Không chủ quan với bệnh não mô cầu!

Các chuyên gia trao đổi tại hội nghị “Tối ưu hóa dự phòng bệnh lý não mô cầu xâm lấn”

Dịch bệnh diễn biến phức tạp, tỷ lệ tử vong và di chứng cao

Theo số liệu báo cáo tại hội nghị “Tối ưu hóa dự phòng bệnh lý não mô cầu xâm lấn” vừa diễn ra vào ngày 12/5/2026 tại TP.HCM, từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, Việt Nam ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 ca tử vong. Đáng chú ý, số ca mắc đã tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là con số báo động đối với hệ thống y tế dự phòng, đặc biệt khi trẻ em dưới 15 tuổi chiếm đến 46% tổng số ca bệnh.

Bệnh não mô cầu xâm lấn do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có khả năng tấn công nhanh vào hệ thống máu và màng não. Các chuyên gia nhấn mạnh, đây là một tác nhân chỉ tồn tại ở người và lây lan qua đường hô hấp. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể vượt mức 50%. Ngay cả khi bệnh nhân được can thiệp y tế đúng cách, vẫn có khoảng 5-10% trường hợp không qua khỏi, thường chỉ trong vòng 24-48 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên.

Không chỉ dừng lại ở nguy cơ tử vong, gánh nặng từ các di chứng sau điều trị là rất lớn. Thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới chỉ ra rằng, trong 5 người may mắn sống sót sau viêm màng não mô cầu, sẽ có 1 người phải đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng. Các di chứng thường gặp bao gồm mất thính lực, suy giảm khả năng nhận thức, động kinh hoặc tàn tật vĩnh viễn do phải cắt bỏ chi vì hoại tử.

Nhóm trẻ dưới 1 tuổi và thanh thiếu niên đối mặt rủi ro lớn

Bệnh não mô cầu không loại trừ bất kỳ độ tuổi nào, nhưng dữ liệu thực tế cho thấy có những nhóm đối tượng đặc biệt nhạy cảm. Tại Việt Nam, số trường hợp mắc bệnh tập trung cao ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi. Đặc biệt, trong nhóm trẻ dưới 1 tuổi - nhóm có tỷ lệ mắc cao nhất - có đến 81% số ca được ghi nhận ngay trong 6 tháng đầu đời.

Ngoài trẻ nhỏ, thanh thiếu niên từ 16 đến 23 tuổi và người cao tuổi cũng là những nhóm cần được lưu tâm đặc biệt. Nguy cơ lây nhiễm tăng cao trong các môi trường sinh hoạt tập thể đông đúc như trường học, ký túc xá, hoặc ở những người di chuyển qua các khu vực đang có ổ dịch.

Chiến lược bao phủ vaccine và mục tiêu kiểm soát năm 2030

Trước tính chất nguy hiểm và diễn tiến nhanh của bệnh, các chuyên gia khẳng định tiêm chủng là giải pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Theo hướng dẫn từ Hội Y học dự phòng Việt Nam, việc tiêm vaccine cần được thực hiện sớm, ưu tiên cho các nhóm nguy cơ cao như trẻ sơ sinh, người có bệnh nền và những người sống trong môi trường tập thể.

TS. Raffaella Iantomasi, Giám đốc Y khoa vaccine não mô cầu tại Công ty Pfizer, cho biết dữ liệu thực tế tại nhiều quốc gia đã chứng minh hiệu quả của vaccine cộng hợp tứ giá (MenACWY) trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh và hạn chế khả năng lây truyền mầm bệnh trong cộng đồng. Việc tiêm chủng đầy đủ, đúng thời điểm không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn tạo ra “hàng rào” miễn dịch cho xã hội.

PGS.TS.BS. Cao Hữu Nghĩa, Chủ nhiệm Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM, nhấn mạnh: “Bao phủ rộng là chìa khóa để bảo vệ tốt hơn”. Điều này phù hợp với lộ trình của Tổ chức Y tế Thế giới nhằm kiểm soát bệnh viêm màng não vào năm 2030. Mục tiêu toàn cầu đặt ra là giảm 50% số ca viêm màng não do vi khuẩn có thể phòng ngừa bằng vaccine và giảm đến 70% số ca tử vong.

Trong bối cảnh số ca mắc đang có dấu hiệu tăng mạnh, việc người dân chủ động tìm hiểu và thực hiện tiêm chủng theo khuyến cáo của bác sĩ là hành động cấp thiết để ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc từ “sát thủ” não mô cầu.

 

4 trường hợp tử vong do mắc viêm não mô cầu, Bộ Y tế phát cảnh báo

Viêm màng não mô cầu: Bệnh hô hấp nguy hiểm, dễ bị nhầm lẫn

Vaccine giúp phòng bệnh viêm não mô cầu cho trẻ em

Podcast: Viêm não mô cầu nguy hiểm ra sao, phòng ngừa thế nào?