Đường huyết tăng cao: Liệu có phải vấn đề khi chưa mắc đái tháo đường?
SUCKHOE+ | Nếu không bị tiền đái tháo đường hoặc không mắc bệnh đái tháo đường, mọi người thường không quá quan tâm tới lượng đường huyết. Tuy nhiên, đừng nghĩ mình còn khỏe mà chủ quan vì các đợt tăng đường huyết đột biến vẫn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Christine Goukasian từ UCLA Health (Mỹ): “Dù bạn có mắc đái tháo đường hay không, nếu đường huyết không ổn định, tình trạng này vẫn có thể ảnh hưởng đến cảm giác, thói quen ăn uống và khả năng vận động của bạn trong suốt cả ngày. Về lâu dài, tình trạng đường huyết tăng đột biến thường xuyên có thể khiến việc giảm cân trở nên khó khăn hơn, đồng thời gây ra những thay đổi về chuyển hóa làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, bao gồm cả đái tháo đường".
Điều gì khiến đường huyết tăng đột biến?
Ăn nhiều các thực phẩm giàu carbohydrate (carb), đặc biệt là carbohydrate tinh chế là nguyên nhân phổ biến nhất làm tăng đường huyết nhanh chóng. Khi bạn ăn carbohydrate, cơ thể sẽ diễn ra quá trình sau:
- Cơ thể phân giải carbohydrate thành glucose (đường) trong quá trình tiêu hóa.
- Glucose được hấp thu vào máu, làm tăng đường huyết.
- Cơ thể tiết insulin - hormone giúp đưa glucose từ máu vào tế bào để sử dụng làm năng lượng.
Carbohydrate phức tạp (như trong khoai lang và đậu lăng) được tiêu hóa chậm nên làm đường huyết tăng từ từ và ổn định hơn. Trong khi đó, carbohydrate đơn giản, hoặc đã qua tinh chế như kẹo hoặc gạo trắng được tiêu hóa và hấp thu rất nhanh, khiến đường huyết tăng vọt trong thời gian ngắn. Tình trạng này sẽ kéo dài cho đến khi insulin đưa glucose vào tế bào, thường mất khoảng từ 1 - 2 giờ.
Nên chọn ăn các thực phẩm chứa carbohydrate phức tạp để kiểm soát đường huyết tốt hơn
Thực phẩm không phải là yếu tố duy nhất khiến đường huyết tăng cao. Căng thẳng, thay đổi nội tiết tố và thiếu vận động cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng xử lý glucose của cơ thể.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC Mỹ), một số yếu tố ít ai ngờ tới cũng có thể khiến đường huyết tăng ở một số người, bao gồm:
- Cà phê, ngay cả khi không thêm đường hoặc chất tạo ngọt.
- Mất nước: Tình trạng này khiến lượng đường trong máu trở nên cô đặc hơn.
- Bỏ bữa sáng: Thói quen này có thể làm đường huyết tăng cao hơn sau bữa trưa và bữa tối.
- Cháy nắng: Đây là một dạng căng thẳng đối với cơ thể, có thể làm tăng đường huyết.
- Đường huyết thường khó kiểm soát hơn vào cuối ngày.
Đường huyết tăng đột biến ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?
Cơ thể sử dụng glucose để tạo năng lượng cho cả hoạt động thể chất và tinh thần trong suốt cả ngày. Khi đường huyết ổn định và glucose được đưa từ từ, đều đặn từ máu vào tế bào, mức năng lượng của bạn cũng sẽ ổn định. Ngược lại, nếu đường huyết liên tục dao động, bạn có thể xuất hiện cảm giác thèm ăn dữ dội và mệt mỏi, từ đó ảnh hưởng đến việc lựa chọn thực phẩm cũng như động lực vận động trong suốt cả ngày.
Nếu tình trạng tăng đường huyết xảy ra thường xuyên, chúng còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe về lâu dài. Nhiều nghiên cứu cho thấy, ở những người không mắc đái tháo đường, đường huyết tăng đột biến lặp đi lặp lại có thể gây ra các vấn đề như:
- Rối loạn chức năng nội mô (lớp lót bên trong mạch máu), làm tăng nguy cơ các bệnh tim mạch.
- Viêm, làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
- Stress oxy hóa, có thể gây tổn thương tế bào, protein và DNA.
Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng về lâu dài, tình trạng đường huyết tăng đột biến thường xuyên có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần, mức năng lượng, tâm trạng và chất lượng giấc ngủ.
Đường huyết tăng đột biến có biểu hiện gì?
Không phải lúc nào bạn cũng dễ nhận biết khi đường huyết tăng cao, nhưng vẫn có một số dấu hiệu cần lưu ý. Trong khoảng từ 1 - 2 giờ sau khi ăn một bữa ăn mất cân đối, chứa nhiều carbohydrate đơn giản, bạn có thể nhận thấy các triệu chứng như:
- Khát nước nhiều hơn.
- Đi tiểu nhiều hơn.
- Đau đầu.
- Cảm giác tràn đầy năng lượng trong thời gian ngắn, sau đó nhanh chóng "tụt năng lượng" khiến đầu óc mơ màng và mệt mỏi.
