Dopamine giúp đảo ngược tình trạng Alzheimer?

Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh quan trọng và được mệnh danh là một "hormone hạnh phúc"

Alzheimer từ lâu được xem là một trong những thách thức lớn nhất của y học. Căn bệnh này khiến người mắc dần đánh mất ký ức, khả năng nhận thức và sự độc lập trong cuộc sống. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ các nhà khoa học thuộc Đại học Tohoku (Nhật Bản) phối hợp với Đại học California, Irvine (Mỹ) đang mang đến tia hy vọng mới khi phát hiện ra rằng trí nhớ suy giảm do Alzheimer có thể liên quan mật thiết đến chất dẫn truyền thần kinh dopamine, chất có vai trò tạo cảm giác hạnh phúc và động lực.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Khoa học Thần kinh Tự nhiên (Nature Neuroscience) ngày 23/4/2026 cho thấy rối loạn dopamine có thể là cơ chế quan trọng nhưng trước đây chưa được nhận diện rõ trong quá trình suy giảm trí nhớ ở người bệnh Alzheimer.

Trong cuộc sống thường ngày, trí nhớ thường gắn với trải nghiệm cảm xúc và giác quan. Một mùi hương quen thuộc có thể gợi nhớ thời thơ ấu, hay một bản nhạc cũ khiến ký ức ùa về. Quá trình tạo lập ký ức này phụ thuộc nhiều vào hoạt động của não bộ, đặc biệt là vùng thùy thái dương giữa và hồi hải mã giữ vai trò trung tâm trong việc lưu trữ và xử lý ký ức.

Nhóm nghiên cứu do GS. Kei Igarashi thuộc Đại học Tohoku dẫn đầu đã tập trung vào vỏ não entorhinal, vùng não được xem như “cánh cổng” kết nối đến hồi hải mã. Đây cũng là một trong những khu vực bị tổn thương sớm nhất ở người mắc Alzheimer.

Trước đó, các nhà khoa học đã biết dopamine có vai trò quan trọng trong việc hình thành ký ức tại vùng não này. Tuy nhiên, chưa rõ liệu sự suy giảm dopamine có trực tiếp góp phần gây mất trí nhớ ở Alzheimer hay không.

Để tìm hiểu, nhóm nghiên cứu sử dụng chuột thí nghiệm mắc Alzheimer và phát hiện nồng độ dopamine trong vỏ não entorhinal giảm xuống dưới 20% so với mức bình thường. Sự sụt giảm này đi kèm với suy giảm rõ rệt về trí nhớ liên kết – dạng trí nhớ giúp não kết nối các sự kiện, mùi hương hay trải nghiệm với nhau.

Không chỉ vậy, các phân tích điện sinh lý còn cho thấy tế bào thần kinh ở vùng não này phản ứng kém với các kích thích đáng lẽ phải được chuyển hóa thành ký ức. Điều này đồng nghĩa quá trình “ghi nhớ” của não bị gián đoạn nghiêm trọng.

Điểm đáng chú ý nhất của nghiên cứu nằm ở phần thử nghiệm phục hồi dopamine. Các nhà khoa học đã tăng mức dopamine trong não chuột bằng kỹ thuật quang di truyền và nhận thấy khả năng hình thành ký ức của chúng được cải thiện đáng kể.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cũng thử sử dụng thuốc Levodopa thường dùng điều trị bệnh Parkinson. Kết quả cho thấy thuốc giúp bình thường hóa hoạt động thần kinh và cải thiện trí nhớ ở chuột mắc Alzheimer.

Theo GS. Kei Igarashi, phát hiện này khá bất ngờ vì phần lớn các nghiên cứu Alzheimer trước đây chủ yếu tập trung vào 2 loại protein bất thường là amyloid-beta và tau. Dù được xem là dấu ấn điển hình của bệnh, các phương pháp điều trị nhắm vào 2 protein này đến nay vẫn chỉ đạt hiệu quả hạn chế trong việc phục hồi chức năng nhận thức.

Nhìn chung, con đường từ phòng thí nghiệm đến điều trị thực tế vẫn còn nhiều bước cần kiểm chứng trên người. Tuy nhiên, nghiên cứu này đang mang lại hy vọng rằng việc phục hồi ký ức ở bệnh nhân Alzheimer có thể không còn là điều quá xa vời trong tương lai.

 

Bổ sung gì để thúc đẩy sản sinh dopamine một cách tự nhiên?

8 cách tự nhiên giúp tăng nồng độ dopamine

Mẹo tăng hormone dopamine không cần dùng thuốc

Người bệnh Parkinson nên thử 3 cách giúp tăng dopamine trong não