Hàng triệu ca sinh non liên quan đến hóa chất trong nhựa

Tiếp xúc phthalate trong nhựa làm tăng nguy cơ sinh non - Ảnh minh họa

Trong những năm gần đây, tác động của nhựa đối với sức khỏe con người đang trở thành tâm điểm chú ý của các nhà khoa học và người tiêu dùng. Nghiên cứu mới đây chỉ ra, việc tiếp xúc với phthalate - một nhóm hóa chất được sử dụng để tăng độ dẻo cho nhựa, có mối liên hệ mật thiết đến tình trạng sinh non (các ca sinh từ 22 tuần đến trước tuần thứ 37 của thai kỳ) trên phạm vi toàn thế giới.

Con số báo động về tỷ lệ sinh non và tử vong ở trẻ sơ sinh

Các nhà nghiên cứu đã tiến hành ước tính mức độ tiếp xúc với chất di-2-ethylhexyl phthalate (DEHP) trong năm 2018 tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ dựa trên các cuộc khảo sát quốc gia. DEHP là một loại hóa chất thuộc nhóm phthalate, thường xuyên xuất hiện trong mỹ phẩm, chất tẩy rửa, thuốc xịt côn trùng và nhiều sản phẩm gia dụng khác.

Sau khi phân tích dữ liệu, nhóm nghiên cứu ước tính rằng việc tiếp xúc với DEHP đã góp phần gây ra khoảng 1,97 triệu ca sinh non trong năm 2018, chiếm hơn 8% tổng số ca sinh non trên toàn thế giới. Đáng lo ngại hơn, hóa chất này cũng liên quan đến khoảng 74.000 trường hợp tử vong ở trẻ sơ sinh.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng xem xét một loại phthalate khác là diisononyl phthalate (DiNP), thường được sử dụng để thay thế cho DEHP. Kết quả cho thấy, DiNP cũng góp phần gây ra khoảng 1,88 triệu ca sinh non toàn cầu. Theo báo cáo, gánh nặng này gia tăng tại các khu vực Nam Á, Trung Đông và Châu Phi.

Vì sao hóa chất trong nhựa lại gây hại cho thai nhi?

Mặc dù cơ chế chính xác vẫn đang được nghiên cứu, các chuyên gia đã đưa ra những giả thuyết có cơ sở khoa học.

Bác sĩ Daniel J. Martingano, chuyên khoa sản phụ khoa tại Hệ thống Y tế Episcopal (Episcopal Health Services - Mỹ), giải thích rằng phthalate gây ra vấn đề bằng cách xâm nhập vào các mô, gây viêm mạn tính và giải phóng các chất phụ gia hóa học làm rối loạn hệ thống trao đổi chất và sinh sản.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Jamie Alan, chuyên gia dược lý và độc chất học tại Đại học Tiểu bang Michigan (Mỹ), cho biết những hợp chất này được xác định gây rối loạn nội tiết.

Đặc biệt, phản ứng miễn dịch đóng vai trò quan trọng trong quá trình này. Bác sĩ Daniel J. Martingano phân tích thêm rằng phản ứng miễn dịch chịu trách nhiệm phân hủy vật chất lạ hoặc xử lý mầm bệnh; tuy nhiên hệ thống miễn dịch, cụ thể là các đại thực bào, không thể phá vỡ hoàn toàn các cấu trúc phthalate, dẫn đến tình trạng viêm mạn tính kéo dài. Khi tình trạng này xảy ra ở nhau thai - cơ quan nuôi dưỡng thai nhi - nó có khả năng kích hoạt quá trình chuyển dạ sớm.

Nguy cơ đối với cả những người không mang thai

Ngay cả khi bạn không mang thai hoặc không có kế hoạch sinh con, phthalate vẫn là mối đe dọa tiềm tàng. Tiến sĩ Jamie Alan nhấn mạnh, những hóa chất này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe con người nói chung.

Bác sĩ Daniel J. Martingano cũng cảnh báo, do DEHP gây ra tình trạng viêm mạn tính, nó có thể dẫn đến nhiều rủi ro sức khỏe khác ngoài việc sinh non. Trong đó, bệnh tim mạch là một trong những căn bệnh điển hình có liên quan chặt chẽ với DEHP, gây nguy hiểm cho sức khỏe, đặc biệt là phụ nữ.

Cách giảm thiểu tiếp xúc với hóa chất phthalate

Mặc dù nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ chứ chưa kết luận trực tiếp DEHP hay DiNP là nguyên nhân duy nhất gây bệnh, nhưng việc chủ động hạn chế tiếp xúc là điều cần thiết. Để bảo vệ sức khỏe, các chuyên gia đưa ra một số lời khuyên sau:

- Thay đổi vật dụng lưu trữ: Tiến sĩ Jamie Alan khuyến nghị nên bảo quản thực phẩm trong các hộp đựng bằng thủy tinh vì thủy tinh không chứa phthalate.

- Lựa chọn sản phẩm cá nhân: Nên ưu tiên sử dụng bàn chải đánh răng và các sản phẩm có nhãn "không chứa phthalate" (phthalate-free).

- Thay đổi thói quen hâm nóng thực phẩm: Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ, tuyệt đối tránh việc quay nóng thực phẩm bằng lò vi sóng trong các hộp đựng bằng nhựa.

Người dân cần lưu ý, việc tiếp xúc với hóa chất trong nhựa không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh, mà chủ yếu làm các vấn đề sức khỏe sẵn có trở nên nặng hơn. Do đó, duy trì lối sống lành mạnh, sinh hoạt điều độ là yếu tố quan trọng giúp giảm rủi ro. Theo bác sĩ Daniel J. Martingano, khi có nền tảng sức khỏe tốt, tác động từ các yếu tố này có thể được hạn chế..   

Ngoài ra, ô nhiễm môi trường từ rác thải nhựa, nguồn nước và thực phẩm bẩn cũng là yếu tố quan trọng cần được lưu tâm để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Do đó, cần kiểm soát rác thải nhựa, cải thiện chất lượng nguồn nước, đảm bảo an toàn thực phẩm.., nhằm giảm nguy cơ phơi nhiễm hóa chất và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

 

Podcast: Các biện pháp giúp phòng ngừa sinh non

Nỗ lực giảm tỷ lệ trẻ sinh non, nhẹ cân

Đảm bảo mọi trẻ sinh non được chăm sóc sức khỏe tốt nhất

Tăng gấp đôi nguy cơ sinh non ở phụ nữ hút thuốc