Chuyên gia dinh dưỡng Christine Goukasian cho biết: "Nếu không duy trì các bữa ăn đều đặn trong ngày, khả năng cao đường huyết của bạn cũng sẽ thường xuyên dao động thất thường, hạ xuống quá thấp rồi lại dễ tăng vọt hơn khi bạn ăn trong các bữa tiếp theo". Tốt hơn hết, bạn nên chú ý tới các dấu hiệu đường huyết tăng đột biến nói trên và chủ động đi khám nếu thấy chúng xuất hiện quá thường xuyên.
Mẹo giúp ổn định đường huyết
Cách tốt nhất để giữ đường huyết ổn định là xây dựng các bữa ăn cân bằng. "Chất xơ và protein đóng vai trò rất quan trọng trong việc ổn định đường huyết", Christine Goukasian cho biết. "Đó là lý do chúng tôi luôn khuyến khích các bữa ăn cân bằng, bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc, trái cây và rau củ. Một bữa ăn cân bằng sẽ giúp giảm số lần đường huyết tăng đột biến và hạn chế cảm giác thèm đồ ngọt".
Để xây dựng chế độ ăn giúp ổn định đường huyết, bạn nên:
- Ưu tiên thực phẩm có chỉ số chuyển hóa đường huyết (chỉ số GI) thấp: Chỉ số GI xếp hạng thực phẩm từ 0 - 100, dựa trên tốc độ glucose từ thực phẩm được hấp thu vào máu. Glucose được hấp thu càng nhanh, chỉ số GI càng cao.
- Áp dụng phương pháp đĩa thức ăn (plate method): Mỗi bữa ăn nên có 1/2 đĩa là rau củ, 1/4 là thực phẩm giàu protein và phần còn lại là ngũ cốc nguyên hạt.
- Đi bộ sau bữa ăn: Đi bộ ngắn sau khi ăn, dù chỉ khoảng 5 phút, cũng có thể giúp ổn định đường huyết.
- Kết hợp carbohydrate với protein trong bữa phụ: Hãy kết hợp thực phẩm giàu carbohydrate cùng protein để tạo nên bữa ăn nhẹ cân bằng và no lâu hơn. Ví dụ, ăn trái cây cùng sữa chua hoặc phết bơ đậu phộng/bơ lạc lên các lát táo.
Bên cạnh việc duy trì chế độ ăn uống hợp lý, nhiều người hiện nay cũng quan tâm tới các giải pháp hỗ trợ từ thảo dược nhằm giúp kiểm soát đường huyết một cách bền vững hơn. Đây được xem là hướng tiếp cận bổ trợ, giúp tác động vào nhiều cơ chế khác nhau trong quá trình rối loạn chuyển hóa đường.
Một số thảo dược mang lại hiệu quả cao trong việc kiểm soát đường huyết có thể kể đến như lá xoài, mướp đắng rừng, lá neem, hoàng bá, quế chi… Trong đó:
- Tinh chất lá xoài hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và hạn chế hấp thu đường tại ruột, từ đó góp phần giảm tình trạng tăng đường huyết sau ăn - một yếu tố quan trọng ở người bị tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2.
- Mướp đắng rừng, lá neem được biết đến với vai trò hỗ trợ chuyển hóa đường huyết và hỗ trợ cải thiện cân nặng ở người có rối loạn đường huyết.
- Hoàng bá góp phần giảm gánh nặng lên các cơ quan dễ bị tổn thương như thận và hệ tim mạch khi đường huyết tăng cao kéo dài.
- Quế chi có thể hỗ trợ cải thiện tuần hoàn, giảm tình trạng tê bì tay chân và góp phần cải thiện các triệu chứng khó chịu liên quan đến biến chứng thần kinh do đái tháo đường.
Khi được kết hợp hợp lý, các thảo dược này không chỉ hỗ trợ kiểm soát đường huyết, mà còn góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể cho bạn.
Vi Bùi
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Glutex - Hỗ trợ chuyển hóa đường huyết và cải thiện chỉ số đường huyết
Thành phần:Cao Hoàng bá, Cao Mướp đắng rừng, Cao lá Xoài, Cao lá Neem, Bột Quế chi, Alpha Lipoic Acid, Kẽm, Chromium.
Công dụng:
- Hỗ trợ giảm cholesterol
- Hỗ trợ chuyển hóa đường huyết và cải thiện chỉ số đường huyết
- Hỗ trợ giảm nguy cơ biến chứng ở người đái tháo đường.
Đối tượng sử dụng:Người bị đái tháo đường, người có chỉ số đường huyết, chỉ số cholesterol cao, người có nguy cơ cao bị đái tháo đường.
Hướng dẫn sử dụng:
- Uống ngày 4 - 6 viên chia 2 lần.
- Uống trước bữa ăn 30 phút hoặc sau ăn 1 giờ.
- Dùng thường xuyên từ 3 - 6 tháng để đạt hiệu quả tốt.
Về lâu dài, tình trạng đường huyết thường xuyên tăng cao đột biến có thể dẫn tới nguy cơ rối loạn chuyển hóa 
Bình luận của bạn