Báo động về lối sống khiến bệnh suy thận trẻ hóa

Hiện Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai đang quản lý khoảng 300 bệnh nhân lọc máu chu kỳ - Ảnh minh họa.

Đây là thông tin được các chuyên gia y tế Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ tại hội thảo khoa học “Lọc máu chu kỳ tại Bệnh viện Bạch Mai - chặng đường 54 năm phát triển và định hướng cho tương lai” vừa được tổ chức tại Hà Nội.

Hội thảo không chỉ là dịp nhìn lại những dấu mốc lịch sử trong hành trình hơn nửa thế kỷ hình thành và phát triển của một trong những cái nôi của chuyên ngành thận nhân tạo Việt Nam, mà còn mở ra những định hướng mới nhằm nâng cao chất lượng điều trị cho hàng chục nghìn người bệnh suy thận giai đoạn cuối trên cả nước.

Tại Hội thảo, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trong những năm gần đây, bệnh thận mạn tính đang là một thách thức lớn đối với hệ thống y tế toàn cầu cũng như tại Việt Nam.

Tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng gia tăng nhanh chóng, gắn liền với sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, cùng với quá trình già hóa dân số và những thay đổi trong lối sống hiện đại.

Đáng lưu ý, phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm, dẫn đến việc phát hiện muộn khi chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng.

"Đứng trước bối cảnh đó, các phương pháp điều trị thay thế thận, đặc biệt là lọc máu, đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong điều trị suy thận giai đoạn cuối ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Mục tiêu của lọc máu không chỉ để loại bỏ các chất độc hại tích tụ trong cơ thể, duy trì cân bằng nội môi, kéo dài sự sống, mà còn phải quan tâm tới vấn đề chất lượng cuộc sống ở người bệnh"- PGS.TS Đào Xuân Cơ nói.

Lối sống khiến bệnh suy thận trẻ hóa

Một trong những vấn đề được các chuyên gia đặc biệt quan tâm tại hội thảo là tình trạng trẻ hóa bệnh thận mạn tính.

Đánh giá thực tế điều trị tại bệnh viện, TS.BS Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ, bệnh suy thận mạn đang trẻ hóa. Ông cho biết, các bác sĩ đang nghiên cứu và sẽ sớm công bố các số liệu báo cáo cụ thể trong thời gian tới. Đây cũng sẽ là một lời cảnh báo gửi tới cộng đồng và xã hội về việc điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt, đặc biệt là duy trì chế độ vận động phù hợp để phòng tránh các bệnh lý chuyển hóa ở giới trẻ.

Theo TS.BS Nghiêm Trung Dũng, tại Việt Nam, bệnh lý về cầu thận và các bệnh về chuyển hóa (đái tháo đường, thừa cân, béo phì) là hai nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận giai đoạn cuối tại nước ta.

Ngoài nguyên nhân viêm cầu thận mạn, tỷ lệ trẻ hóa này còn liên quan đến các rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là thừa cân béo phì xuất hiện ngày một nhiều ở giới trẻ. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ lối sống: thói quen sinh hoạt, ăn uống không lành mạnh, sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn chứa hàm lượng chất bảo quản và lượng muối cao.

"Thứ hai là chế độ sinh hoạt không điều độ, kết hợp với việc ít vận động của giới trẻ hiện nay. Chính những yếu tố này đã làm gia tăng tình trạng béo phì và các bệnh lý chuyển hóa, từ đó thúc đẩy nhanh quá trình trẻ hóa của bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối tại Việt Nam" - TS.BS Dũng cảnh báo.

Riêng tại Bệnh viện Bạch Mai, hiện quản lý khoảng 300 bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Trước đây, ở thời điểm cao nhất, bệnh viện từng tiếp nhận khoảng gần 700 bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Để giảm tải cho các cơ sở y tế tuyến trung ương, Bệnh viện Bạch Mai đã hỗ trợ phát triển sâu rộng các đơn vị lọc máu chu kỳ ở tuyến cơ sở, thậm chí tuyến huyện.

