Sức khỏe môi trường

Ô nhiễm ánh sáng: Mối đe dọa âm thầm với sức khỏe và hệ sinh thái

SUCKHOE+ | Hiệp hội Thiên văn Hoàng gia Anh (RAS) vừa lên tiếng cảnh báo: Ánh sáng nhân tạo đang trở thành một dạng ô nhiễm mới, tàn phá cả sức khỏe con người, chuỗi thức ăn và môi trường tự nhiên.

27/05/2026 16:38

Ánh sáng nhân tạo bị xem là “ô nhiễm” mới đe dọa sức khỏe và thiên nhiên.

Iran: Mưa đen và những lo ngại về sức khỏe, môi trường

Chuyên gia giảm ô nhiễm không khí trong nhà ra sao?

Chế độ ăn thân thiện với môi trường giúp giảm tỷ lệ tử vong sớm

Môi trường không khói thuốc: Tiêu chuẩn chất lượng mới cho dịch vụ nhà hàng, khách sạn

Điện năng và hệ thống chiếu sáng nhân tạo từ lâu trở thành nền tảng của đời sống hiện đại. Nếu không có ánh sáng điện, phần lớn hoạt động của con người sẽ gần như chững lại sau khi mặt trời lặn. Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh việc lạm dụng hệ thống chiếu sáng tại đô thị và khu công nghiệp đang để lại những hệ lụy khôn lường.

Theo Hiệp hội Thiên văn Hoàng gia Anh (RAS), việc con người tiếp xúc quá mức với ánh sáng nhân tạo ban đêm, nhưng lại thiếu hụt ánh sáng tự nhiên ban ngày, sẽ làm rối loạn quá trình trao đổi chất. Điều này trực tiếp làm tăng nguy cơ mắc hàng loạt bệnh lý nguy hiểm như:

Béo phì và đái tháo đường type 2.
Sa sút trí tuệ, bệnh Parkinson.
Tổn thương võng mạc.
Gia tăng nguy cơ lo âu và trầm cảm.

Ánh sáng từ đèn đang trở thành "bẫy tử thần" đối với các loài hoạt động về đêm:

Tại các khu vực có đèn đường, quần thể sâu bướm đã sụt giảm tới 52%.
Khoảng 1/3 côn trùng bị thu hút bởi ánh sáng đã chết do kiệt sức, mất phương hướng hoặc trở thành con mồi.
Nghiêm trọng hơn, ô nhiễm ánh sáng làm giảm 62% sự tương tác giữa thực vật và các loài thụ phấn (như ong, bướm). Sự đứt gãy này đe dọa trực tiếp đến quá trình sản xuất lương thực toàn cầu.

Nhằm ngăn chặn tình trạng này, RAS khuyến nghị chính quyền các thành phố và người dân: chỉ bật đèn chiếu sáng khi thực sự cần thiết. Đồng thời, thay thế các loại đèn ánh sáng trắng cường độ mạnh bằng đèn LED có nhiệt độ màu thấp (ánh sáng vàng/ấm).

Trước đó, vào tháng 3/2026, Hiệp hội Thiên văn Hoàng gia Anh cũng đã kịch liệt phản đối các dự án triển khai gương khổng lồ ngoài vũ trụ của SpaceX và Reflect Orbital (nhằm phản chiếu ánh sáng xuống Trái đất ban đêm). Tổ chức này cho rằng các dự án trên không chỉ làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm ánh sáng mà còn "tước đoạt" bầu trời đêm của công chúng và giới thiên văn học.