Lo âu và trầm cảm xuất hiện cùng lúc tác động thế nào đến sức khỏe?

Dù lo âu và trầm cảm là hai dạng rối loạn riêng biệt nhưng chúng lại thường xuất hiện cùng nhau, gây thêm nhiều khó khăn trong điều trị

Trầm cảm và lo âu là hai rối loạn sức khỏe tâm thần phổ biến, và không ít người phải đối mặt với cả hai cùng lúc. Khi xuất hiện đồng thời, chúng có thể tạo thành một vòng luẩn quẩn khiến các triệu chứng ngày càng nặng nề. Theo các chuyên gia, việc điều trị hiệu quả cần hướng tới quản lý đồng thời cả hai tình trạng thay vì chỉ tập trung vào một vấn đề.

Theo TS.Elena Touroni - Chuyên gia Tâm lý học thuộc Phòng khám Tâm lý Chelsea (Anh), sự chồng chéo này khiến việc nhận biết trở nên khó khăn. Một số triệu chứng như mệt mỏi, khó ngủ, giảm khả năng tập trung hay dễ cáu gắt đều có thể xuất hiện ở cả hai rối loạn.

Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở cảm xúc chủ đạo. Người bị trầm cảm thường trải qua cảm giác buồn bã kéo dài, mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích và cảm thấy tuyệt vọng. Trong khi đó, lo âu lại đặc trưng bởi sự lo lắng quá mức, bồn chồn và nỗi sợ về những điều chưa xảy ra trong tương lai. Khi cả hai cùng tồn tại, các triệu chứng có thể đan xen khiến người bệnh khó phân biệt mình đang chịu ảnh hưởng nhiều hơn bởi tình trạng nào.

Khi trầm cảm và lo âu tạo thành vòng luẩn quẩn

Các chuyên gia cho rằng trầm cảm và lo âu có thể khuếch đại lẫn nhau. Lo âu kéo dài khiến người bệnh luôn trong trạng thái căng thẳng, từ đó dẫn đến cảm giác kiệt sức, mất hy vọng và làm tăng nguy cơ trầm cảm. Ngược lại, trầm cảm khiến người bệnh thiếu động lực, bỏ bê công việc và các hoạt động thường ngày, làm gia tăng những lo lắng về tương lai, tài chính hay các mối quan hệ. Nhiều người mô tả họ rơi vào một chu kỳ khó thoát ra: càng lo lắng càng mệt mỏi, càng mệt mỏi lại càng cảm thấy bất lực và tiếp tục lo âu nhiều hơn.

Vòng luẩn quẩn này có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào trong cuộc sống. Có người khởi phát bằng lo âu rồi dần phát triển thành trầm cảm, trong khi người khác lại trải qua trầm cảm trước và sau đó xuất hiện các triệu chứng lo âu.

Ảnh hưởng đến công việc và các mối quan hệ

Sự kết hợp giữa trầm cảm và lo âu không chỉ tác động đến sức khỏe tinh thần mà còn ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống hằng ngày.

Trong công việc, người bệnh có thể liên tục trì hoãn, khó tập trung hoặc cảm thấy choáng ngợp trước những nhiệm vụ vốn không quá phức tạp. Chỉ một danh sách công việc cũng có thể trở thành nguồn áp lực lớn, khiến năng suất giảm sút.

Trong các mối quan hệ, nhiều người có xu hướng thu mình, hạn chế giao tiếp hoặc trở nên dễ cáu gắt. Điều này dễ dẫn đến hiểu lầm với người thân, bạn bè và đồng nghiệp, đồng thời làm gia tăng cảm giác cô đơn.

Cũng theo TS. Touroni, cả hai rối loạn đều có thể khiến người bệnh cảm thấy mình "khác biệt" hoặc kém giá trị hơn người khác. Cảm giác này càng thúc đẩy xu hướng tự cô lập, khiến quá trình hồi phục trở nên khó khăn hơn.

Điều trị cần tiếp cận toàn diện

Trên thực tế, không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Việc điều trị thường kết hợp giữa trị liệu tâm lý, thay đổi lối sống và, khi cần thiết, sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) hiện là một trong những phương pháp được áp dụng phổ biến. Liệu pháp này giúp người bệnh nhận diện những kiểu suy nghĩ tiêu cực, học cách điều chỉnh cảm xúc và xây dựng các phản ứng lành mạnh trước căng thẳng.

Được biết, việc điều trị không chỉ tập trung vào triệu chứng mà còn cần tìm hiểu nguyên nhân sâu xa, bao gồm các yếu tố tâm lý, môi trường sống và cả yếu tố sinh học. Mục tiêu là giảm triệu chứng đồng thời hạn chế nguy cơ tái phát.

Đối với thuốc điều trị, hiệu quả có thể khác nhau ở mỗi người. Một số bệnh nhân đáp ứng tốt với thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc điều trị lo âu, trong khi số khác cần thời gian để điều chỉnh loại thuốc và liều lượng phù hợp. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc mà cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

Những thay đổi nhỏ giúp tạo nên sự khác biệt

Bên cạnh điều trị chuyên môn, việc xây dựng các thói quen lành mạnh cũng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát cả trầm cảm và lo âu. Các chuyên gia khuyến khích duy trì vận động thường xuyên, ngay cả khi chỉ là đi bộ trong thời gian ngắn. Hoạt động thể chất có thể cải thiện tâm trạng và giảm căng thẳng.

Thực hành chánh niệm cũng được đánh giá hữu ích, giúp người bệnh tập trung vào hiện tại thay vì liên tục lo lắng về tương lai.

Ngoài ra, việc đặt ra những mục tiêu nhỏ, dễ thực hiện như dọn dẹp phòng, chuẩn bị một bữa ăn hoặc hoàn thành một công việc đơn giản có thể giúp tăng cảm giác thành công và từng bước khôi phục động lực.

Duy trì lịch sinh hoạt đều đặn, ngủ đủ giấc và dành thời gian cho những hoạt động mang lại niềm vui cũng góp phần ổn định cảm xúc.

Đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ

Nhiều người mắc trầm cảm và lo âu cho biết điều khó khăn nhất không phải là các triệu chứng, mà là cảm giác không ai thực sự hiểu những gì họ đang trải qua. Chính vì vậy, họ thường chọn im lặng hoặc cố gắng che giấu vấn đề cho đến khi tình trạng trở nên nghiêm trọng.

Theo các chuyên gia, việc chia sẻ với người thân, bạn bè đáng tin cậy hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần có thể là bước đầu tiên giúp giảm cảm giác cô lập. Nếu chưa sẵn sàng trò chuyện trực tiếp, người bệnh cũng có thể tìm đến các nhóm hỗ trợ hoặc cộng đồng có chung trải nghiệm để nhận được sự đồng cảm.

 

Thiếu vitamin B12 có thể gây lo âu không?

Ngủ muộn khiến bạn dễ cảm thấy lo âu và cô đơn

Các vấn đề tâm lý hậu sản ngoài trầm cảm mà cha mẹ cần biết

Thiếu magne có thể gây trầm cảm?