Vì sao bạn luôn chần chừ khi phải đưa ra lựa chọn?

Khi đứng trước những lựa chọn, có người thường quyết định rất nhanh nhưng cũng có người chần chừ, mất nhiều thời gian hơn

Cụ thể, theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Khoa học Quản lý (Management Science), khi hai lựa chọn có giá trị gần tương đương trong nhận thức của mỗi người, não bộ sẽ mất nhiều thời gian hơn để xử lý thông tin. Nói cách khác, càng khó đưa ra quyết định chưa chắc vì một phương án tốt hơn hẳn, mà có thể vì cả hai đều "ngang tài ngang sức".

Sự do dự không phải là "muốn cả hai"

Hiện nay có không ít ứng dụng hỗ trợ ra quyết định bằng cách tung đồng xu, quay hay chọn ngẫu nhiên. Những công cụ này dựa trên giả định rằng khi kết quả xuất hiện, phản ứng của người dùng sẽ bộc lộ lựa chọn mà họ thực sự mong muốn.

Một số người cũng tin rằng nếu cứ liên tục thay đổi giữa hai phương án thì điều đó phản ánh mong muốn chia đều sự lựa chọn. Chẳng hạn, khi phân vân giữa hai công việc hoặc hai người theo đuổi, sự lưỡng lự được xem như dấu hiệu cho thấy họ thực sự muốn cả hai.

Để kiểm chứng giả thuyết này, các nhà nghiên cứu đã thực hiện thí nghiệm với 103 người tham gia. Họ phải liên tục lựa chọn giữa các cặp trò chơi có mức rủi ro và phần thưởng khác nhau. Mỗi cặp lựa chọn được lặp lại nhiều lần để đánh giá mức độ nhất quán trong quyết định. Sau đó, người tham gia được hỏi liệu họ có muốn chia đều số lần lựa chọn giữa hai phương án hay không.

Kết quả cho thấy điều bất ngờ: mặc dù những người phân vân thường thay đổi lựa chọn nhiều hơn, nhưng hành vi thực tế lại hiếm khi trùng khớp với mong muốn "chia đều" mà họ tự báo cáo. Nói cách khác, sự do dự không đồng nghĩa với việc họ thật sự muốn cả hai phương án.

Não bộ chỉ đang báo hiệu hai lựa chọn gần như ngang nhau

Theo các tác giả, khi hai lựa chọn có giá trị tương đương, não bộ sẽ cần nhiều thời gian hơn để cân nhắc. Đây là một đặc điểm bình thường trong quá trình xử lý thông tin, chứ không phải dấu hiệu cho thấy con người đang có hai mong muốn song song.

Khi những lựa chọn có giá trị tương đương nhau, việc đắn đo, do dự sẽ khiến bạn mất thêm nhiều thời gian hơn

Điều này cũng lý giải vì sao nhiều người có thể mất rất nhiều thời gian để quyết định những việc khá nhỏ như chọn nhà hàng, bộ phim hay sản phẩm cần mua. Thực tế, khoảng thời gian cân nhắc kéo dài lại là tín hiệu cho thấy kết quả cuối cùng có thể không tạo ra khác biệt đáng kể.

Có nên để đồng xu quyết định?

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học còn cho người tham gia quyền giao quyết định cho việc tung đồng xu. Dù đây là lựa chọn miễn phí và rất đơn giản, chỉ khoảng một phần tư số người sử dụng cách này. 

Ở một thí nghiệm khác, khi việc tung đồng xu phải trả một khoản phí nhỏ, tỷ lệ lựa chọn giảm xuống còn dưới 5%. Kết quả cho thấy phần lớn mọi người vẫn muốn tự đưa ra quyết định hơn là giao cho sự ngẫu nhiên, ngay cả khi họ đang rất phân vân.

Các nhà nghiên cứu cho rằng điều này có thể trở thành một mẹo tâm lý hữu ích. Khi bạn mất quá nhiều thời gian để lựa chọn, hãy tự hỏi: "Nếu phải bỏ tiền để người khác quyết định thay mình, mình có sẵn sàng không?" Nếu câu trả lời là không, rất có thể việc tiếp tục đắn đo cũng không đáng với thời gian và công sức bỏ ra.

Đừng để sự chần chừ làm mất thời gian

Nghiên cứu cho thấy sự thiếu quyết đoán không phải là bằng chứng cho thấy bạn đang che giấu một mong muốn khác, mà đơn giản phản ánh việc hai lựa chọn có giá trị gần tương đương trong mắt bạn. Vì vậy, khi rơi vào tình huống khó lựa chọn, hãy coi thời gian do dự như một tín hiệu rằng khác biệt giữa các phương án có thể không lớn như bạn nghĩ. Thay vì cố gắng tìm ra "đáp án hoàn hảo", hãy chọn phương án mà bản thân đang nghiêng về nhiều hơn và tiếp tục hành động.

Trong nhiều trường hợp, cái giá của việc chọn "không tối ưu nhất" thực ra nhỏ hơn rất nhiều so với thời gian và năng lượng bị tiêu tốn vì mãi không thể đưa ra quyết định.

 

Lo âu và trầm cảm xuất hiện cùng lúc tác động thế nào đến sức khỏe?

Ngủ muộn khiến bạn dễ cảm thấy lo âu và cô đơn

Xét nghiệm mẫu tóc giúp phát hiện sớm những rối loạn tâm thần ở trẻ

“Khí cười”: Lạm dụng có thể gây tổn thương thần kinh, rối loạn tâm thần