Những dấu hiệu âm thầm dễ bị bỏ qua

TS Dũng cho biết, triệu chứng lâm sàng của bệnh thận mạn, đặc biệt là ở giai đoạn đầu, thường biểu hiện rất thầm kín. Chỉ đến khi bệnh tiến triển sang giai đoạn nặng thì các triệu chứng mới rõ ràng hơn.

 

Nguy cơ suy thận vì thói quen uống nước sai cách

Người bệnh suy thận kiêng ăn gì để tốt cho sức khỏe?

ĐQQH: Đề xuất miễn viện phí sớm cho bệnh nhân chạy thận, ung thư

Vẫn lạc quan dù gần 20 năm "sống chung" với máy chạy thận

Ví dụ, khi bệnh nhân đã xuất hiện phù trên lâm sàng, tăng huyết áp không kiểm soát được, có triệu chứng suy tim, thiếu máu hoặc buồn nôn... thì lúc đó việc phát hiện và điều trị đã muộn rồi.

Những dấu hiệu thầm kín khác của bệnh thận mạn bao gồm các bất thường về nước tiểu như: tiểu ra máu, nước tiểu có bọt, thay đổi về số lượng nước tiểu hoặc hay tiểu đêm. Khi có những biểu hiện này, người bệnh cần đi khám ngay tại các bác sĩ chuyên khoa.

Bên cạnh đó, những người có bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, thừa cân béo phì, hoặc gia đình có tiền sử mắc bệnh thận... cũng là nhóm đối tượng nguy cơ cao, cần được tầm soát sớm bệnh thận mạn tính.

Việc phát hiện sớm sẽ giúp kéo dài thời gian điều trị bảo tồn, hạn chế tối đa nguy cơ bệnh tiến triển sang giai đoạn cuối phải điều trị thay thế bằng chạy thận nhân tạo chu kỳ.

Để có một cơ thể khỏe mạnh, BS Dũng khuyến cáo, người dân nên kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 1 năm 1 lần, xét nghiệm nước tiểu là một trong những yếu tố cơ bản, rẻ tiền và gợi ý cho bệnh thận mạn. Nếu làm thêm xét nghiệm chuyên sâu hơn nữa thì rất tốt, như mức lọc cầu thận, chỉ số đánh giá chức năng thận.

Đặc biệt, những đối tượng có nguy cơ cao cần thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa để tầm soát phát hiện bệnh sớm.

 

Hành trình 54 năm phát triển và định hướng cho tương lai

Từ ca lọc máu chu kỳ đầu tiên tại Bệnh viện Bạch Mai vào ngày 20/6/1972, đến nay, Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu không chỉ thực hiện hiệu quả công tác điều trị cho số lượng lớn bệnh nhân mà còn đóng vai trò quan trọng trong đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và chỉ đạo tuyến cho nhiều cơ sở y tế trên toàn quốc, trở thành một trong những trung tâm hàng đầu cả nước về điều trị lọc máu.

Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu triển khai đầy đủ các phương pháp điều trị thay thế thận tiên tiến nhất hiện nay: từ ghép thận cho đến các kỹ thuật lọc máu hiện đại như lọc máu hấp phụ, lọc máu HDF online, lọc máu bằng quả lọc hiệu năng cao.

Bên cạnh đó, các kỹ thuật lọc màng bụng (thẩm phân phúc mạc) với các dịch lọc hiện đại và kỹ thuật lọc màng bụng tự động bằng máy cũng được triển khai. Do đó, bệnh nhân điều trị tại Trung tâm hoàn toàn được tiếp cận với những công nghệ điều trị thay thế thận hiện đại nhất thế giới hiện nay, đặc biệt là nhóm bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối.

Hiện nay tại Trung tâm đang quản lý rất nhiều bệnh nhân có thời gian lọc máu chu kỳ kéo dài từ 25 đến 30 năm, chất lượng cuộc sống vẫn duy trì ổn định.

Đặc biệt, hướng tới kỷ niệm 55 năm thành lập chuyên ngành vào năm 2027, Bệnh viện Bạch Mai dự kiến tổ chức một hội thảo quốc tế quy mô lớn về lọc máu nhằm kết nối các chuyên gia trong nước và quốc tế, góp phần đưa chuyên ngành thận - lọc máu Việt Nam tiến gần hơn tới các chuẩn mực khu vực và thế giới.