Ung thư

Thúc đẩy sàng lọc sớm để giảm tử vong do ung thư phổi

SUCKHOE+ | Việt Nam mỗi năm ghi nhận có hơn 24.000 ca ung thư phổi và trên 22.000 ca tử vong. Trước thực trạng đa số bệnh nhân phát hiện muộn, ngành y tế định hướng tăng cường dự phòng và xây dựng mô hình sàng lọc phù hợp.

11/02/2026 16:03

TS. Lê Thái Hà - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phát biểu tại hội thảo

TS. Cao Hưng Thái: Phải lấy lại ngay niềm tin của người tiêu dùng

Tại sao người bệnh tim hay thấy mệt rũ trong ngày?

Chức năng thận suy giảm có đảo ngược được không?

Phân biệt sạm da, tăng sắc tố và nám để bảo vệ da hiệu quả

Gánh nặng lớn trong nhóm bệnh không lây nhiễm

Bệnh viện K phối hợp Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) tổ chức hội thảo về tăng cường phòng chống và sàng lọc phát hiện sớm ung thư phổi. Sự kiện có sự tham dự của đại diện nhiều đơn vị thuộc Bộ Y tế, các bệnh viện, viện nghiên cứu và chuyên gia quốc tế.

Theo GLOBOCAN 2022 (dự án của Cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế), Việt Nam ghi nhận hơn 24.000 ca mắc mới ung thư phổi mỗi năm, đứng thứ hai trong các loại ung thư. Số ca tử vong trên 22.000 trường hợp, cao nhất trong nhóm bệnh ung thư. Phần lớn bệnh nhân được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

TS. Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, cho biết các bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 79% tổng số ca tử vong hằng năm tại Việt Nam. Trong đó, ung thư là một trong bốn nhóm nguyên nhân chính. Thực tế này đặt ra yêu cầu chuyển hướng từ điều trị sang dự phòng và phát hiện sớm.

Hội thảo là cơ sở quan trọng để Việt Nam tham khảo trong xây dựng chính sách và mô hình thí điểm phù hợp

Phát hiện muộn làm giảm cơ hội điều trị

Theo GS.TS.BS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K, Viện trưởng Viện Ung thư Quốc gia, hơn 2/3 bệnh nhân ung thư phổi tại Việt Nam đến khám khi bệnh đã tiến triển. Khi đó, khả năng điều trị giảm rõ rệt, chi phí điều trị tăng và chất lượng sống bị ảnh hưởng.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy sàng lọc ở nhóm nguy cơ cao có thể giúp giảm 20-30% tỷ lệ tử vong do ung thư phổi. Tuy nhiên, việc triển khai cần căn cứ vào điều kiện thực tế, nguồn lực và hệ thống quản lý.

Hội thảo cũng ghi nhận nhiều chia sẻ từ các chuyên gia đến từ Nhật Bản và Malaysia về chiến lược xây dựng và triển khai mô hình sàng lọc ung thư phổi cho nhóm nguy cơ cao.

GS.TS.BS. Lê Văn Quảng cho biết: “Trên thực tế, các quốc gia như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan đã triển khai những chương trình sàng lọc ở quy mô quốc gia hoặc khu vực. Một số nước đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong việc sàng lọc phát hiện sớm dựa trên các hình ảnh X-quang và CT, và đã đạt được những hiệu quả đáng khích lệ”.

Hoàn thiện chính sách và xây dựng mô hình phù hợp

Về định hướng chính sách, Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định dự phòng là trụ cột của hệ thống y tế. Việc xây dựng và hoàn thiện Luật Phòng bệnh, triển khai các chương trình y tế - dân số và định hướng hình thành Quỹ phòng bệnh thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong đầu tư cho y tế dự phòng, sàng lọc và phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm, trong đó có ung thư. Đặc biệt, Bộ Y tế xác định ung thư phổi là một trong những lĩnh vực ưu tiên trong Chiến lược quốc gia phòng chống bệnh không lây nhiễm, với định hướng xuyên suốt là phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý lâu dài.

Bộ Y tế sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động dự phòng như phòng chống tác hại thuốc lá, chủ động bảo vệ sức khỏe trước tác động của ô nhiễm không khí, kiểm soát yếu tố nguy cơ nghề nghiệp và môi trường. Đồng thời, từng bước nghiên cứu, xây dựng và đánh giá các mô hình dự phòng, sàng lọc phát hiện sớm ung thư phổi phù hợp với điều kiện Việt Nam, dựa trên bằng chứng khoa học quốc tế, dữ liệu dịch tễ trong nước và phân tích chi phí - hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc tăng cường năng lực hệ thống y tế được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, chuẩn hóa quy trình chẩn đoán, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong phát hiện sớm, cũng như tăng cường liên thông dữ liệu giữa y tế dự phòng, khám chữa bệnh và hệ thống ghi nhận ung thư. Đây là những yếu tố then chốt để hình thành một hệ thống phòng chống ung thư phổi toàn diện, hiệu quả và bền vững.

Bước chuẩn bị cho các đề án thí điểm

Việc triển khai sàng lọc ung thư phổi trên diện rộng cần lộ trình rõ ràng để tránh quá tải và lãng phí nguồn lực. Các ý kiến tại hội thảo được xem là cơ sở tham khảo cho việc xây dựng chính sách và mô hình thí điểm trong thời gian tới.

Trong bối cảnh số ca mắc và tử vong ở mức cao, phát hiện sớm được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí điều trị, đồng thời nâng cao hiệu quả kiểm soát ung thư phổi tại Việt Nam.