Bị béo phì có phải do tình trạng kháng leptin?

Hỗ trợ hoạt động của hormone leptin trong cơ thể có thể giúp ngăn ngừa béo phì

Leptin là gì?

Leptin là một hormone được sản sinh chủ yếu bởi các tế bào mỡ, có vai trò điều hòa cảm giác thèm ăn, cân bằng năng lượng, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và duy trì cân nặng của bạn. Thường được gọi là “hormone mang tới cảm giác no”, leptin gửi tín hiệu đến não (đặc biệt là vùng dưới đồi) để thông báo khi cơ thể đã có đủ năng lượng dự trữ. Nói một cách đơn giản, hormone này giúp trả lời câu hỏi: “Cơ thể đã dự trữ đủ năng lượng hay vẫn cần ăn thêm”?

Khi hormone leptin hoạt động hiệu quả, cảm giác thèm ăn thường giảm khi lượng năng lượng dự trữ đã đủ. Khi xảy ra tình trạng kháng leptin, não bộ có thể không phản ứng đúng với tín hiệu của hormone này, từ đó góp phần làm tăng cảm giác đói, giảm tiêu hao năng lượng và dẫn đến tăng cân khó kiểm soát.

Leptin cùng với các hormone khác tham gia điều hòa cảm giác thèm ăn, bao gồm ghrelin, insulin, GLP-1 và peptide YY.

Ở ngưỡng “cân nặng lý tưởng” của cơ thể, các tế bào mỡ sản sinh một lượng leptin nhất định, giúp duy trì sự cân bằng năng lượng nội tại cần thiết cho các chức năng tế bào thiết yếu, từ đó giúp kiểm soát cân nặng ổn định.

Leptin có tác dụng gì?

 

Chế độ ăn dựa trên thực vật ngừa béo phì ở phụ nữ mãn kinh

Podcast: Tại sao không cần thêm muối khi nấu đồ ăn dặm cho con?

Nhiệm vụ chính của leptin là giúp não bộ theo dõi lượng năng lượng dự trữ dài hạn của cơ thể. Hormone này thực hiện điều đó bằng cách gửi các tín hiệu liên quan đến:

- Cảm giác đói và no.

- Mức tiêu hao năng lượng.

- Dự trữ mỡ trong cơ thể.

- Quá trình trao đổi chất.

- Chức năng hormone sinh sản.

- Hoạt động của hormone tuyến giáp và tuyến thượng thận.

- Chức năng miễn dịch.

- Chuyển hóa xương.

Khi nồng độ leptin tăng và não bộ phản ứng phù hợp, cảm giác đói thường giảm xuống và mức tiêu hao năng lượng có thể tăng lên. Khi tín hiệu leptin suy giảm, khả năng điều hòa cảm giác thèm ăn có thể trở nên kém hiệu quả hơn.

Leptin không đơn thuần là một “hormone giảm cân”. Trên thực tế, những người có nhiều mỡ trong cơ thể thường có nồng độ leptin cao hơn. Vấn đề thường không phải là cơ thể thiếu leptin, mà là tín hiệu leptin hoạt động kém hiệu quả. Tình trạng này còn được gọi là kháng leptin.

Ở hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh, sự thay đổi cân nặng sẽ kéo theo sự thay đổi nồng độ hormone leptin, khiến cảm giác thèm ăn tăng lên. Tuy nhiên, ở một số người dễ bị ảnh hưởng, hệ thống cân bằng năng lượng này dường như hoạt động không đúng cách.

Hiện vẫn còn nhiều điều cần tìm hiểu về cách tình trạng kháng leptin (hoặc giảm độ nhạy với tín hiệu leptin) hình thành và những biện pháp có thể giúp phòng ngừa hoặc cải thiện tình trạng này. Nhiều chuyên gia cho rằng việc có chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, duy trì lối sống căng thẳng và ít vận động là sự kết hợp thuận lợi cho sự phát triển của tình trạng kháng leptin.

Người bị kháng hormone leptin không còn đủ nhạy cảm với các tín hiệu mà hormone gửi đi. Điều này có thể khiến bạn cần ăn nhiều hơn mức cần thiết mới cảm thấy “no” hoặc thỏa mãn, do não bộ không nhận được thông điệp rằng cơ thể đã nạp đủ calorie từ thức ăn.

Mặc dù cơ chế chính xác vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn, song nhiều chuyên gia cho rằng béo phì làm thay đổi nhiều quá trình ở cấp độ tế bào, từ đó cản trở quá trình truyền tín hiệu leptin bình thường.

Bản thân tình trạng kháng leptin có thể không trực tiếp gây béo phì, nhưng có thể góp phần tạo ra những thay đổi ở mức độ tế bào làm tăng khả năng tăng cân khi kết hợp với các yếu tố di truyền và môi trường.

 

Trong bài viết tiếp theo, Tạp chí Sức khỏe+ sẽ giúp bạn tìm hiểu các dấu hiệu cảnh báo tình trạng kháng leptin, cũng như những cách giúp cơ thể sử dụng hormone này hiệu quả hơn. Kính mong quý độc giả đón đọc!