Những quy định mới siết chặt quản lý An toàn thực phẩm từ năm 2026

Thứ trưởng Bộ Y tế chủ trì hội nghị phổ biến Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP của Chính phủ tại điểm cầu Bộ Y tế - Ảnh: Trần Minh/MOH.

Chiều 2/2, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị phổ biến, quán triệt và triển khai Nghị định 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết 66.13/NĐ-CP quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.

Đây là hai văn bản pháp lý quan trọng thay thế và bổ sung cho các quy định trước đây về việc siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường, nhằm giải quyết các bất cập trong khi chờ sửa đổi toàn diện Luật An toàn thực phẩm.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, qua hơn 12 năm triển khai Luật An toàn thực phẩm, quá trình thực hiện tại các địa phương, doanh nghiệp và trong thực tiễn đời sống người dân đã bộc lộ nhiều bất cập, cả về cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện và phối hợp liên ngành.

Trên cơ sở tổng kết, đánh giá toàn diện, Bộ Y tế đã báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về sự cần thiết sửa đổi Luật An toàn thực phẩm.

Theo kế hoạch ban đầu, dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội vào tháng 10/2025. Tuy nhiên, để bảo đảm đánh giá tác động đầy đủ, tổng kết toàn diện 15 năm thực hiện luật, Chính phủ đã chỉ đạo lùi thời điểm trình dự án luật sang Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, dự kiến vào tháng 4/2026.

Để giải quyết những vướng mắc cấp bách trong thời gian chờ đợi này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 (có hiệu lực từ 26/1/2026 đến 2/2027).

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, Nghị định 46 có nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung và quy định mới so với Nghị định 15/2018/NĐ-CP, vì vậy trong quá trình triển khai thực hiện, một số địa phương, cơ quan, đơn vị còn lúng túng là điều khó tránh khỏi.

Bộ Y tế đã tiếp nhận các phản ánh từ địa phương và cơ quan báo chí, khẩn trương tổ chức các cuộc họp rà soát, làm rõ vướng mắc, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để thống nhất phương án hướng dẫn thực hiện.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, đến thời điểm hiện nay, vướng mắc lớn nhất tập trung vào nội dung kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, đặc biệt là nhóm nông sản, thủy sản, thực phẩm tươi sống. Đây là nội dung chủ yếu thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 46, cần được hướng dẫn cụ thể, thống nhất để bảo đảm triển khai thông suốt trên thực tế.

Thứ trưởng khẳng định, hội nghị được tổ chức nhằm mục tiêu phổ biến, quán triệt các nội dung cốt lõi của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13, đồng thời lắng nghe khó khăn, vướng mắc từ địa phương để kịp thời tháo gỡ.

Việc tập trung hiện nay không phải là sửa đổi nội dung Nghị định, mà là tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả, thống nhất, đúng quy định pháp luật.

Kiểm soát chặt thực phẩm chức năng

Tại cuộc họp, TS Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (ATTP) nhấn mạnh, bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, các văn bản này sẽ tăng cường quản lý từ khâu tiền kiểm đến hậu kiểm.

Theo Cục ATTP, thời gian qua, có nhiều vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm nghiêm trọng, nhiều doanh nghiệp đã lợi dụng những bất cập trong Nghị định 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ để sản xuất, kinh doanh các thực phẩm giả, sữa giả. Vì vậy, các văn bản này được xây dựng theo hướng tăng cường quản lý, bảo đảm kiểm soát toàn diện, bổ sung các nội dung siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường, kết hợp tăng cường cả tiền kiểm và hậu kiểm.

Để ngăn ngừa các vụ việc về thực phẩm giả gần đây, đặc biệt là nhóm thực phẩm chức năng (có tính chất kỹ thuật tương tự dạng bào chế đường uống của dược phẩm nhưng sự tương tác về hóa học giữa các thành phần rất không ổn định và phức tạp hơn dược phẩm) và học tập kinh nghiệm quản lý một số nước (như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ…), Nghị quyết mới đã bổ sung các thành phần hồ sơ đối với nhóm sản phẩm phải đăng ký bản công bố theo hướng quy định hồ sơ đăng ký chặt hơn, nhằm kiểm soát thành phần, tiêu chuẩn an toàn và chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất, vật liệu bao bì tiếp xúc trực tiếp sản phẩm, tính năng, công dụng sản phẩm từ khi nghiên cứu phát triển sản phẩm đến khi sản phẩm đăng ký trước khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường.

Quy định trong 90 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan tiếp nhận trách nhiệm thẩm định hồ sơ và cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Trong thời gian thẩm định, cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm thành lập các tiểu ban chuyên môn để thẩm định. Trường hợp cần thiết, cơ quan tiếp nhận thành lập Hội đồng tư vấn cấp giấy tiếp nhận đăng ký sản phẩm và không tham gia thẩm định trực tiếp hồ sơ công bố.

Quy định hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm đã nộp trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực thi hành hoặc sản phẩm thực phẩm đã được cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc thực phẩm bổ sung chuyển từ tự công bố sang đăng ký bản công bố sản phẩm trước thời điểm Nghị định mới có hiệu lực, phải hoàn thiện hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm theo quy định tại Nghị quyết mới trong thời hạn 24 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành.

Đối với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm có quy chuẩn kỹ thuật cho toàn bộ sản phẩm sẽ tiến hành đăng ký bản công bố hợp quy.

