Bác sỹ ơi

Những điều cần biết khi xông giải cảm bằng thảo dược

SUCKHOE+ | Xông giải cảm là phương pháp được nhiều gia đình áp dụng khi bị cảm lạnh để làm ấm cơ thể và giảm cảm giác khó chịu. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ phát huy hiệu quả khi áp dụng đúng trường hợp, lựa chọn thảo dược phù hợp và thực hiện đúng cách.

27/07/2026 09:25

Nồi xông giải cảm thường kết hợp nhiều loại thảo dược có chứa tinh dầu - Ảnh minh họa

Podcast: Nguy cơ ngộ độc khí H2S ở quanh ta

Có gì ở 7 hòn đảo Đông Frisia nước Đức?

Tại sao tim đập nhanh, vã mồ hôi nhưng kiểm tra tim vẫn bình thường?

Những sai lầm thường gặp khi chữa thủy đậu cho trẻ?

Theo TS.BS Ngô Thị Kim Oanh, Trưởng khoa Châm cứu - Dưỡng sinh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3, trong y học cổ truyền, xông thảo dược thường được áp dụng cho người mắc cảm mạo phong hàn - bệnh cảm lạnh theo y học cổ truyền do gió lạnh (phong hàn) xâm nhập vào cơ thể. Người bệnh có thể có các biểu hiện như sợ lạnh, ngạt mũi, hắt hơi, chảy nước mũi trong, đau đầu, đau mỏi người, sốt nhẹ, ít hoặc không ra mồ hôi.

TS.BS Ngô Thị Kim Oanh cho biết, việc xông chính là kết hợp tác dụng của hơi nóng và các vị thuốc để làm ấm cơ thể, hỗ trợ phát tán phong hàn và giúp cơ thể ra mồ hôi ở mức vừa phải.

Thảo dược thường dùng để xông giải cảm

Để nấu một nồi nước xông, người dân không cần chuẩn bị quá nhiều nguyên liệu. TS.BS Ngô Thị Kim Oanh cho biết, có thể sử dụng những loại thảo dược quen thuộc như sả, lá bưởi hoặc lá chanh, tía tô, kinh giới, hương nhu và bạc hà. Nếu có sẵn, có thể bổ sung thêm lá tre, lá hành hoặc lá tỏi.

Trong đó, sả, lá bưởi, lá chanh, hương nhu và bạc hà là những loại chứa nhiều tinh dầu, tạo nên mùi thơm đặc trưng của nồi xông. Tía tô và kinh giới là những vị thuốc thường được sử dụng trong y học cổ truyền đối với các trường hợp cảm mạo phong hàn phù hợp. Lá tre được đưa vào một số bài thuốc xông khi người bệnh có biểu hiện phát sốt. Lá hành và lá tỏi cũng nằm trong nhóm nguyên liệu được Bộ Y tế hướng dẫn sử dụng để xông giải cảm.

Chuẩn bị và nấu nồi xông đúng cách

Theo TS.BS Ngô Thị Kim Oanh, mỗi lần xông có thể chọn khoảng 4-6 loại thảo dược, mỗi loại từ 50-100gr, với tổng lượng khoảng 500-700 gr, nấu cùng 2-3 lít nước.

Các loại lá cần được nhận diện đúng, rửa sạch và loại bỏ phần sâu hoặc úa hỏng. Không sử dụng cây mọc hoang chưa rõ tên, nguyên liệu có nguy cơ nhiễm thuốc bảo vệ thực vật hoặc đã bị nấm mốc. Người dân cũng không nên tự ý cho tinh dầu cô đặc vào nồi xông vì nồng độ quá cao có thể gây kích ứng mắt, da và đường hô hấp.

Để giữ được tinh dầu, các nguyên liệu ít chứa tinh dầu như lá tre, lá hành hoặc lá tỏi nên cho vào đun trước. Khi nước sôi, mới thêm sả, lá bưởi, lá chanh, tía tô, kinh giới, hương nhu hoặc bạc hà, sau đó đậy kín, đun sôi trở lại trong thời gian ngắn rồi tắt bếp. Cách làm này giúp hạn chế các thành phần dễ bay hơi bị thất thoát trước khi xông.

Xông thế nào để đảm bảo an toàn?

Theo TS.BS Ngô Thị Kim Oanh, nồi xông cần được đặt trên mặt phẳng thấp, chắc chắn và tránh xa trẻ nhỏ. Khi bắt đầu xông, người bệnh nên mở nắp từ từ, giữ khoảng cách phù hợp để hơi nóng không phả trực tiếp vào mặt.

Thời gian xông thường khoảng 15-20 phút, nhưng có thể kết thúc sớm hơn khi cơ thể đã ấm và bắt đầu ra mồ hôi. Không nên cố xông đến khi mồ hôi ra nhiều, hoa mắt hoặc kiệt sức.

Sau khi xông, người bệnh cần lau khô người, thay quần áo, uống nước ấm, nghỉ ngơi và tránh tiếp xúc đột ngột với gió lạnh.

Giữ ấm cơ thể sau khi xông là bước quan trọng để phát huy hiệu quả của phương pháp này

Nếu trong quá trình xông xuất hiện các biểu hiện như chóng mặt, hồi hộp, buồn nôn, tức ngực, khó thở, nóng rát da hoặc ra mồ hôi không ngừng, cần dừng xông ngay.

Một số lưu ý quan trọng

TS.BS Ngô Thị Kim Oanh cho biết phụ nữ mang thai, trẻ em, người cao tuổi suy yếu không nên tự xông tại nhà.

Tai nạn thường gặp nhất khi xông là bỏng do nồi nước nóng bị đổ, đặc biệt khi đặt nồi trên giường, ghế không vững hoặc ngay trong lòng người xông.

TS.BS Ngô Thị Kim Oanh cũng lưu ý xông giải cảm không phù hợp với mọi trường hợp sốt. Người sốt cao, họng sưng đỏ và đau nhiều, khát nước, đờm vàng, khó thở, đau ngực, lơ mơ, nôn nhiều hoặc mệt lả, người giảm cảm giác nóng lạnh, người đang có cơn tăng huyết áp, người mắc hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đang tiến triển cần đi khám để xác định nguyên nhân.

Theo TS.BS Ngô Thị Kim Oanh, xông giải cảm là phương pháp điều trị trong y học cổ truyền, cần được áp dụng đúng thể bệnh và thực hiện vừa đủ. TS.BS Ngô Thị Kim Oanh cũng nhấn mạnh không nên hiểu rằng hơi xông có thể thay thế thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc tiêu diệt hoàn toàn tác nhân gây bệnh trong đường hô hấp.

Nếu các triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng nặng, người bệnh nên đi khám thay vì tiếp tục tự xông tại nhà.