Nắng nóng cực đoan bao trùm Châu Âu, 1.300 người thiệt mạng

Người dân đang giải nhiệt gần tháp Eiffel tại Paris, Pháp trong đợt nắng nóng kỷ lục ở Châu Âu - Ảnh: Euronews.

Điều gì gây ra đợt nắng nóng kỷ lục ở Châu Âu

Theo Europenews, các nhà khí tượng cho biết, nguyên nhân chính là hiện tượng "khối chặn Omega" (Omega block) - một dạng hình thế thời tiết được đặt tên theo chữ cái Omega của Hy Lạp do hình dạng đặc trưng trên bản đồ khí quyển.

Trong mô hình này, khối không khí nóng và khô từ Bắc Phi bị giữ lại phía trên một khu vực bởi hai hệ thống áp thấp nằm hai bên, khiến luồng khí nóng không thể dịch chuyển. Kết quả là nhiệt độ tại nhiều nơi cao hơn 18°C so với mức trung bình theo mùa.

Châu Âu đặc biệt dễ tổn thương trước các đợt nắng nóng kéo dài vì chỉ khoảng 20% hộ gia đình có điều hòa nhiệt độ, trong khi phần lớn nhà ở được xây dựng nhằm giữ nhiệt trong mùa Đông thay vì tản nhiệt vào mùa Hè.

Đây cũng là đợt nắng nóng lớn thứ hai chỉ trong vòng hai tháng. Đợt đầu tiên bắt đầu từ ngày 24/5, với nền nhiệt cao hơn bình thường từ 10-15°C và đã khiến nhiều người thiệt mạng.

Hơn 1.300 người tử vong vì nắng nóng

Theo AFP, ít nhất 130 triệu người tại Trung và Đông Âu đã phải hứng chịu nền nhiệt trên 35°C trong ngày 29/6, giảm so với hơn 190 triệu người của ngày trước đó. Trên toàn châu lục, dự kiến hơn 269 triệu người sẽ phải sống trong điều kiện nhiệt độ vượt 30°C.

Các nhà nghiên cứu thuộc Nhóm Phân tích thời tiết thế giới (World Weather Attribution-WWA) nhận định rằng, đợt nắng nóng này sẽ "gần như không thể xảy ra" vào thời điểm đầu mùa Hè nếu không có biến đổi khí hậu.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, từ ngày 21/6 đến nay, Châu Âu đã ghi nhận hơn 1.300 ca tử vong vượt mức dự kiến liên quan đến đợt nắng nóng. Trong số đó có trẻ em tử vong vì bị bỏ quên trong ô tô khóa kín, cùng nhiều thanh thiếu niên thiệt mạng do đuối nước khi tìm đến các điểm bơi tự phát để tránh nóng.

Pháp là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Cơ quan y tế công cộng nước này ghi nhận khoảng 1.000 ca tử vong vượt mức dự kiến chỉ tính từ ngày 24/6, trong đó phần lớn là người từ 65 tuổi trở lên. Kể từ ngày 18/6 đến nay, nước Pháp cũng ghi nhận ít nhất 74 trường hợp tử vong do đuối nước.

Cầu thủ Kenzo Kies, đang thi đấu tại giải hạng Hai của Pháp, cũng được xác nhận đã thiệt mạng sau khi được cho là bị đuối nước trên sông Rhone trong thời gian diễn ra đợt nắng nóng. Trong khi đó, tại Ba Lan ghi nhận 17 trường hợp chết đuối chỉ trong một ngày Chủ nhật.

Tây Ban Nha cũng vừa trải qua tháng 6 nóng kỷ lục, với các kỷ lục về nhiệt độ bị xô đổ tại nhiều khu vực của quốc gia này khiến số người tử vong vì nắng nóng cũng tăng lên. Theo Viện Y tế Tây Ban Nha Carlos III, đợt nắng nóng ở Tây Ban Nha đã gây ra 327 ca tử vong chỉ trong vòng hơn 1 tuần qua kể từ ngày 21/6.

Khu vực Cantabria đã đạt 43,7°C tại đô thị Tama - mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận ở vùng này trong bất kỳ tháng nào trong năm. Cơ quan khí tượng Tây Ban Nha cho biết, ngày 22 và 23/6 là hai ngày nóng nhất từng được ghi nhận trong tháng 6 tại quốc gia này kể từ ít nhất năm 1950.

Nhiều quốc gia Trung Âu cũng đã ghi nhận mức nhiệt cao nhất trong lịch sử vào tuần qua.

Tại Cộng hòa Czech, nhiệt độ đạt 41,9°C tại Doksany, phía Bắc thủ đô Prague - mức cao nhất từng được ghi nhận trong lịch sử nước này. Viện Khí tượng CH Czech (CHMI) cho biết ,đây là lần đầu tiên mạng lưới trạm khí tượng chính thức ghi nhận nhiệt độ vượt 41°C.

Trong khi đó, tại Đức, nhiệt độ lên tới 41,7°C tại Coschen, gần biên giới Ba Lan, phá kỷ lục vừa được thiết lập chỉ một ngày trước đó. Ban đêm cũng lập kỷ lục mới khi nhiệt độ tại thị trấn Kubschuetz không giảm xuống dưới 29,4°C, trở thành đêm nóng nhất kể từ khi nước Đức bắt đầu lưu giữ số liệu cách đây gần 150 năm.

