Một số điều cần biết về chế độ ăn Bắc Âu

Chế độ ăn Bắc Âu với nhiều lợi ích cho sức khỏe

Theo Trang tin tức y tế và khoa học News-Medical, chế độ ăn Bắc Âu được xây dựng dựa trên truyền thống ẩm thực của các quốc gia vùng Scandinavia gồm Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy, Thụy Điển và Iceland. Điểm nổi bật của mô hình này là ưu tiên thực phẩm bản địa, theo mùa, hạn chế tối đa đồ chế biến sẵn và chú trọng sự cân bằng dinh dưỡng.

Các đặc điểm chính của chế độ ăn Bắc Âu

Nhóm thực phẩm ưu tiên sử dụng:

• Rau củ và các loại rau họ cải: Do đặc điểm khí hậu lạnh, các loại thực phẩm như cà rốt, củ cải, củ dền, bắp cải và rau họ cải xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn hằng ngày.

• Quả mọng và các loại hạt: Nam việt quất, việt quất cùng các loại hạt như hạnh nhân, hạt hướng dương được sử dụng phổ biến nhờ giàu vitamin, chất chống oxy hóa và chất béo có lợi.

• Cá béo là nguồn đạm chính: Cá hồi, cá thu, cá trích là những thực phẩm đặc trưng của chế độ ăn Bắc Âu. Đây là nguồn cung cấp acid béo không bão hòa đa, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và chức năng chuyển hóa. Cá thường được ưu tiên thay thế cho thịt đỏ và thịt chế biến sẵn. Ngoài ra, chế độ ăn này cũng khuyến khích sử dụng sữa ít béo.

• Các loại đậu: Đậu Hà Lan và nhiều loại đậu khác đóng vai trò là nguồn đạm thực vật quan trọng, đồng thời bổ sung lượng chất xơ đáng kể cho cơ thể.

• Ngũ cốc nguyên hạt: Yến mạch, lúa mạch đen và lúa mạch là những thực phẩm được sử dụng phổ biến. Nhóm thực phẩm này chứa nhiều chất xơ, đặc biệt là beta-glucan, giúp hỗ trợ điều hòa mỡ máu và đường huyết.

• Dầu hạt cải (rapeseed oil): Khác với chế độ ăn Địa Trung Hải thường sử dụng dầu olive, chế độ ăn Bắc Âu ưu tiên dầu hạt cải. Loại dầu này chứa hàm lượng cao acid alpha-linolenic - một dạng omega-3 thực vật có lợi cho sức khỏe.

Nhóm thực phẩm hạn chế sử dụng:

• Thực phẩm siêu chế biến: Bao gồm đồ ăn nhanh, thực phẩm chứa nhiều muối, chất béo không lành mạnh và phụ gia.

• Đường bổ sung và ngũ cốc tinh chế.

• Thịt đỏ và thịt chế biến sẵn: Các loại thịt như thịt bò, thịt lợn, xúc xích hay thịt hun khói...

Một số lợi ích của chế độ ăn Bắc Âu

Theo News-Medical, nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn Bắc Âu có thể hỗ trợ cải thiện sức khỏe tim mạch. Việc duy trì mô hình ăn uống này được ghi nhận giúp giảm cholesterol LDL (cholesterol “xấu”), cải thiện mức cholesterol toàn phần, đồng thời hỗ trợ kiểm soát các chỉ số như apolipoprotein B, insulin lúc đói và huyết áp tâm thu.

Hàm lượng chất xơ cao từ rau củ, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt giúp tăng cảm giác no lâu, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm lượng calo nạp vào cơ thể một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, chế độ ăn này còn góp phần cải thiện kiểm soát đường huyết sau ăn, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường type 2, bệnh mạch vành hay đột quỵ.

Theo nghiên cứu được đăng tải trên Nền tảng lưu trữ tài liệu khoa học trực tuyến Springer Link, việc duy trì chế độ ăn Bắc Âu còn liên quan đến nguy cơ tử vong sớm thấp hơn ở một số nhóm đối tượng.

Một số lưu ý

Dù được đánh giá tích cực, việc duy trì chế độ ăn Bắc Âu trong thực tế vẫn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, nguồn thực phẩm sẵn có và thói quen sinh hoạt của mỗi người.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng bằng chứng liên quan đến khả năng chống viêm của chế độ ăn này hiện chưa hoàn toàn thống nhất. Nhiều nghiên cứu về chế độ ăn Bắc Âu hiện chủ yếu được thực hiện trong thời gian ngắn hoặc trung hạn, do đó vẫn cần thêm dữ liệu dài hạn để đánh giá toàn diện hơn về hiệu quả đối với sức khỏe.

Tuy nhiên, các nguyên tắc cốt lõi của chế độ ăn Bắc Âu như ưu tiên thực phẩm tự nhiên, chất béo lành mạnh và hạn chế đồ chế biến sẵn vẫn được xem là hướng đi phù hợp cho một lối sống lành mạnh lâu dài, mà mọi người có thể áp dụng.

 

Infographic: Một vài nguyên tắc để có chế độ ăn kiêng lành mạnh

Sai lầm cần tránh khi tăng lượng đạm trong chế độ ăn

Chất lượng chế độ ăn quyết định nguy cơ mắc Alzheimer

Podcast: Chế độ ăn cho người mắc hội chứng thận hư