Các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Khoa học và công nghệ, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm rà soát, cập nhật, kịp thời sửa đổi, bổ sung các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật địa phương, tiêu chuẩn quốc gia trong lĩnh vực chất lượng, an toàn thực phẩm. Đây là nội dung quan trọng để xây dựng tiêu chuẩn chung của thực phẩm chức năng. Kiểm soát chặt hơn chất lượng sản phẩm để làm cơ sở hệ thống kiểm ngiệm thực phẩm phục vụ nhà nước lấy mẫu giám sát thị trường.

Cơ sở sản xuất phải trực tiếp đứng tên công bố sản phẩm

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc chấm dứt tình trạng các công ty thương mại chỉ đứng tên công bố mà không trực tiếp sản xuất. Quy định mới bắt buộc chính các cơ sở sản xuất phải đứng tên công bố tiêu chuẩn chất lượng và công bố hợp quy, đồng thời chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính pháp lý cũng như độ an toàn của sản phẩm.

Đối với các nhóm sản phẩm đặc thù như: Thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung, sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, thì nhà máy bắt buộc phải sở hữu các chứng nhận quản lý quốc tế như HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hoặc GMP - những tiêu chuẩn đang được nhiều quốc gia áp dụng.

Điều này giúp loại bỏ những doanh nghiệp làm ăn chộp giật, chỉ sản xuất một lô hàng rồi ngừng hoạt động nhưng vẫn quảng cáo thổi phồng công dụng trên thị trường.

Siết chặt tiền kiểm và thời hạn hoàn thiện hồ sơ

Quy trình kiểm soát trước khi đưa sản phẩm ra lưu thông cũng được tăng cường đối với nhiều nhóm hàng, từ thực phẩm bao gói sẵn đến phụ gia và vi chất dinh dưỡng. Cụ thể, chính sách ATTP mới thể hiện rõ sự chuyển dịch từ cơ chế “tự công bố” sang công bố tiêu chuẩn áp dụng và đăng ký bản công bố sản phẩm đối với các nhóm sản phẩm có nguy cơ cao.

Theo quy định mới, phiếu kiểm nghiệm phải bao gồm cả chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng, thay vì chỉ tập trung vào an toàn như trước. Điều này buộc doanh nghiệp không chỉ chứng minh sản phẩm “không gây hại”, mà còn phải bảo đảm đúng chất lượng đã công bố với người tiêu dùng.

Các nhóm sản phẩm như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm cho trẻ nhỏ phải thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm với hồ sơ chặt chẽ hơn, kiểm soát từ thành phần, quy trình sản xuất, bao bì tiếp xúc trực tiếp đến công dụng sản phẩm.

Thời hạn giải quyết hồ sơ được quy định rõ ràng: 15 ngày đối với hồ sơ công bố tiêu chuẩn áp dụng; 90 ngày đối với hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm. Nếu hết thời hạn mà không có ý kiến bằng văn bản, doanh nghiệp được quyền sản xuất, kinh doanh và tự chịu trách nhiệm. Cách làm này vừa bảo đảm quyền chủ động của doanh nghiệp, vừa tăng kỷ luật, kỷ cương trong quản lý nhà nước.

Đáng lưu ý, các sản phẩm đã tự công bố trước ngày 26/1/2026 sẽ có thời hạn 12 tháng để hoàn tất việc công bố lại theo tiêu chuẩn mới. Nếu quá thời hạn này mà doanh nghiệp không thực hiện thì hồ sơ cũ sẽ chính thức không còn giá trị pháp lý. 

Mở rộng hậu kiểm và kiểm soát chặt chẽ quảng cáo mạng xã hội

Về hậu kiểm, quy định mới tăng cường giám sát, đảm bảo các sản phẩm lưu thông trên thị trường chất lượng và an toàn, bổ sung quy định về kiểm tra theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất.

Trong 30 ngày kể từ ngày cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm cung cấp phương pháp kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng sản phẩm của cơ sở sản xuất cho các cơ sở kiểm nghiệm được chỉ định phục vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm để triển khai lấy mẫu giám sát chất lượng trên thị trường.

Đặc biệt là các hoạt động quảng cáo trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội sẽ bị giám sát nghiêm ngặt hơn. Đối với người quảng cáo, đặc biệt là KOLs/KOC, chính sách mới yêu cầu công khai mối quan hệ tài trợ, chấm dứt tình trạng quảng cáo “núp bóng trải nghiệm”.

Những trường hợp vi phạm sẽ đối mặt với các biện pháp mạnh tay như thu hồi giấy phép hay gỡ bỏ thông tin sản phẩm và đình chỉ hoạt động cơ sở để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật về an toàn thực phẩm. Đây là bước đi cần thiết để lập lại trật tự trong hoạt động quảng cáo thực phẩm, lĩnh vực từng gây nhiều bức xúc xã hội thời gian qua.

 

Bộ Y tế: Tăng cường hậu kiểm với nhóm thực phẩm bảo vệ Sức Khỏe

Bộ Y tế cần xử lý ngay một số hạn chế, bất cập của Luật An toàn thực phẩm

Bộ Y tế đề xuất tăng mức xử phạt vi phạm an toàn thực phẩm

Quy chuẩn mới về an toàn thực phẩm trong sản xuất thực phẩm chức năng