Tâm thần kinh

Giải mã hành vi tự nhổ tóc

SUCKHOE+ | Dù được ghi nhận từ thời Hy Lạp cổ đại, hội chứng tự nhổ tóc (Trichotillomania) đến nay vẫn là nỗi ám ảnh thầm lặng gây rụng tóc và tổn thương tâm lý.

24/08/2026 11:27

Hành vi tự nhổ tóc có thể xảy ra một cách vô thức khi người bệnh đang phân tâm

Podcast: Phòng ngừa rối loạn tâm thần ở người trẻ

Ốm nghén nặng làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về tâm lý?

Xét nghiệm mẫu tóc giúp phát hiện sớm những rối loạn tâm thần ở trẻ

Đẩy lùi bệnh trầm cảm ở giới trẻ

Hội chứng tự nhổ tóc (Trichotillomania) xảy ra ở người có hành vi tự bứt tóc trên đầu, nhổ lông mày, lông mi hoặc các vùng lông khác trên cơ thể. Theo các tài liệu lịch sử, những ghi chép đầu tiên về hội chứng đã có từ năm 410 trước Công nguyên (TCN). Đến khoảng năm 350 TCN, Aristotle cũng từng đề cập đến hành vi "giật tóc hoặc cắn móng tay" như một thói quen xấu.

Hội chứng tự nhổ tóc có thể dẫn đến rụng tóc, đồng thời gây ra những tổn hại đáng kể về sức khỏe tinh thần cho người bệnh.

Người mắc Trichotillomania thường đồng thời gặp phải các tình trạng sức khỏe tâm thần khác như lo âu, trầm cảm, rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) và hội chứng tăng động giảm chú ý (ADHD).

Giả thuyết cũ về nguyên nhân dẫn đến hội chứng tự nhổ tóc

Hội chứng tự nhổ tóc thường gặp ở trẻ em, nhất là độ tuổi trước khi đi học và tuổi dậy thì

Từ trước đến nay, giới khoa học dùng thuyết điều chỉnh cảm xúc để lý giải về hội chứng này. Theo đó, hành vi nhổ tóc giúp người bệnh đối phó với các cảm xúc tiêu cực như lo âu, căng thẳng hay bực bội, đồng thời mang lại cảm giác giải tỏa, nhẹ nhõm sau khi thực hiện xong hành vi.

Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây lại đưa ra những bằng chứng không nhất quán. Trên thực tế, hành vi có thể xảy ra khi một người đang bị phân tâm, hoặc thậm chí hoàn toàn không nhận thức được bản thân đang nhổ tóc.

Nghiên cứu bằng phương pháp hiện đại

Để tìm hiểu chính xác những gì diễn ra trong thời gian thực, các nhà nghiên cứu tại Bệnh viện Đại học Heidelberg (Đức) đã tiến hành theo dõi 61 người trưởng thành mắc hội chứng tự nhổ tóc trong vòng 10 ngày.

Các nhà nghiên cứu đã áp dụng phương pháp nhắc nhở người tham gia ghi lại cảm xúc và hành động của họ ngay tại thời điểm thực tế, thay vì phải nhớ lại những cảm xúc từ nhiều giờ trước.

Trạng thái buồn chán và mệt mỏi là tác nhân hàng đầu kích hoạt cơn thôi thúc tự nhổ tóc

Kết quả phân tích cho thấy, khi người bệnh trải qua các cảm xúc tiêu cực, bao gồm lo âu, tức giận, buồn bã, tội lỗi và hồi hộp, họ sẽ cảm thấy cơn thôi thúc nhổ tóc mạnh mẽ hơn. Quá trình suy nghĩ nghiền ngẫm, mệt mỏi và buồn chán cũng dẫn đến kết quả tương tự.

Như vậy, hành vi tự nhổ tóc liên quan đến kích thích tiêu cực và cả sự thiếu hụt kích thích. Điều này khiến hành vi nhổ tóc dễ xảy ra hơn khi một người rơi vào trạng thái kém hưng phấn hoặc buồn chán.

Nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng hội chứng tự nhổ tóc có thể khác nhau ở mỗi người và tồn tại nhiều phân nhóm bệnh khác nhau.

Phát hiện này giúp bản thân người bệnh bớt tự trách, đồng thời giúp gia đình và cộng đồng hiểu rằng: Tự nhổ tóc không đơn thuần là một "thói quen xấu" hay sự thiếu kiểm soát về mặt cảm xúc, từ đó có cái nhìn cảm thông hơn.

Tật nhổ tóc thường xuất hiện ở lứa tuổi thanh thiếu niên (10-13 tuổi). Cha mẹ nếu phát hiện trẻ vị thành niên có biểu hiện này, hãy chủ động đưa con đến khám tại các cơ sở chuyên khoa Tâm thần hoặc Da liễu.