Tâm thần kinh

Vì sao vợ chồng dễ cùng mắc sa sút trí tuệ?

SUCKHOE+ | Nghiên cứu mới trên gần 1 triệu người cho thấy nếu vợ hoặc chồng mắc chứng sa sút trí tuệ, bạn đời của họ cũng có nguy cơ cao đối mặt với tình trạng này do ảnh hưởng từ lối sống chung và áp lực chăm sóc.

25/07/2026 16:00

Người chăm sóc bạn đời mắc bệnh sa sút trí tuệ cũng dễ bị suy giảm sức khỏe tinh thần

Bí quyết giảm hơn 60% nguy cơ đái tháo đường, sa sút trí tuệ

Nghiên cứu chỉ ra 5 dưỡng chất giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ

Thực phẩm siêu chế biến và nguy cơ sa sút trí tuệ

Bỏ thuốc lá để bảo vệ não bộ

Sa sút trí tuệ “lây” trong gia đình

Đây là kết quả được công bố trên Tạp chí Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (JAMA), thực hiện bởi các nhà khoa học tại Đài Loan trên gần 1 triệu người trong giai đoạn từ năm 1998 - 2022. Theo đó, phụ nữ có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ cao hơn 74% nếu chồng họ mắc bệnh.

Ở chiều ngược lại, nam giới có nguy cơ tăng 69% nếu bạn đời gặp tình trạng tương tự. Các mối liên hệ tương tự cũng được tìm thấy đối với bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ do mạch máu.

Theo các chuyên gia, có 3 yếu tố chính giải thích cho hiện tượng này:

Thứ nhất, do xu hướng lựa chọn bạn đời tương đồng về trình độ học vấn hoặc nền tảng kinh tế xã hội, những yếu tố vốn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe trí não.

Thứ hai, các cặp vợ chồng thường có thói quen ăn uống, chế độ tập thể dục và các hoạt động trí tuệ giống nhau. Thậm chí, sức khỏe răng miệng tương đồng cũng được cho là góp phần ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ.

Áp lực từ việc chăm sóc người thân có thể dẫn đến căng thẳng kéo dài, mất ngủ

Thứ ba, người bạn đời thường đóng vai trò là người chăm sóc chính, dẫn đến tình trạng căng thẳng kéo dài, mất ngủ và cách ly xã hội. Đây đều là những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây sa sút trí tuệ.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng nguy cơ sa sút trí tuệ thấp ở những cặp vợ chồng có thu nhập cao hơn, hoặc có nhiều con. Điều này khá dễ hiểu, vì các gia đình có điều kiện kinh tế dễ dàng tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ, giúp giảm bớt gánh nặng và căng thẳng cho người chăm sóc.

Lời khuyên để phòng ngừa sa sút trí tuệ

Sự hỗ trợ từ con cái đóng vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực tâm lý cho các cặp vợ chồng

Tiến sĩ Chi-Shin Wu, đồng tác giả nghiên cứu nhấn mạnh rằng dù nguy cơ tăng cao, nhưng các gia đình không nên quá hoang mang. Để bảo vệ sức khỏe trí não, đặc biệt là khi đang chăm sóc bạn đời mắc sa sút trí tuệ, các chuyên gia đưa ra lời khuyên:

1. Không bỏ bê sức khỏe của bản thân: Người chăm sóc cần đặc biệt chú ý đến giấc ngủ, tâm trạng và các kết nối xã hội của chính mình.

2. Kiểm soát bệnh nền: Cần theo dõi sát sao các tình trạng tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường và mỡ máu cao.

3. Tận dụng sự hỗ trợ: Hãy tìm kiếm các dịch vụ chăm sóc thay thế ngắn hạn để bản thân được nghỉ ngơi và "sạc" lại năng lượng.

4. Thay đổi lối sống: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị kiểm soát các yếu tố có thể thay đổi được (chiếm tới 45% các trường hợp sa sút trí tuệ) như: Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, tăng cường hoạt động thể chất, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và bảo vệ thính lực.

Các nhà khoa học khẳng định, chính sách y tế cũng cần chú trọng hỗ trợ sức khỏe cho cả hộ gia đình để giảm thiểu rủi ro cho người còn khỏe mạnh.