Vì sao tiếng ồn, ánh sáng và mùi hương có thể khiến bạn căng thẳng?

Những tín hiệu vô hình quanh bạn đang âm thầm ảnh hưởng sức khỏe tinh thần.

Theo các chuyên gia tâm lý, hạch hạnh nhân (amygdala) - trung tâm phát hiện nguy cơ của não bộ - luôn xử lý các tín hiệu từ giác quan trước khi phần não lý trí kịp nhận biết chuyện gì đang xảy ra.

"Não bộ không chờ suy nghĩ bắt kịp rồi mới phản ứng. Ngay khi bạn nhận thức được có điều bất ổn, hệ thần kinh thực chất đã kích hoạt phản ứng căng thẳng từ trước đó", Tiến sĩ tâm lý Ken Martz tại Mỹ cho biết. Điều này đồng nghĩa với việc nhiệt độ, ánh sáng hay tiếng ồn xung quanh đều đang liên tục tác động đến mức độ căng thẳng của mỗi người.

Tác động vô hình từ môi trường

Mỗi giác quan có tốc độ truyền tín hiệu đến não bộ khác nhau, trong đó khứu giác đóng vai trò đặc biệt. Theo TS. Martz, hệ khứu giác là giác quan duy nhất kết nối trực tiếp đến hệ viền - trung tâm xử lý cảm xúc của não. Đây là lý do một mùi nước hoa hay hương nến quen thuộc có thể lập tức thay đổi tâm trạng trước cả khi bạn kịp gọi tên mùi hương đó.

Nhiều nghiên cứu cho thấy tới 85% trạng thái cảm xúc được định hình bởi môi trường xung quanh thay vì những dòng suy nghĩ trong đầu. Con người thường không tự suy nghĩ để trở nên lo âu, mà chính việc cảm nhận môi trường đã vô tình kích hoạt trạng thái này.

Cuộc sống hiện đại với văn phòng không gian mở, tiếng thông báo điện thoại liên tục, ánh sáng xanh từ màn hình đang tạo ra những kích thích mà hệ thần kinh chưa kịp tiến hóa để thích nghi. Sự quá tải giác quan này tích tụ âm thầm qua từng giờ. Do đó, nhiều người dễ nổi cáu vì một chuyện nhỏ mà không nhận ra nguyên nhân sâu xa là do não bộ đã hứng chịu quá nhiều kích thích trong suốt cả ngày.

Giải pháp giảm bớt kích thích cho hệ thần kinh

Để xoa dịu hệ thần kinh quá tải, bạn không nhất thiết phải tìm đến những kỳ nghỉ đắt đỏ hay thay đổi cuộc sống một cách cực đoan. Bước đầu tiên là chủ động giảm bớt các tác nhân kích thích bằng những thói quen nhỏ:

- Ăn một bữa cơm không sử dụng điện thoại.

- Dành 10 phút tĩnh lặng mỗi ngày.

- Dạo bộ ở không gian xanh thay vì phố xá đông đúc.

- Bật nhạc không lời nhẹ nhàng khi làm việc.

Mục tiêu của các hoạt động này là gửi tín hiệu an toàn đến hệ thần kinh. Bên cạnh đó, việc hòa mình vào thiên nhiên mang lại hiệu quả phục hồi rất cao. "Chỉ cần 20 phút ở ngoài trời có thể giúp giảm nồng độ cortisol, hạ nhịp tim và đưa hệ thần kinh về trạng thái thư giãn", ông Martz nhấn mạnh.

Trong những khoảnh khắc căng thẳng hay choáng ngợp, TS. Martz khuyên dùng kỹ thuật "5-4-3-2-1", một phương pháp giúp đưa tâm trí trở lại với thực tại thông qua các giác quan.

Cách thực hiện gồm:

• Nhìn và xác định 5 thứ bạn có thể thấy.
• Chú ý đến 4 cảm giác cơ thể có thể cảm nhận được, chẳng hạn bàn chân chạm sàn hoặc luồng không khí mát trên da.
• Lắng nghe 3 âm thanh xung quanh.
• Nhận biết 2 mùi hương hiện diện.
• Xác định 1 vị mà bạn có thể cảm nhận.

Về mặt thần kinh học, bài tập này buộc não bộ phải thoát khỏi vòng lặp lo âu để tập trung xử lý dữ liệu cảm giác thực tế.

"Bạn không thể vừa lo lắng về tương lai, vừa hoàn toàn hiện diện với những gì giác quan đang cảm nhận ở hiện tại. Vì vậy, lần tới khi cảm thấy bất an mà không rõ lý do, hãy thử quan sát xung quanh và hít thở sâu. Câu trả lời đôi khi không nằm trong suy nghĩ, mà ở chính môi trường bạn đang sống", vị chuyên gia đúc kết.

 

Căng thẳng thần kinh nên uống thuốc gì?

Vì sao càng căng thẳng, tay càng dễ run?

Ô nhiễm ánh sáng: Mối đe dọa âm thầm với sức khỏe và hệ sinh thái

5 mùi hương giúp bạn có giấc ngủ ngon