Tâm thần kinh

Chống kiệt sức cho người làm mùa lễ

SUCKHOE+ | Tết Nguyên đán là thời điểm của sự sum vầy, nhưng đối với hàng triệu người lao động trong ngành bán lẻ, dịch vụ và sản xuất, đây lại là giai đoạn áp lực nhất trong năm. Để không bị cuốn vào vòng xoáy kiệt sức, người lao động cần trang bị cả kiến thức về quyền lợi pháp lý, lẫn kỹ năng bảo vệ sức khỏe tinh thần.

16/02/2026 08:30

Người lao động trong một số ngành đặc thù thường phải làm việc xuyên Tết

Vì sao bạn lại có cảm giác cô đơn, lạc lõng giữa mùa lễ?

Đảm bảo dinh dưỡng trong mùa lễ hội

5 điều cần tránh khi ăn lẩu dịp cuối năm

Món ăn truyền thống mùa lễ hội cuối năm trên toàn thế giới

Nhận diện "quá tải xã hội" và kiệt sức cảm xúc

Những người làm việc trong ngành dịch vụ, hay tiếp xúc khách hàng luôn phải tỏ ra niềm nở, ngay cả khi bản thân đang mệt mỏi. Hiện tượng này được gọi là "sự bất hòa về cảm xúc" (emotional dissonance), nếu kéo dài có thể tạo ra áp lực nặng nề về tâm lý, khiến cá nhân không thể xử lý tốt trong các tình huống tương tác xã hội.

Để tự kiểm tra sức khỏe tinh thần của bản thân, người lao động có thể sử dụng mô hình SIDECAPS: Thay đổi giấc ngủ (Sleep), mất hứng thú (Interest), cảm giác vô giá trị (Depression), thiếu năng lượng (Energy), khó tập trung (Concentration), thay đổi khẩu vị (Appetite), tâm lý kích động/lờ đờ (Psychomotor) và những ý nghĩ tiêu cực về bản thân (Suicidal ideation).

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như dễ cáu gắt, mất tập trung, đó là tín hiệu "báo động đỏ" cho thấy bạn đang bị quá tải.

Bảo vệ quyền lợi kinh tế và thời gian nghỉ ngơi

Theo Bộ luật Lao động 2019, làm việc vào ngày Tết Âm lịch mang lại mức lương cao nhất năm nhưng cũng đi kèm các quy định nghiêm ngặt để bảo vệ sức khỏe cho người lao động:

Tiền lương

Người lao động đi làm vào ngày Tết được trả ít nhất 300% so với tiền lương ngày bình thường, cộng thêm tiền lương ngày lễ có hưởng lương. Nếu làm thêm vào ban đêm, người lao động còn được cộng thêm 30% tiền lương làm việc ban ngày và 20% tiền lương của công việc làm vào ban ngày của ngày lễ.

Giới hạn giờ làm

Doanh nghiệp chỉ được huy động làm thêm khi có sự đồng ý của người lao động. Tổng số giờ làm thêm không quá 12 giờ/ngày và phải đảm bảo ít nhất 12 giờ nghỉ ngơi giữa 2 ca làm việc.

Phân biệt ngày nghỉ

Cần lưu ý nếu làm thêm vào ngày nghỉ bù (do Tết trùng ngày nghỉ hàng tuần), tiền lương chỉ được tính theo mức ngày nghỉ hàng tuần, không phải mức ngày lễ.

Chiến lược "sống sót" khi làm việc xuyên Tết

Để duy trì năng lượng làm việc xuyên kỳ nghỉ Tết, người lao động nên áp dụng các biện pháp tự chăm sóc tinh thần:

Tối ưu hóa giờ nghỉ

Những khoảng giờ giải lao ngắn trong ca làm việc xuyên Tết giúp người lao động giảm căng thẳng

Hãy tận dụng những khoảng nghỉ ngắn để bước ra khỏi không gian làm việc ồn ào, giúp tâm trí được "ngắt kết nối" tạm thời. Với người làm trong ngành dịch vụ, có thể sử dụng tai nghe để nghe nhạc, podcast thay cho những bản nhạc Tết lặp đi lặp lại.

Chăm sóc sức khỏe thể chất

Lựa chọn giày thoải mái để giảm áp lực cho đôi chân khi phải đứng lâu. Đặc biệt, tránh lạm dụng đồ uống chứa caffeine. Một cốc nước tăng lực lớn có thể giúp tỉnh táo tức thì, nhưng sẽ gây ra sự sụt giảm năng lượng trầm trọng sau đó.

Thiết lập ranh giới xã hội

Hãy cho phép bản thân có những khoảng "nghỉ ngơi xã hội" (social rest). Khái niệm này chỉ không gian để lùi lại khỏi các mối quan hệ hoặc tiếp xúc xã hội khiến bạn kiệt sức. Một dấu hiệu cảnh báo là bạn thấy mệt mỏi sau khi giao tiếp, cảm thấy cạn kiệt năng lượng dù không lao động thể chất nhiều.

Kiệt sức mùa lễ không phải là dấu hiệu của sự yếu kém, mà là hệ quả của một môi trường thiếu sự phục hồi. Bằng cách hiểu rõ quyền lợi được hưởng ít nhất gấp 3 lần lương ngày thường và chủ động bảo vệ năng lượng, người lao động có thể đón một cái Tết trọn vẹn hơn, không chỉ về tài chính mà còn về sức khỏe tinh thần.