Đừng bắt bản thân mạnh mẽ khi lần đầu làm mẹ

Những tháng đầu làm mẹ có thể khiến phụ nữ kiệt sức, hoang mang và nghi ngờ khả năng của chính mình

Khi “người mẹ hoàn hảo” trở thành áp lực

Quan niệm về một người mẹ lý tưởng ngày nay đặt ra rất nhiều yêu cầu: Phải chăm con đúng cách, lựa chọn phương pháp nuôi dạy phù hợp, cân bằng công việc và gia đình, đồng thời luôn ổn định về cảm xúc.

Mạng xã hội càng khiến áp lực này rõ rệt hơn khi hình ảnh những gia đình hạnh phúc, những người mẹ luôn kiên nhẫn và những đứa trẻ phát triển tốt xuất hiện dày đặc. Các vấn đề như chi phí sinh hoạt, thời gian nghỉ thai sản hạn chế và dịch vụ chăm sóc trẻ đắt đỏ cũng khiến việc cân bằng giữa công việc và việc chăm sóc gia đình trở nên khó khăn hơn.

Trong hoàn cảnh đó, “khả năng phục hồi” nếu chỉ được hiểu là một phẩm chất sẵn có sẽ vô tình tạo thêm áp lực. Người mẹ có thể nghĩ rằng mình hoặc là người mạnh mẽ, hoặc là người không đủ năng lực để vượt qua khó khăn.

Thực tế, các nghiên cứu tâm lý học cho thấy khả năng phục hồi phức tạp hơn nhiều. Mô hình “danh mục khả năng phục hồi” của nhà tâm lý học Sherry Hamby (Mỹ) và cộng sự cho rằng sức khỏe thể chất, tinh thần sau nghịch cảnh phụ thuộc vào sự kết hợp của nhiều nguồn lực khác nhau.

Khả năng phục hồi đến từ nhiều nguồn lực

Theo mô hình này, khả năng phục hồi có thể được nhìn qua 4 nhóm yếu tố:

- Thứ nhất là khả năng tạo dựng ý nghĩa. Đây là cảm giác có mục tiêu, hy vọng và nhận thức rõ điều gì khiến cuộc sống có giá trị. Với nhiều phụ nữ, công việc, sự nghiệp và tính độc lập từng là những yếu tố giúp tạo nên bản sắc cá nhân. Sau khi sinh con, những điều này có thể tạm thời bị gián đoạn, khiến họ cảm thấy mất phương hướng.

- Thứ hai là khả năng tự điều chỉnh. Đây là năng lực nhận biết, quản lý cảm xúc, tự trấn an và nhìn nhận vấn đề một cách tỉnh táo. Những tháng đầu sau sinh lại là thời điểm các kỹ năng này dễ bị ảnh hưởng bởi thay đổi nội tiết tố, thiếu ngủ và tình trạng căng thẳng kéo dài. Vì vậy, ngay cả những người vốn có khả năng kiểm soát cảm xúc tốt cũng có thể gặp khó khăn.

- Thứ ba là các mối quan hệ hỗ trợ. Người bạn đời, cha mẹ, anh chị em và bạn bè đều có thể trở thành nguồn lực quan trọng. Tuy nhiên, sự hỗ trợ chỉ thực sự hữu ích khi phù hợp với nhu cầu của người mẹ. Những lời khuyên không được yêu cầu, sự phán xét hoặc so sánh đôi khi có thể khiến họ thêm căng thẳng.

- Cuối cùng là môi trường sống. Khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc trẻ, thời gian nghỉ thai sản, phương tiện đi lại, không gian xanh, các nhóm hỗ trợ cha mẹ và chính sách tại nơi làm việc đều có thể ảnh hưởng đến khả năng thích nghi của người mẹ.

Điều này cho thấy một người mẹ gặp khó khăn không nhất thiết vì cô ấy thiếu bản lĩnh. Đôi khi, vấn đề nằm ở việc cô ấy đang phải đối mặt với quá nhiều áp lực trong khi có quá ít nguồn lực hỗ trợ.

Đừng để người mẹ phải xoay xở một mình

Trên thực tế, với nhiều trường hợp, việc cải thiện tình trạng không đến từ một giải pháp duy nhất. Người mẹ cần thời gian để thích nghi với vai trò mới, đồng thời tìm lại những hoạt động giúp cô cảm thấy mình vẫn là chính mình.

Người mẹ cũng cần tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người mà mình cảm thấy an toàn về mặt cảm xúc. Việc kết nối với những người bạn cũng đang trải qua hoàn cảnh tương tự sẽ giúp giảm cảm giác cô lập và nhận ra rằng khó khăn sau sinh không phải trải nghiệm chỉ riêng mình gặp phải.

Khi em bé bắt đầu ngủ tốt hơn, sức khỏe và khả năng điều tiết cảm xúc của người mẹ cũng dần được cải thiện. Tuy nhiên, nếu tình trạng buồn bã, lo âu, kiệt sức hoặc khó kiểm soát cảm xúc kéo dài, việc tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc nhân viên y tế là điều cần thiết.

Các cặp vợ chồng cũng nên trao đổi trước khi em bé chào đời về cách mỗi người đối phó với căng thẳng, ai có thể hỗ trợ khi cả hai kiệt sức và làm thế nào để mỗi người vẫn có thời gian nghỉ ngơi riêng. Đây là những chuẩn bị thực tế nhưng thường bị bỏ qua.

Làm mẹ những tháng đầu vốn đã nhiều thử thách. Vì vậy, thay vì yêu cầu người phụ nữ phải luôn mạnh mẽ, điều cần thiết hơn là xây dựng một mạng lưới đủ an toàn để họ có thể tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần.

Nhìn chung, việc phục hồi của người mẹ không chỉ là việc của riêng họ. Gia đình, cộng đồng và xã hội đều có vai trò trong việc tạo ra những điều kiện giúp người mẹ thích nghi và chăm sóc bản thân tốt hơn.

 

Bà bầu hay quên: “Siêu năng lực” khi làm mẹ

U nang buồng trứng: “Thủ phạm” tước đoạt khả năng làm mẹ của phụ nữ

Podcast: Hướng dẫn mẹ bỉm tránh thai an toàn sau sinh

Bí quyết chăm sóc da nhàn tênh cho mẹ bỉm sau sinh