Tuổi sinh học phản ánh mức độ lão hóa của bạn

Tuổi sinh học phản ánh tình trạng và khả năng hoạt động của bạn, so với những người cùng độ tuổi thật

Trên thực tế, 2 người có thể có cùng độ tuổi thật là 50, nhưng tuổi sinh học lại rất khác nhau. Một người có thể có sinh lý của một người 40 tuổi điển hình, trong khi người còn lại lại giống người gần 65 tuổi. Biết được tuổi sinh học của mình có thể làm thay đổi cách bạn nhận thức về sức khỏe, nguy cơ bệnh tật và thậm chí là cả tiên lượng tuổi thọ của bản thân, từ đó có thể thay đổi cách chúng ta tiếp cận với việc chăm sóc sức khỏe chủ động hơn.

Tại sao tuổi thật không thể phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe của một người?

Tuổi thật, hay số năm kể từ khi bạn sinh ra, được chấp nhận rộng rãi và là cách tính tuổi hợp pháp phổ biến. Tuy nhiên, tuổi thật có những hạn chế nhất định. Con số này giả định rằng mọi người đều già đi với tốc độ như nhau - điều trên thực tế là không thực sự chính xác. Lối sống, yếu tố di truyền, môi trường sống, điều kiện việc làm, mức độ chăm sóc bản thân và tiền sử bệnh tật… đều ảnh hưởng đến tốc độ lão hóa của cơ thể theo thời gian.

Đó là lý do tuổi sinh học ra đời. Tuổi sinh học cố gắng đo lường sự “hao mòn” thực sự của cơ thể bạn. Chúng phản ánh cách thức cơ thể hoạt động và tình trạng của các tế bào, mô và cơ quan, chứ không chỉ đơn thuần cho biết thời gian bạn đã sống.

Vậy làm thế nào để các chuyên gia đo lường được tuổi sinh học của một người?

Không có xét nghiệm đơn lẻ nào có thể xác định chính xác tuổi sinh học của bạn. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn có nhiều công cụ, xét nghiệm các chỉ dấu sinh học (biomarker) để xác định con số này.

Đồng hồ biểu sinh (epigenetic clock)

Một trong những phát triển quan trọng nhất trong khoa học về lão hóa là việc sử dụng “đồng hồ biểu sinh”. Đây được coi là cách chính xác nhất để xác định tuổi sinh học của một người. Các chuyên gia sẽ thực hiện các xét nghiệm để kiểm tra những thay đổi hóa học trong DNA của bạn - cụ thể là quá trình “methyl hóa DNA” - tại các vị trí cụ thể trong chuỗi DNA (bộ gene) của bạn.

“Biểu sinh” đề cập đến cách các gene của chúng ta được “bật” và “tắt” bằng các thay đổi hóa học được gọi là methyl hóa. Tại một số vị trí trong bộ gene người, những thay đổi này xảy ra với tốc độ có thể dự đoán được khi chúng ta già đi.

Vì vậy, sự thay đổi đã xảy ra có thể cho biết liệu cơ thể của một người đang lão hóa nhanh hơn hay chậm hơn so với tuổi thực của họ. Những đồng hồ biểu sinh này có thể được phân tích để ước tính tuổi sinh học với độ chính xác đáng ngạc nhiên.

Chỉ dấu sinh học dựa trên các xét nghiệm máu

 

Thực phẩm có thể giúp "đảo ngược" tuổi sinh học

Người lớn tuổi không nên kiêng hoàn toàn chất béo

Các chuyên gia có thể phân tích các xét nghiệm máu tiêu chuẩn để tìm kiếm các chỉ dấu dự đoán quá trình lão hóa. Các kết quả xét nghiệm máu định kỳ này sau đó được kết hợp thành các thuật toán để tính toán tuổi sinh học, dựa trên chức năng tổng thể của cơ thể. Các loại xét nghiệm máu được sử dụng có thể bao gồm:

- Chỉ số cholesterol.

- Chỉ số đường huyết và chỉ số HbA1c.

- Các chỉ số cho biết mức độ viêm nhiễm, chẳng hạn như protein phản ứng C (CRP).

- Chức năng gan, thận.

Những kết quả xét nghiệm này giúp ước tính cơ thể bạn đang hoạt động tốt như thế nào. Ví dụ, tình trạng viêm mãn tính và khả năng kiểm soát đường huyết kém có liên quan đến quá trình lão hóa sớm hơn.

Phân tích chiều dài telomere

Telomere là các đoạn trình tự DNA lặp lại nằm ở 2 đầu mút của mỗi nhiễm sắc thể, có nhiệm vụ bảo vệ, ngăn các nhiễm sắc thể bị dính vào nhau hoặc hư hỏng trong quá trình tế bào phân chia.

Các đầu mút này có thể trở nên ngắn lại khi chúng ta già đi. Vì vậy, việc đo chiều dài của đoạn DNA này có thể cung cấp ước tính về tuổi sinh học. Phân tích chiều dài telomere đánh giá tốc độ lão hóa, tuổi sinh học và nguy cơ mắc bệnh của một người. Đây không phải là một xét nghiệm hoàn hảo, nhưng có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc về sức khỏe tổng thể và tuổi sinh học của bạn, đặc biệt nếu được sử dụng kết hợp với xét nghiệm đồng hồ biểu sinh.

Kiểm tra chức năng thể chất

Các chuyên gia cũng có thể ước tính tuổi sinh học của bạn bằng cách đánh giá khả năng hoạt động thể chất của cơ thể. Điều này bao gồm lực bóp tay, đung tích phổi, huyết áp, tốc độ đi bộ, khả năng giữ thăng bằng, khả năng phối hợp, sức khỏe tim mạch…

Với sự phát triển của các sản phẩm đồng hồ thông minh, cũng như các thiết bị theo dõi sức khỏe và mức độ vận động (fitness tracker) khác, các chuyên gia cũng có thể đánh giá tuổi sinh học của bạn thông qua các dữ liệu như nhịp tim khi nghỉ, chất lượng giấc ngủ, mức độ vận động, độ biến thiên nhịp tim… Các chỉ số này có thể cung cấp bức tranh toàn cảnh về cách cơ thể bạn hoạt động hàng ngày.