Ngoài ra, Vương quốc Anh và Thụy Sĩ cũng ghi nhận các mức nhiệt cao kỷ lục trong tháng 6.

Ông Tedros gọi sốc nhiệt là một "kẻ giết người thầm lặng", đồng thời kêu gọi các chính phủ Châu Âu nhanh chóng triển khai các kế hoạch ứng phó y tế với nắng nóng cực đoan, theo Euronews.

Các nước ứng phó thế nào?

Tại Paris (Pháp), chính quyền đã cấm uống rượu bia nơi công cộng trong dịp cuối tuần nhằm giảm áp lực cho các lực lượng cấp cứu. Cuộc diễu hành Pride của thành phố bị hoãn, trong khi tháp Eiffel và bảo tàng Louvre đều đóng cửa sớm để bảo đảm an toàn.

Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu đã triệu tập cuộc họp nội các đặc biệt nhằm đánh giá bài học từ đợt nắng nóng hiện nay và chuẩn bị cho các đợt nắng nóng cực đoan tiếp theo, sau khi cơ quan khí tượng quốc gia cảnh báo một đợt nắng nóng mới có thể xuất hiện ngay trong tháng 7.

Tại Berlin (Đức), cảnh sát đã liên tiếp triển khai xe phun nước để giúp người dân giải nhiệt, trong đó có cả khu vực tổ chức buổi biểu diễn của ca sĩ Bruno Mars tại địa điểm Olympia.

Ở Bỉ, sự kiện tái hiện trận Waterloo (Trận chiến nổi tiếng lịch sử diễn ra vào năm 1815 tại khu vực gần Waterloo ở Bỉ giữa quân đội Pháp với liên quân của Anh và các đồng minh) thường niên đã bị hủy bỏ. Ban tổ chức cho biết: "Sự an toàn của công chúng, những người tham gia, tình nguyện viên và lực lượng cứu hộ không thể bị đánh đổi."

WHO cảnh báo Châu Âu "nóng lên nhanh nhất Trái Đất"

Theo Aljazeera, tỷ lệ tử vong cao hơn bình thường trong các đợt nắng nóng không phổ biến ở Châu Âu, nơi nhiệt độ, đặc biệt là ở phía Bắc và phía Tây, thường ôn hòa trong những tháng Hè. Do đó, nhà cửa ở Châu Âu theo truyền thống được thiết kế và xây dựng chủ yếu để giữ nhiệt, không phải để thoát nhiệt, do khí hậu mát mẻ hơn vào mùa Đông.

Nhưng trong những năm gần đây, khi các đợt nắng nóng cực đoan trở thành hiện tượng phổ biến, các chính phủ đã buộc phải giải quyết vấn đề này.

Tổng giám đốc WHO cảnh báo nhà cửa, văn phòng và trường học không được xây dựng phù hợp để ứng phó nắng nóng đang khắc nghiệt hơn nhanh chóng. 

"Châu Âu là lục địa nóng lên nhanh nhất Trái Đất, tăng nhanh gấp đôi trung bình toàn cầu. Ngay lúc này, khoảng 150 triệu người đang phải sống trong nắng nóng cực đoan. Đã có hàng trăm ca tử vong, trường học phải đóng cửa, lưới điện đang quá tải", Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus viết trên X ngày 28/6.

"Theo một góc độ nào đó, Châu Âu đang phải chịu đựng hậu quả nặng nề của hiện tượng nóng lên toàn cầu nhanh hơn nhiều so với phần còn lại của thế giới", nhà nghiên cứu dịch tễ học môi trường Anh Malcolm Mistry đánh giá.

Các nhà khoa học cho biết, biến đổi khí hậu do con người gây ra đang làm cho các đợt nắng nóng trở nên thường xuyên hơn và nghiêm trọng hơn đáng kể.

“Biến đổi khí hậu đang hiện hữu và ảnh hưởng sâu sắc đến thế giới việc làm, đe dọa việc làm và thu nhập trong các lĩnh vực của chúng ta. Điều này đòi hỏi hành động ngay lập tức, thông qua cả các chiến lược giảm thiểu và thích ứng,” ông Enrico Somaglia, Tổng thư ký Liên đoàn Công đoàn Thực phẩm, Nông nghiệp và Du lịch Châu Âu, cho biết.

“Những đợt nắng nóng như chúng ta đang chứng kiến ​​hiện nay có khả năng xảy ra cao gấp 30 lần so với thời kỳ trước khi biến đổi khí hậu xảy ra. Những đợt nắng nóng bất thường như hiện tại trước đây chỉ xảy ra một lần trong 300 năm, nhưng giờ đây xảy ra thường xuyên hơn một lần trong một thập kỷ.” - ông Laurie Parsons, giảng viên Địa lý Nhân văn tại Đại học Royal Holloway (London) chia sẻ với Aljazeera.

 

Nắng nóng ảnh hưởng thế nào đến người bệnh mạn tính?

Nắng nóng cực đoan thách thức giới hạn sinh tồn

Nắng nóng gia tăng cùng nguy cơ bệnh tim mạch

Nắng nóng bao trùm Châu Á, nhiều nơi vượt ngưỡng nguy hiểm