Cách bảo vệ hệ vi sinh đường ruột khi uống kháng sinh

Kháng sinh có thể làm giảm đa dạng hệ vi sinh đường ruột

Thuốc kháng sinh tác động đến đường ruột ra sao?

Nghiên cứu tại Đại học Uppsala (Thụy Điển) chỉ ra một vấn đề đáng chú ý: Chỉ một đợt sử dụng kháng sinh cũng có thể gây ra những thay đổi lâu dài đối với hệ vi sinh vật đường ruột.

Những thay đổi rõ rệt nhất được ghi nhận khi dùng thuốc clindamycin, fluoroquinolone và flucloxacillin. Những người sử dụng các thuốc này có mức đa dạng vi sinh vật trong ruột giảm khoảng 10-15%. Ở một số trường hợp, sự suy giảm này vẫn còn tồn tại ngay cả khi họ đã dùng kháng sinh từ 4-8 năm trước.

Dù vậy, kết quả nghiên cứu trên không có nghĩa mọi người nên tránh sử dụng kháng sinh. Thuốc kháng sinh là chỉ định cần thiết trong điều trị nhiễm trùng do vi khuẩn. Điều quan trọng hơn cả là người bệnh cần tuân thủ đơn thuốc, uống đúng và đủ liều, không tự ý ngưng thuốc.

Cách hạn chế tác động của thuốc kháng sinh đến đường ruột

Đường ruột của chúng ta có hàng nghìn chủng vi khuẩn cùng sinh sống. Các lợi khuẩn sẽ giúp tiêu hóa thức ăn, sản xuất các dưỡng chất thiết yếu và ngăn chặn sự xâm nhập của các vi khuẩn có hại. Tuy nhiên, kháng sinh được kê đơn để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh cũng có thể đồng thời loại bỏ cả lợi khuẩn.

Trong thời gian dùng thuốc kháng sinh, người bệnh nên duy trì chế độ ăn lành mạnh, giúp bảo vệ hệ vi sinh đường ruột. Lời khuyên của các chuyên gia y tế nên ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc thực vật và chứa probiotic tự nhiên. Trong đó, những nguồn probiotic tự nhiên như sữa chua, sữa kefir, kombucha, kim chi, dưa muối thường mang lại hiệu quả tốt nhất.

Theo BS. Michael Passarella, Khoa tiêu hóa tại Bệnh viện St. Vincent, Đại học Alabama (Mỹ), tin vui là đường ruột có khả năng tự phục hồi khá tốt. Đối với hầu hết mọi người, hệ vi sinh sẽ trở lại gần như bình thường trong vòng hai đến tám tuần sau khi dùng kháng sinh.

Một số chủng lợi khuẩn như Lactobacillus, Bifidobacterium và nấm men Saccharomyces boulardii còn được chứng minh có thể giúp giảm nguy cơ tiêu chảy liên quan đến kháng sinh. Khi lựa chọn thực phẩm chức năng chứa probiotic, BS Passarella khuyến nghị không cần thiết phải theo những sản phẩm đắt tiền hoặc quảng cáo rầm rộ. Hàm lượng vi khuẩn (CFU) cao chưa chắc đã tốt hơn, quan trọng hơn cả là chủng vi khuẩn.

Về dinh dưỡng, nên bổ sung nhiều trái cây, rau xanh và các thực phẩm giàu chất xơ trong khẩu phần hằng ngày. Tuy vậy, xây dựng chế độ ăn tốt cho đường ruột không chỉ đơn giản là ăn càng nhiều rau càng tốt. Một số loại rau như bông cải, súp lơ có thể gây khó chịu đối với những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm. 

Cũng lưu ý về việc bổ sung probiotic, BS. Sahil Khanna thuộc Hệ thống y tế Mayo Clinic (Mỹ) cho biết, không nên sử dụng trong quá trình uống thuốc kháng sinh. Khả năng cao thuốc sẽ tiêu diệt luôn các lợi khuẩn và không đem lại nhiều lợi ích.

Ông cũng cho biết phần lớn vi sinh vật trong đường ruột vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Nhiều loại không thể nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Vì vậy thực phẩm chức năng chứa probiotic không thể thay thế cho chế độ ăn đa dạng, lành mạnh.

 

Kháng sinh có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột?

Podcast: Bị cúm A có nên dùng kháng sinh không?

WHO cảnh báo: bệnh lậu kháng kháng sinh gia tăng

Cần hành động ngay để chống lại tình trạng kháng kháng sinh