Đầu tư cho sở thích: "Chìa khóa" cho cuộc sống hạnh phúc

Nuôi dưỡng sở thích cá nhân giúp cân bằng tinh thần và tạo động lực sống

Phân biệt giữa "giết thời gian" và sở thích thực thụ

Dữ liệu mới nhất từ Cục Thống kê Lao động Mỹ, trung bình một người Mỹ có hơn 5 giờ rảnh rỗi mỗi ngày. Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại: Dù gần 90% dân số nước này khẳng định mình có sở thích cá nhân, nhưng đa số lại dành chưa đầy 5 giờ mỗi tuần cho chúng. Trong khi đó, họ dễ dàng tiêu tốn hơn 2 giờ mỗi ngày cho mạng xã hội cùng các hình thức giải trí thụ động qua màn hình điện tử. 

GS. Daisy Fancourt, chuyên ngành Tâm lý sinh học và Dịch tễ học tại Đại học College London (Anh), nhấn mạnh điểm khác biệt giữa một sở thích thực thụ với việc giải trí đơn thuần chính là quá trình tích lũy kỹ năng và học hỏi. Theo bà, sở thích giúp con người cảm thấy bản thân tiến bộ hơn, đồng thời tạo động lực để tìm thấy ý nghĩa và mục tiêu trong cuộc sống. Các nghiên cứu của bà và cộng sự chỉ ra: Những người có sở thích riêng thường cảm thấy hạnh phúc, hài lòng hơn với cuộc sống và ít bị trầm cảm hơn so với những người chỉ giải trí thụ động.

Lý giải sâu hơn về cơ chế này, nghiên cứu viên Jessica Bone từ Đại học College London cho rằng một sở thích đúng nghĩa trước hết không phải là hoạt động làm vì tiền, mà được duy trì bởi niềm vui và sự yêu thích. Đồng thời, đó phải là hoạt động mang tính chủ động, đòi hỏi mỗi người đầu tư thời gian, năng lượng và sự tập trung để tạo ra điều gì đó hoặc phát triển kỹ năng, năng lực của bản thân.   

Trong tâm lý học, các nhà nghiên cứu phân biệt giữa hạnh phúc hưởng lạc (hedonic) - đến từ những thú vui ngắn hạn như ăn ngon; Và hạnh phúc thực thụ (eudaimonic) - đến từ những hoạt động giúp con người phát triển bản thân và cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa hơn.

Đồng quan điểm, Giảng viên Yazdan Mansourian từ Đại học Charles Sturt (Úc), nhận định rằng sở thích giúp con người phát triển bản thân. Tại nơi làm việc, thành công thường gắn liền với KPI (chỉ số đánh giá hiệu quả công việc) hoặc sự công nhận từ bên ngoài, nhưng với sở thích, bạn theo đuổi sự xuất sắc vì chính niềm vui tự thân, giúp phục hồi năng lượng tinh thần một cách bền vững.

"Kê đơn" sở thích và lời khuyên 12 tuần để thay đổi

Tại Anh và một số nơi ở Mỹ, các bác sĩ hiện đã áp dụng phương pháp "kê đơn xã hội" (social prescribing), chỉ định bệnh nhân tham gia các hoạt động cộng đồng hoặc sở thích lành mạnh. Nghiên cứu viên Jessica Bone cho rằng, đây là cách tuyệt vời để mỗi người lấp đầy khoảng trống tâm hồn bằng những việc thực sự có ý nghĩa với bản thân.

Trong cuốn sách Art Cure: The Science of How the Arts Save Lives (Tạm dịch: Liệu pháp nghệ thuật: Cách nghệ thuật cứu rỗi cuộc sống qua góc nhìn khoa học), GS. Daisy Fancourt mô tả các hình thức nghệ thuật như âm nhạc, hội họa giúp giảm căng thẳng và giảm nguy cơ mắc bệnh sa sút trí tuệ. Tuy nhiên, bà khuyên mọi người nên giữ tư duy cởi mở và cho phép mình thử nghiệm nhiều loại hình khác nhau trước khi chọn được "chân ái".

Lưu ý quan trọng nhất là bạn cần kiên trì với sở thích mới trong ít nhất 10 đến 12 tuần. Theo GS. Daisy Fancourt, khoảng thời gian này đủ để bạn vượt qua "rào cản" bỡ ngỡ, hình thành sự tự tin và bắt đầu cảm nhận rõ rệt sự cải thiện về sức khỏe tinh thần.

 

5 sở thích giúp trẻ xả stress và nuôi dưỡng sức khỏe tinh thần

Những sở thích giúp não bộ trẻ lâu

4 sở thích giúp chúng ta khỏe hơn

Động lực tuần mới: Những trích dẫn hay về sở thích viết lách và thành công