Tết nay đã khác, cần thay đổi tư duy về dinh dưỡng ngày Tết

Mâm cỗ ngày Tết truyền thống với bánh chưng, giò chả dễ gây quá tải dinh dưỡng

Nỗi lo mỗi dịp Xuân về

Những năm trước, cứ đến tháng Giêng, chị Hà Anh (Hà Nội) lại đau đầu khi cân nặng tăng chóng mặt vì những món ngon ngày Tết như bánh chưng, thịt đông. Năm nay, ngay từ đầu năm, chị đã bắt đầu kế hoạch nhịn ăn 30 ngày, để đến Tết có thể ăn uống thỏa thích. Tuy nhiên, cơn đói về đêm khiến chị cáu gắt hơn bình thường, nên đã bỏ cuộc ở ngày thứ năm.

Nhiều gia đình khác, như nhà bà Lan (Hải Phòng) lại rục rịch chuẩn bị thực phẩm cho Tết Nguyên đán từ sớm. Để đón con cháu về chơi nhiều ngày, bà đã đặt sớm chục bánh chưng, vài cân giò ngay từ đầu tháng Chạp, tránh dịp cận Tết tăng giá.

Tết này đã khác Tết xưa, kinh tế và đời sống cải thiện, các dịch vụ tiện ích hoạt động xuyên lễ để phục vụ người dân. Tuy nhiên, nhiều người vẫn mang tâm lý phải “no ba ngày Tết” cho một năm mới dư dả, sung túc. Cũng từ đó mà hình thành thông lệ mâm cao cỗ đầy, cho phép bản thân được ăn uống thả ga trong dịp Tết.

Trao đổi trong tọa đàm với Tạp chí Sức khỏe+, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng - Giám đốc Trung tâm tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, khi đời sống đã cải thiện, phần lớn người dân không còn sợ đói, mà đang đối mặt với nguy cơ thừa cân, béo phì và các bệnh mạn tính không lây như đái tháo đường, tim mạch.

Do đó, phải thay đổi quan niệm ăn cho "khoái khẩu" mà phải quan tâm đến chất lượng và số lượng thực phẩm nạp vào. Để làm được điều này, cần chủ động lập kế hoạch dinh dưỡng thông qua từng bữa ăn ngay trong ngày Tết.

Thay đổi thói quen tích trữ và chế biến

Một tư duy cũ cần loại bỏ là thói quen tích trữ thực phẩm quá mức. Với sự phát triển của các siêu thị và chợ mở cửa sớm, việc lưu cữu thức ăn từ ngày này sang ngày khác trong tủ lạnh không còn phù hợp, dễ làm mất chất dinh dưỡng và tăng nguy cơ mất an toàn vệ sinh. PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng khuyên chúng ta nên ưu tiên thực phẩm tươi sống, chế biến vừa đủ ăn từng bữa để đảm bảo giá trị dinh dưỡng cao nhất, không phải hâm đi hâm lại.

Mâm cỗ Tết cả ba miền đều có các món giàu năng lượng như bánh chưng bánh tét, nem rán (chả giò, chả ram), giò xào hay thịt kho hột vịt. Tùy theo truyền thống mỗi gia đình, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng cho rằng không cần thiết phải bài trừ hoàn toàn. Nếu mâm cỗ có nhiều món, thì người nội trợ nên chủ động giảm lượng thực phẩm trong mỗi phần để tránh dư thừa.

“Chúng ta có thể kiểm soát lượng thực phẩm, bằng cách chọn bánh chưng cỡ nhỏ hơn, thái giò miếng mỏng hơn. Bữa ăn nên có đa dạng phương pháp chế biến, tăng cường các món luộc, hấp thay vì chiên xào nhiều dầu mỡ”, chuyên gia cho biết.

Với các món muối chua chống ngán, chuyên gia cho biết chỉ nên coi là món ăn kèm, chứ không thể thay thế cho rau trong bữa ăn. Thay vì “bóp mồm bóp miệng” hoàn toàn, bạn vẫn có thể ăn 1-2 củ dưa hành nhỏ, có thể rửa qua nước lọc cho bớt mặn và lưu ý không chấm thêm mắm.

Để có thể thưởng thức nhiều loại thực phẩm mà không quá tải, chuyên gia gợi ý cách thay thế trong cùng một nhóm chất. Ví dụ, nếu bạn muốn ăn bánh chưng hoặc bún phở, hãy chủ động không ăn cơm mà thay bằng một miếng bánh chưng nhỏ (nếu chia bánh làm 8 miếng) hoặc một bát con miến.

Vượt qua áp lực văn hóa và sự nuông chiều bản thân

Mỗi dịp Tết cũng là lúc kỷ luật ăn uống dễ bị phá vỡ bởi "văn hóa mời mọc" và tâm lý nể nang. Bác sĩ Hưng cho rằng mỗi người cần biết chủ động từ chối, hoặc chọn những món ăn ít năng lượng nhất khi đi chúc Tết.  

Đối với những người mắc bệnh mạn tính, giữ vững tư duy dinh dưỡng chủ động lại càng quan trọng. Tuyệt đối không vì vài ngày Tết mà "buông xuôi" chế độ ăn, bởi cái giá phải trả cho sức khỏe sau kỳ nghỉ có thể rất lớn.

Áp dụng nguyên tắc dinh dưỡng chủ động trên giúp người dân tận hưởng trọn vẹn không khí và hương vị ngày Tết, mà vẫn đảm bảo sức khỏe năm mới.

 

TS.BS Nguyễn Trọng Hưng: Không nên ăn thô lâu dài

Làm thế nào để “giải quyết” thức ăn thừa ngày Tết?

Dấu hiệu cần cắt giảm muối trong bữa ăn ngày Tết

Chế độ dinh dưỡng để trẻ vui, khỏe ngày Tết