Xây dựng đề án quản lý an toàn thực phẩm thống nhất toàn quốc

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan làm việc với UBND TP.HCM ngày 16/4.

Sáng 16/4, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã có buổi làm việc với UBND TP.HCM nhằm khảo sát, đánh giá mô hình quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) tại TP.HCM - địa phương duy nhất hiện nay vận hành mô hình Sở An toàn thực phẩm.

Giữa bối cảnh siêu đô thị hơn 14 triệu dân đối mặt với vô vàn thách thức về chất lượng bữa ăn, mô hình một đầu mối của TP.HCM đang mang lại những bài học thực tiễn quý giá để Bộ Y tế hoàn thiện đề án quản lý cấp quốc gia.

Báo động ca ngộ độc thực phẩm cả nước tăng vọt

Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đổi mới cách thức quản lý, hướng tới một đầu mối thống nhất, hiệu lực và hiệu quả hơn, nhằm ngăn chặn thực phẩm bẩn len lỏi vào đời sống.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm có vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nhân dân mà còn tác động đến phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh chính trị và quan hệ quốc tế. Vì vậy, đây luôn là vấn đề nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương.

Thống kê từ Bộ Y tế cho biết, thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể, trường học và từ thức ăn đường phố. Chỉ trong quý I năm 2026, cả nước ghi nhận 36 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, có 9 vụ với từ 30 người mắc trở lên, chiếm 25% tổng số vụ. Đây là tỉ lệ cao, đáng báo động, cho thấy các vụ ngộ độc thực phẩm có tính chất nghiêm trọng, nguy cơ gây hậu quả lâu dài đến sức khoẻ của cộng đồng.

Theo Bộ Y tế, một trong những nguyên nhân cốt lõi là sự chồng chéo trong quản lý giữa các bộ ngành, khi lĩnh vực ATTP hiện do nhiều cơ quan cùng phụ trách, dẫn đến: Khó xác định rõ trách nhiệm khi xảy ra sự cố; Xuất hiện “vùng xám” trong quản lý; Tạo kẽ hở để các hành vi vi phạm tồn tại.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là phải quản lý xuyên suốt theo chuỗi “từ trang trại đến bàn ăn”, tiến tới một đầu mối thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

TP Hồ Chí Minh – địa phương tiên phong với mô hình một đầu mối

Theo thông tin từ UBND TP.HCM, thành phố hiện quản lý địa bàn hơn 14 triệu dân, quy mô lớn, không gian rộng, áp lực quản lý ngày càng cao, trong đó an toàn thực phẩm là lĩnh vực đặc biệt quan trọng.

Trước đây, việc quản lý lĩnh vực này bị phân tán rải rác ở 3 Sở: Y tế, Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn và Công Thương. Sự chồng chéo này đã được giải quyết triệt để khi Sở An toàn thực phẩm TP.HCM chính thức đi vào hoạt động từ năm 2024, quy trách nhiệm về một đầu mối duy nhất.

Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, mô hình một đầu mối đã giải quyết trúng những bất cập tồn tại lâu nay. Điểm quan trọng nhất là xác định rõ một cơ quan chịu trách nhiệm toàn diện. Khi không còn chồng chéo, việc xử lý nhanh hơn, hiệu quả hơn và minh bạch hơn.

Cụ thể, bà Lan cho biết, thành phố hiện quản lý hơn 30.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Sau khi vận hành mô hình Sở ATTP, 100% thủ tục hành chính đã được thực hiện trực tuyến ở mức độ 4, với tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt mốc 99,9%.

Lực lượng thanh tra, kiểm tra được quy tụ giúp công tác "chống thực phẩm bẩn" đạt hiệu quả rõ rệt hơn, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp khi không còn chịu cảnh bị nhiều cơ quan ban ngành kiểm tra chồng chéo trong cùng một năm.

Tuy nhiên, công tác này còn nhiều thách thức. Năm 2025, TP.HCM ghi nhận 13 vụ ngộ độc thực phẩm với 783 người mắc. Bối cảnh kinh tế khó khăn khiến một bộ phận người dân ưu tiên thực phẩm giá rẻ, trong khi một số cơ sở có xu hướng cắt giảm chất lượng để giữ giá bán, nguy cơ mất ATTP vẫn tiềm ẩn, đặc biệt ở thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Ngoài ra, nhân lực tuyến cơ sở còn thiếu, nhiều xã, phường bố trí cán bộ kiêm nhiệm, hạn chế về chuyên môn. Quy trình kiểm nghiệm, xử lý vi phạm hiện còn mất nhiều thời gian; có trường hợp khi có kết quả thì sản phẩm không bảo đảm chất lượng đã tiêu thụ hết ra thị trường.

Nghiên cứu nhân rộng mô hình Sở An toàn thực phẩm ra toàn quốc

Phát biểu tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh an toàn thực phẩm là lĩnh vực đặc biệt "khó và nóng" bởi đối tượng quản lý quá rộng lớn.

Bà Đào Hồng Lan nhấn mạnh, thuốc chỉ người bệnh mới dùng, còn thực phẩm thì ai cũng sử dụng mỗi ngày, vì vậy quyền được tiếp cận thực phẩm an toàn là quyền cơ bản của người dân.

Bộ trưởng khẳng định, TP.HCM cũng đã hoàn thành vai trò tiên phong khi triển khai mô hình thí điểm từ năm 2017 đến nay. Đây là khoảng thời gian đủ dài để tổng kết, đánh giá toàn diện và rút kinh nghiệm cho giai đoạn tiếp theo.

Bộ trưởng cho biết Bộ Y tế đang được giao chủ trì xây dựng đề án mô hình quản lý an toàn thực phẩm thống nhất trên phạm vi cả nước. Mô hình mới phải bảo đảm một đầu mối quản lý nhà nước, nhưng không chồng chéo với chức năng chuyên ngành; đồng thời phải gắn với nguồn lực thực thi cụ thể về nhân sự, tài chính, trang thiết bị và cơ chế phối hợp.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan kỳ vọng từ những kinh nghiệm và cả những kiến nghị mạnh dạn của TP.HCM, Bộ Y tế sẽ sớm hoàn thiện đề án để tạo ra một mô hình quản lý thống nhất, hiệu quả, giải quyết bài toán an toàn thực phẩm cho cả nước.  

 

Thủ tướng chỉ đạo khẩn gỡ vướng Nghị định 46 về an toàn thực phẩm

Những quy định mới siết chặt quản lý An toàn thực phẩm từ năm 2026

Đề xuất tăng gấp đôi mức phạt với vi phạm về an toàn thực phẩm

Bộ Y tế cần xử lý ngay một số hạn chế, bất cập của Luật An toàn thực phẩm