Đái tháo đường ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe tinh thần?

Sống chung với đái tháo đường không chỉ tập trung vào kiểm soát đường huyết

Áp lực từ việc kiểm soát bệnh mỗi ngày

Trong quá trình điều trị, người bệnh phải thường xuyên cân nhắc mình nên ăn gì, uống gì, vận động ra sao và dùng thuốc như thế nào. Trong đó, việc lựa chọn thực phẩm được xem là một trong những phần khó khăn nhất của quá trình tự chăm sóc.

Không chỉ tạo áp lực về hành vi, đái tháo đường còn đòi hỏi nhiều nỗ lực về nhận thức. Người bệnh cần ghi nhớ lịch dùng thuốc, theo dõi chỉ số đường huyết, nhận biết các dấu hiệu bất thường và điều chỉnh sinh hoạt phù hợp.

Đáng lưu ý, chức năng nhận thức cũng có thể bị ảnh hưởng bởi chính bệnh đái tháo đường, đặc biệt khi bệnh kéo dài và kiểm soát không tốt. Bên cạnh đó, sự kỳ thị, thiếu hỗ trợ từ xã hội hoặc những lo lắng về biến chứng và diễn tiến bệnh có thể khiến áp lực tinh thần ngày càng gia tăng.

Căng thẳng do đái tháo đường không phải vấn đề nhỏ

Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ (ADA) khuyến nghị sức khỏe tâm thần nên được quan tâm như một phần thường quy trong quá trình quản lý đái tháo đường, ngay từ thời điểm bắt đầu được chẩn đoán bệnh.

Một trong những vấn đề đáng chú ý là căng thẳng liên quan đến đái tháo đường được mô tả là trạng thái mệt mỏi, lo lắng hoặc quá tải về cảm xúc do phải sống và kiểm soát bệnh lâu dài. Tình trạng này được ghi nhận ở hơn 20 - 30% người mắc đái tháo đường tại Mỹ.

Căng thẳng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng. Người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc duy trì phác đồ điều trị, ăn uống hợp lý hoặc tập luyện thường xuyên. Khi cảm thấy quá tải, việc bỏ qua một liều thuốc, không kiểm tra đường huyết hoặc từ bỏ kế hoạch vận động có thể xảy ra thường xuyên hơn.

Đái tháo đường và nguy cơ trầm cảm

Trên thực tế, có đến khoảng 1/4 người bệnh đái tháo đường được cho là có trầm cảm lâm sàng, cao gấp khoảng 2 lần so với tỷ lệ trong dân số nói chung. Sự kết hợp giữa đái tháo đường và trầm cảm có thể tạo thành một vòng luẩn quẩn. Các triệu chứng trầm cảm khiến người bệnh giảm động lực chăm sóc bản thân, trong khi việc kiểm soát bệnh khó khăn lại có thể làm gia tăng căng thẳng và cảm giác bất lực.

Trầm cảm ở người mắc đái tháo đường cũng liên quan đến nguy cơ cao hơn đối với các biến cố tim mạch và tử vong. Vì vậy, những thay đổi kéo dài về tâm trạng, giấc ngủ, mức độ hứng thú hoặc động lực trong sinh hoạt không nên bị xem nhẹ.

Chăm sóc tinh thần cũng là một phần của quá trình điều trị

Theo các chuyên gia, bác sĩ có thể hỗ trợ người bệnh bằng cách chủ động hỏi về sức khỏe tinh thần, lắng nghe với thái độ thấu cảm, sử dụng các kỹ thuật trị liệu nhận thức hành vi (CBT) khi phù hợp và cùng người bệnh xây dựng những mục tiêu có tính khả thi.

Về phía người bệnh, việc giảm bớt áp lực cũng có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ. Lập kế hoạch bữa ăn đơn giản, chia mục tiêu điều trị thành từng bước và duy trì hoạt động thể chất phù hợp có thể giúp quá trình chăm sóc bệnh bớt nặng nề hơn.

Quan trọng không kém là tìm kiếm sự hỗ trợ. Thay vì cố gắng tự mình giải quyết mọi vấn đề, người bệnh có thể chia sẻ cụ thể với gia đình hoặc nhân viên y tế về những khó khăn mình đang gặp phải.

Kiểm soát đái tháo đường vì thế không chỉ xoay quanh những con số đường huyết. Sức khỏe tinh thần là một phần không thể tách rời của quá trình điều trị. Khi áp lực tâm lý được nhận diện và hỗ trợ đúng cách, người bệnh sẽ có thêm điều kiện để duy trì việc dùng thuốc, ăn uống, vận động và theo dõi sức khỏe về lâu dài.

 

Đái tháo đường 10 năm, bị tê bì châm chích, nóng rát chân phải làm sao?

Podcast: Dấu hiệu đái tháo đường nhiều người bỏ qua

Podcast: Thật hư thông tin nước lá sung tốt cho bệnh đái tháo đường

4 thức uống thân thiện với đường huyết, tốt cho người bệnh đái tháo đường