Thực phẩm siêu chế biến có thể “rút ngắn” tuổi thọ

Thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng

Trước đây, các loại thực phẩm siêu chế biến (UPF, ultra-processed food) đã được chứng minh có liên quan đến hàng loạt vấn đề sức khỏe, bao gồm nguy cơ béo phì, bệnh tim mạch, nhiều loại ung thư và tử vong sớm.

Các loại thực phẩm siêu chế biến phổ biến gồm: Kem, thịt chế biến sẵn, khoai tây chiên đóng gói, bánh mì sản xuất công nghiệp, một số loại ngũ cốc ăn sáng, bánh quy, nhiều món ăn chế biến sẵn và nước ngọt có gas.

Những sản phẩm này thường chứa nhiều chất béo bão hòa, muối, đường cùng các loại phụ gia. Bên cạnh đó, thực phẩm siêu chế biến còn có chất bảo quản, chất nhũ hóa, màu và hương liệu nhân tạo.

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã theo dõi 24.325 người từ năm 2005 đến 2022. Tất cả đều từ 35 tuổi trở lên tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu và sinh sống tại vùng Molise (Italia).

Trong số này, có 802 người sống sót sau ung thư (476 phụ nữ và 326 nam giới) hoàn thành các bảng câu hỏi chi tiết về chế độ ăn uống. Sau đó, các nhà nghiên cứu tính toán lượng thực phẩm và đồ ăn siêu chế biến mà người tham gia tiêu thụ hàng ngày dựa trên khối lượng, đồng thời xem xét cả lượng calo.

Những người tham gia được chia thành 3 nhóm dựa trên tỷ lệ khối lượng thực phẩm siêu chế biến trong khẩu phần ăn. Các yếu tố như hút thuốc, chỉ số khối cơ thể (BMI), mức độ vận động, tiền sử bệnh, loại ung thư và chất lượng chế độ ăn tổng thể cũng được đưa vào phân tích.

Kết quả cho thấy trong thời gian theo dõi trung bình 14,6 năm, đã có 281 ca tử vong trong nhóm 802 người sống sót sau ung thư. Những người thuộc nhóm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến cao nhất có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 48% và nguy cơ tử vong do ung thư cao hơn 59% so với nhóm tiêu thụ thấp nhất.

Tiến sĩ Marialaura Bonaccio, thuộc Khoa Dịch tễ học và Phòng ngừa, Viện IRCCS Neuromed (Italia), trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết: “Các chất liên quan đến quá trình chế biến thực phẩm công nghiệp có thể ảnh hưởng vào quá trình trao đổi chất, làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột và thúc đẩy tình trạng viêm. Vì vậy, dù trên lý thuyết một loại thực phẩm siêu chế biến có lượng calo và thành phần dinh dưỡng tương đương với thực phẩm ít chế biến hoặc ‘tự nhiên’, thì trên thực tế nó vẫn có thể gây hại cho cơ thể nhiều hơn”.

Nghiên cứu này cũng phân tích cách thực phẩm siêu chế biến ảnh hưởng đến cơ thể, bao gồm việc đánh giá các chỉ dấu sinh học liên quan đến viêm, chuyển hóa và tim mạch ở những người tham gia nghiên cứu.

“Những kết quả này cho thấy khi tình trạng viêm tăng lên và nhịp tim lúc nghỉ cao hơn, điều đó có thể phần nào lý giải vì sao việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến lại gắn với nguy cơ tử vong cao hơn, đồng thời giúp làm rõ vai trò của chính quá trình chế biến thực phẩm trong việc dẫn đến sức khỏe kém ở những người sống sót sau ung thư”, tiến sĩ Marialaura Bonaccio nói.

Nhóm nghiên cứu còn phân tích dữ liệu của các nhóm thực phẩm siêu chế biến cụ thể, gồm đồ uống có đường, chất tạo ngọt nhân tạo, đồ uống có cồn mạnh; thịt chế biến sẵn, các loại đồ ăn mặn và đồ ăn vặt. Kết quả cho thấy một số nhóm thực phẩm có liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn, trong khi ở những nhóm khác, mối liên hệ này không thể hiện rõ ràng.

Theo tiến sĩ Marialaura Bonaccio, việc xác định tác động riêng lẻ của từng loại thực phẩm siêu chế biến là điều không dễ. Tuy vậy, bà nhấn mạnh: “Thông điệp quan trọng nhất dành cho mọi người là tổng lượng thực phẩm siêu chế biến được tiêu thụ có ý nghĩa lớn hơn nhiều so với từng món ăn cụ thể. Việc tập trung vào chế độ ăn tổng thể, giảm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến và chuyển sang sử dụng thực phẩm tươi, ít chế biến, tự nấu tại nhà là cách tiếp cận thiết thực và mang lại lợi ích lớn nhất cho sức khỏe”.

 

Rối loạn chuyển hóa do thói quen ăn thực phẩm siêu chế biến

3 cách nhận diện thực phẩm siêu chế biến

Hạn chế thực phẩm siêu chế biến và cách giúp trẻ ăn uống lành mạnh hơn

Thêm lý do để bạn nói không với thực phẩm siêu chế biến