Dấu hiệu nào cảnh báo cơ thể thiếu sắt?

Người dân không nên tự chẩn đoán thiếu sắt chỉ dựa trên dấu hiệu làn da

Thực hư dấu hiệu thiếu sắt trên khuôn mặt

Gần đây, từ khóa "gương mặt thiếu sắt" (ferritin face) lan truyền rầm rộ trên mạng xã hội. Theo đó mọi người tự chẩn đoán tình trạng thiếu sắt qua dấu hiệu như làn da xỉn màu, khô ráp, quầng thâm mắt và môi nứt nẻ.

Các chuyên gia y tế cảnh báo đây không phải là một chẩn đoán chính thức và không có bộ tiêu chí chuẩn nào để định nghĩa hiện tượng này. Tuy nhiên, thiếu sắt kéo dài thực sự có thể gây ra những thay đổi thấy rõ trên diện mạo.

Sắt là khoáng chất thiết yếu để cơ thể sản xuất hemoglobin - loại protein trong hồng cầu đảm nhận nhiệm vụ vận chuyển oxy từ phổi đến các cơ quan.

Khi lượng sắt sụt giảm, cơ thể sẽ ưu tiên nguồn oxy cho các cơ quan sinh tồn quan trọng, khiến lưu lượng máu đến da bị thu hẹp. Hậu quả là nước da trở nên xanh xao, nhợt nhạt. Vị trí thể hiện rõ nhất tình trạng này thường không nằm ở da mặt, mà ở niêm mạc bên trong mi mắt dưới hoặc dưới lưỡi.

Bên cạnh đó, sắt đóng vai trò then chốt trong quá trình tái tạo của các tế bào có tốc độ chuyển hóa nhanh như da, tóc và móng. Khi thiếu hụt vi chất này, làn da có thể trở nên mỏng, khô, nứt nẻ ở khóe miệng, móng tay giòn, dễ gãy, mọc chậm và tóc xơ gãy hoặc rụng nhiều.

Cơ thể thiếu sắt biểu hiện ra sao?

Những biểu hiện ngoài da thường xuất hiện muộn và không phải là dấu hiệu duy nhất cảnh báo cơ thể thiếu sắt. Tình trạng này thường hưởng trực tiếp đến thể trạng và năng lượng hoạt động hàng ngày:

- Mệt mỏi dai dẳng và kiệt sức, cơ thể luôn trong trạng thái uể oải, suy giảm năng suất làm việc.

- Khó thở, đau ngực và đánh trống ngực. Người bệnh dễ cảm thấy hụt hơi, đau ngực hoặc tim đập dồn dập ngay cả khi vận động nhẹ hay tập thể dục.

- Đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, khó tập trung và suy giảm nhận

- Hội chứng Pica: Nồng độ sắt thấp khiến cơ thể nảy sinh cảm giác thèm ăn những thứ bất thường như đá lạnh, phấn hoặc xà phòng.

- Lạnh tay chân, ù tai dạng mạch (nghe tiếng "vù vù" trùng nhịp tim), rối loạn giấc ngủ và tâm trạng thất thường.

Rủi ro khi tự ý bổ sung sắt không qua thăm khám

Nhiều người khi thấy mệt mỏi hay da dẻ kém tươi tắn thường tự tìm mua sản phẩm bổ sung sắt. Tuy nhiên, có nhiều tình trạng khác như suy giảm chức năng tuyến giáp, bệnh tự miễn (như hội chứng Sjögren) hay thời kỳ tiền mãn kinh cũng gây ra triệu chứng rụng tóc, khô da, mệt mỏi tương tự thiếu sắt.

Bổ sung sắt khi cơ thể không thiếu có thể dẫn đến ngộ độc sắt, gây tổn thương đường tiêu hóa, gan, tim và thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Viên sắt dạng uống cũng hay gây tác dụng phụ như táo bón, kích ứng dạ dày.

Thiếu sắt còn có thể là hệ quả của các bệnh cản trở hấp thu (như bệnh Celiac, viêm ruột, dùng thuốc đau dạ dày kéo dài) hoặc mất máu mạn tính (rong kinh, loét dạ dày, u xơ tử cung, ung thư đại trực tràng).

Xét nghiệm máu là cách duy nhất để xác định cơ thể có bị thiếu sắt hay không. Bác sĩ không chỉ dựa vào chỉ số sắt trong máu mà sẽ chỉ định xét nghiệm ferritin. Đây là chỉ số phản ánh chính xác nhất lượng sắt dự trữ của cơ thể. Từ đó, người bệnh sẽ được thăm khám và chỉ định điều trị đúng nguyên nhân.

 

Thèm nhai đá cảnh báo nguy cơ thiếu sắt?

5 dấu hiệu thiếu sắt thường gặp

5 nhóm thực phẩm cản trở hấp thu sắt người thiếu máu nên lưu ý

Podcast: Vì sao phụ nữ mang thai dễ thiếu máu?