Hạnh phúc có phải là một sự lựa chọn?

Bạn có thể lựa chọn được hạnh phúc cho mình?

Thực tế, hạnh phúc không đơn giản là một quyết định được đưa ra mỗi ngày. Điều mà con người có thể lựa chọn nhiều hơn chính là cách phản ứng trước hoàn cảnh, chứ không phải hoàn cảnh đó.

Điều chúng ta có thể lựa chọn

Trong cuộc sống, không ai tránh khỏi thất bại, mất mát hay những biến cố ngoài ý muốn. Khi đối mặt với một kết quả không như mong đợi, mỗi người có thể lựa chọn chìm trong cảm giác thất vọng hoặc tìm cách học hỏi từ trải nghiệm đó để tiến bộ hơn. Khả năng duy trì thái độ tích cực trước khó khăn được gọi là "khả năng phục hồi tâm lý" (resilience). Đây là năng lực giúp con người thích nghi với nghịch cảnh, tiếp tục tiến về phía trước và giảm nguy cơ gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần trong tương lai.

Điều quan trọng là khả năng phục hồi có thể được rèn luyện. Việc học cách chấp nhận sai lầm, đối xử với bản thân bằng sự thấu hiểu thay vì chỉ trích, hay chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết đều góp phần nâng cao sức khỏe tinh thần. Những lựa chọn này có thể giúp con người tiến gần hơn tới cảm giác hạnh phúc. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc hạnh phúc luôn nằm trong tầm kiểm soát của mỗi cá nhân.

Hạnh phúc không có một định nghĩa chung

Với người này, hạnh phúc có thể là sự ổn định tài chính. Với người khác, đó là các mối quan hệ thân thiết, sức khỏe tốt hoặc cảm giác được sống đúng với giá trị của mình. Không có một công thức chung nào áp dụng cho tất cả mọi người. Chính vì vậy, việc đánh giá rằng ai đó "đáng lẽ phải hạnh phúc" dựa trên những gì chúng ta nhìn thấy từ bên ngoài thường không phản ánh đúng thực tế. Mỗi người đều đang trải qua những áp lực, mất mát hoặc khó khăn mà người khác không dễ nhận ra.

Khi hạnh phúc không phải là sự lựa chọn

Có nhiều hoàn cảnh mà việc yêu cầu một người "chọn hạnh phúc" là không phù hợp, thậm chí có thể gây tổn thương. Cụ thể:

Trầm cảm và các vấn đề sức khỏe tâm thần

Trầm cảm không phải là cảm giác buồn bã thông thường. Đây là một rối loạn tâm thần có thể khiến người bệnh mất hứng thú với cuộc sống, cảm thấy tuyệt vọng, suy giảm năng lượng và trong những trường hợp nghiêm trọng có thể xuất hiện ý nghĩ tự sát. Đối với người đang trải qua trầm cảm, hạnh phúc không đơn thuần là một lựa chọn mà là điều họ rất khó cảm nhận được do ảnh hưởng của bệnh lý. Vì thế, câu nói "hãy chọn hạnh phúc" vô tình phủ nhận những khó khăn thực sự mà họ đang đối mặt. Thay vì khuyên họ vui lên, sự lắng nghe, thấu hiểu và hỗ trợ tiếp cận điều trị thường có ý nghĩa hơn nhiều.

Khó khăn kinh tế

Những người đang vật lộn với nỗi lo cơm áo, tiền nhà hay công việc thường phải dành phần lớn nguồn lực tinh thần cho việc sinh tồn. Trong hoàn cảnh đó, việc duy trì tâm trạng tích cực đã là một thử thách lớn. Các nghiên cứu cho thấy áp lực tài chính kéo dài có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tâm thần và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, cho rằng hạnh phúc chỉ phụ thuộc vào lựa chọn cá nhân có thể bỏ qua những rào cản khách quan mà nhiều người đang phải đối mặt.

Bệnh mạn tính và bệnh hiểm nghèo

Người sống chung với ung thư hoặc các bệnh mạn tính thường phải đối mặt với đau đớn về thể chất, lo lắng về tương lai và nhiều thay đổi trong cuộc sống. Trong những trường hợp này, điều đáng trân trọng không phải là việc họ luôn cảm thấy hạnh phúc, mà là khả năng kiên cường, thích nghi và tiếp tục sống có ý nghĩa dù đang mang bệnh. Đây cũng là lý do các chuyên gia thường nhấn mạnh đến sự phục hồi tâm lý hơn là yêu cầu người bệnh phải duy trì trạng thái vui vẻ.

Kỳ thị và phân biệt đối xử

Những người thuộc các nhóm dễ bị tổn thương trong xã hội thường phải đối mặt với nhiều nguy cơ về sức khỏe tâm thần do kỳ thị hoặc phân biệt đối xử. Khi một người chia sẻ trải nghiệm bị đối xử bất công, điều họ cần nhất thường là sự công nhận và đồng cảm. Những câu nói như "bạn không nên quá để tâm" hoặc "hãy chọn hạnh phúc" có thể khiến họ cảm thấy trải nghiệm của mình bị xem nhẹ.

Hạnh phúc không phải là trạng thái mà con người có thể duy trì liên tục. Cuộc sống luôn có những giai đoạn vui vẻ, khó khăn, mất mát và phục hồi. Việc trải qua những cảm xúc tiêu cực không có nghĩa là một người thất bại hay sống chưa đủ tích cực. Thay vì coi hạnh phúc là một lựa chọn bắt buộc, có lẽ cách tiếp cận thực tế hơn là học cách đối diện với khó khăn bằng sự kiên cường, đối xử tử tế với chính mình và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Đó mới là những yếu tố giúp con người xây dựng sức khỏe tinh thần bền vững và từng bước tìm thấy hạnh phúc theo cách riêng của mình.

 

Bóng đá khiến chúng ta hạnh phúc hơn như thế nào?

Trẻ bị sốt virus, chăm sóc thế nào để nhanh phục hồi?

Liều thuốc miễn phí giúp yêu bản thân và hạnh phúc hơn

Đầu tư cho sở thích: "Chìa khóa" cho cuộc sống hạnh phúc