beverage Plant Research) cho thấy hạt cà phê rang có thể chứa các hợp chất hóa học chưa từng được biết đến, có khả năng tác động trực tiếp đến quá trình tiêu hóa carbohydrate, yếu tố then chốt liên quan đến kiểm soát đường huyết.

Nghiên cứu do TS. Minghua Qiu và cộng sự tại Viện Thực vật học Côn Minh (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc) thực hiện, đã xác định được ba hợp chất mới trong cà phê rang có khả năng ức chế mạnh enzyme α-glucosidase. Theo đó, α-glucosidase là enzyme tham gia vào quá trình phân giải carbohydrate trong ruột non, giúp chuyển tinh bột và đường phức thành glucose để hấp thu vào máu. Hoạt động của enzyme này ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng đường huyết sau ăn. Trong điều trị đái tháo đường type 2, việc làm chậm quá trình hấp thu glucose được xem là một chiến lược quan trọng nhằm hạn chế các đợt tăng đường huyết đột ngột.

Theo các nhà khoa học, việc ức chế α-glucosidase có thể giúp glucose đi vào máu chậm hơn, từ đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết tốt hơn. Đây cũng là cơ chế tác dụng của một số thuốc điều trị đái tháo đường hiện nay, trong đó có acarbose.

Tuy nhiên, việc tìm kiếm các hợp chất có lợi trong thực phẩm tự nhiên không hề đơn giản. Cà phê là một “ma trận hóa học” phức tạp, chứa hàng nghìn hợp chất khác nhau, nhiều chất trong số đó tồn tại với hàm lượng rất nhỏ và khó phát hiện. Để giải quyết thách thức này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng các kỹ thuật phân tích hiện đại như cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) và sắc ký lỏng khối phổ ghép nối hai lần (LC-MS/MS).

Mẫu nghiên cứu là hạt cà phê Arabica đã qua rang đồng thời là dạng cà phê phổ biến trong tiêu dùng hằng ngày. Thông qua quy trình sàng lọc 3 bước, các nhà khoa học dần thu hẹp phạm vi phân tích, tập trung vào những phân đoạn có hoạt tính sinh học mạnh nhất trong dịch chiết cà phê. Sau nhiều công đoạn tinh chế và kiểm nghiệm, họ đã phân lập được ba hợp chất hoàn toàn mới, được đặt tên là caffaldehyde A, B và C.

Các thử nghiệm cho thấy cả ba hợp chất này đều ức chế α-glucosidase với hiệu lực đáng chú ý. Mức độ ức chế được đánh giá thông qua chỉ số IC₅₀ là nồng độ cần thiết để ức chế 50% hoạt tính của enzyme. Giá trị IC₅₀ của ba hợp chất dao động từ 17,50 đến 45,07 micromol. Đáng chú ý, các con số này cho thấy hiệu lực của chúng cao hơn acarbose, một thuốc thường được sử dụng trong điều trị đái tháo đường type 2. Theo nguyên tắc đánh giá dược lý, giá trị IC₅₀ càng thấp thì khả năng ức chế enzyme càng mạnh.

Không dừng lại ở đó, nhóm nghiên cứu tiếp tục sử dụng các phương pháp phân tích phổ khối để rà soát những hợp chất khó phát hiện hơn trong cà phê rang. Kết quả cho thấy còn có thêm ba hợp chất mới khác chưa từng được mô tả trước đây, góp phần làm phong phú thêm “bản đồ hóa học” của cà phê.

Theo các tác giả, những kết quả này không chỉ giúp mở rộng hiểu biết về thành phần hóa học của cà phê, mà còn chứng minh rằng các phương pháp phân tích hiện đại có thể được ứng dụng hiệu quả để phát hiện những hợp chất có lợi cho sức khỏe trong các thực phẩm phức tạp. Đây là hướng tiếp cận đang được quan tâm trong lĩnh vực dinh dưỡng và khoa học thực phẩm, khi nhu cầu tìm kiếm các thành phần tự nhiên hỗ trợ phòng ngừa bệnh mạn tính ngày càng tăng.

Tuy vậy, họ cũng nhấn mạnh rằng phát hiện hiện tại mới dừng ở mức độ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Hiệu quả ức chế enzyme được quan sát trong điều kiện chưa đồng nghĩa với tác dụng tương tự trên cơ thể người. Những nghiên cứu tiếp theo sẽ cần đánh giá tính an toàn, khả năng hấp thu, chuyển hóa và hiệu quả kiểm soát đường huyết của các hợp chất này trong mô hình động vật và thử nghiệm lâm sàng.

Dù còn nhiều bước cần thực hiện trước khi có thể ứng dụng thực tế nhưng phát hiện về các hợp chất mới trong cà phê rang đã bổ sung thêm bằng chứng cho thấy cà phê không chỉ là một thức uống quen thuộc, mà còn là nguồn tiềm năng của các hoạt chất sinh học. Trong bối cảnh đái tháo đường type 2 đang gia tăng nhanh trên toàn cầu, những hướng nghiên cứu như vậy có thể góp phần mở ra các giải pháp hỗ trợ kiểm soát bệnh dựa trên thực phẩm và dinh dưỡng trong tương lai.

 

Lưu ý quan trọng trước khi đi cà phê chiều muộn

Tim đập loạn xạ, tay run mỗi khi uống cà phê, trà đặc cảnh báo điều gì?

Lạm dụng cà phê, lái xe dễ gặp họa

Podcast: Hệ quả “đắng” đằng sau ly cà phê giả